Dane osobowe można udostępniać zgodnie z RODO tylko wtedy, gdy posiadasz podstawę prawną w rozumieniu art. 6, pisemnie ustaliłeś, czy odbiorca jest podmiotem przetwarzającym, czy administratorem, oraz poinformowałeś osoby zainteresowane o udostępnieniu. Głównymi wyjątkami są przekazywanie danych poza Europejski Obszar Gospodarczy (EOG) oraz przetwarzanie o wysokim ryzyku, które wiąże się z dodatkowymi wymogami określonymi w rozdziale V i art. 35 RODO.
W Holandii, holenderski Urząd Ochrony Danych Osobowych ( Autoriteit Persoonsgegevens , AP) egzekwuje RODO wraz z holenderskim aktem wykonawczym ( Uitvoeringswet AVG , UAVG). Każdy przepływ danych do dostawcy usług w chmurze, biura płac, firmy windykacyjnej lub spółki grupy za granicą stanowi odrębną operację przetwarzania, która wymaga osobnego uzasadnienia. Poniżej przedstawiamy siedem zagrożeń, które pojawiają się w praktyce, przepisy je regulujące i sposoby radzenia sobie z każdym z nich.
Spis treści
Ryzyko 1: czy udostępniasz dane bez ważnej podstawy prawnej?
Każde ujawnienie danych osobowych wymaga jednej z sześciu podstaw prawnych określonych w artykule 6(1) RODO. Cel komercyjny nie jest jedną z nich.
Sześć podstaw jest wyczerpujących: zgoda, wykonanie umowy, obowiązek prawny, żywotne interesy, zadanie publiczne i uzasadnione interesy. Artykuł 5(1)(a) dodaje, że przetwarzanie musi być zgodne z prawem, rzetelne i przejrzyste, więc podstawa, która nigdy nikomu nie została wyjaśniona, nadal pozostawia lukę.
Dlaczego uzasadniony interes jest pułapką?
Uzasadniony interes to podstawa najczęściej wykorzystywana do dzielenia się informacjami z partnerami, i to najczęściej nieprawidłowo. Wymaga ona trzyetapowego testu:
- interes musi być uzasadniony;
- dzielenie się musi być konieczne do jego realizacji;
- interesy nie mogą być nadrzędne wobec praw i wolności osób, których dotyczą.
Musisz przeprowadzić i udokumentować ten test przed rozpoczęciem udostępniania, ponieważ art. 5(2) RODO nakłada ciężar dowodu na administratora (odpowiedzialność). Ocena sporządzona po otrzymaniu skargi jest niewiele warta.
A co ze zgodą i ograniczeniem celu?
Zgoda pracowników rzadko jest ważna, ponieważ nierównowaga sił oznacza, że nie jest ona dobrowolna (art. 7 ust. 4 i motyw 43 RODO). Ograniczenie celu na mocy art. 5 ust. 1 lit. b) ma również zastosowanie do udostępniania: dane zebrane w celu świadczenia usługi nie mogą być po prostu przekazane partnerowi w celach marketingowych. Jeśli nowy cel nie jest zgodny z pierwotnym, potrzebna jest nowa podstawa.
Co zrobić: określ podstawę prawną, zanim dane opuszczą Twoją organizację, zapisz ją i sprawdź, czy w polityce prywatności opisano już udostępnianie. Zgoda musi być dobrowolna, konkretna, świadoma, jednoznaczna i równie łatwa do wycofania, jak i udzielenia (art. 4 ust. 11 i 7 ust. 3 RODO).
Ryzyko 2: czy pomyliłeś role kontrolera i podmiotu przetwarzającego?
Administrator decyduje o celach i sposobach przetwarzania; podmiot przetwarzający działa wyłącznie zgodnie z udokumentowanymi instrukcjami administratora (art. 4 ust. 7 i 8 RODO). Liczy się to, kto faktycznie decyduje, a nie to, jak umowa określa strony.
Częstym błędem jest nazywanie każdego dostawcy przetwórcą. Jednak żaden z poniższych nie działa wyłącznie na podstawie instrukcji:
- dostawca oprogramowania jako usługi (SaaS), który wykorzystuje dane klientów do udoskonalania własnego produktu;
- księgowy zobowiązany do przestrzegania zasad zawodowych;
- bank realizujący płatność;
- platforma reklamowa, która tworzy własne profile odbiorców.
Każda z organizacji jest administratorem przynajmniej części przetwarzania. Jeżeli dwie organizacje wspólnie ustalają cele i sposoby przetwarzania, są one współadministratorami w rozumieniu art. 26 RODO. Muszą one określić swoje obowiązki w porozumieniu i udostępnić jego istotę osobom, których dane dotyczą.
Jak szeroko Trybunał Sprawiedliwości UE definiuje wspólną kontrolę?
Ogólnie rzecz biorąc. W sprawie Fashion ID (C-40/17) Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że operator strony internetowej, który wbudował wtyczkę społecznościową innej firmy, był współadministratorem danych użytkowników, mimo że nie miał do nich dostępu. Częściowy wpływ na cele jest wystarczający, a skutkiem jest współodpowiedzialność za naruszenie, którego nie spowodowałeś.
Co zrobić: zmapuj przepływy danych i dla każdego przepływu odnotuj, kto decyduje, dlaczego i w jaki sposób dane są przetwarzane. Skorzystaj z umowy o przetwarzaniu danych na mocy artykułu 28 dla podmiotów przetwarzających oraz umowy o wspólnym administratorze danych na mocy artykułu 26, w której obie strony podejmują decyzję.
Ryzyko 3: czy Twoja umowa o przetwarzaniu danych osobowych nie istnieje lub jest wadliwa?
Jeśli podmiot przetwarzający przetwarza Twoje dane osobowe, artykuł 28(3) RODO wymaga pisemnej umowy. Bez niej naruszasz warunki od momentu rozpoczęcia przetwarzania, nawet jeśli nie doszło do wycieku danych.
Treść umowy jest określona przepisami prawa. Zgodna z przepisami umowa o przetwarzaniu danych określa przedmiot, czas trwania, charakter i cel przetwarzania, rodzaje danych osobowych i kategorie osób, których dane dotyczą, a także prawa i obowiązki administratora. Musi ona również zobowiązywać podmiot przetwarzający do:
- przetwarzać wyłącznie na podstawie udokumentowanych instrukcji;
- nałożyć na swoich pracowników obowiązek zachowania poufności;
- podjąć środki bezpieczeństwa wymagane na mocy artykułu 32;
- pomoc w zakresie wniosków osób, których dane dotyczą, oraz powiadamiania o naruszeniach;
- usunąć lub zwrócić dane po zakończeniu współpracy;
- dostarczają informacji niezbędnych do wykazania zgodności i umożliwiają przeprowadzanie audytów.
Dlaczego klauzule dotyczące podwykonawców tak często nie obowiązują?
Zgodnie z artykułem 28 (2) i (4) podmiot przetwarzający potrzebuje Twojej uprzedniej pisemnej zgody, szczegółowej lub ogólnej, na każdego podprocesora. W przypadku zgody ogólnej podmiot przetwarzający musi Cię poinformować o planowanych zmianach i dać Ci możliwość wniesienia sprzeciwu; klauzula zezwalająca na angażowanie dowolnej osoby nie spełnia tego standardu.
Co zrobić: pracuj na podstawie szablonu, który jest zgodny z artykułem 28(3) klauzula po klauzuli i przejrzyj istniejące umowy, zamiast opierać się na warunkach dostawcy. Długotrwałe relacje są najbardziej narażone na brak dokumentacji.
Ryzyko 4: czy przekazujesz dane poza EOG bez odpowiednich zabezpieczeń?
Przekazanie danych poza EOG jest dozwolone wyłącznie na podstawie decyzji o odpowiednim stopniu ochrony (art. 45 RODO) lub odpowiednich zabezpieczeń (art. 46), zazwyczaj standardowych klauzul umownych Komisji (SCC) lub wiążących reguł korporacyjnych. Wyjątki określone w art. 49, takie jak wyraźna zgoda, dotyczą sporadycznego przekazywania danych i nie mogą być podstawą do strukturalnego przepływu danych.
Transfer ma miejsce zawsze, gdy dane stają się dostępne spoza EOG, a nie tylko wtedy, gdy są tam kopiowane. Zdalne administrowanie przez spółkę macierzystą za granicą jest transferem, nawet jeśli serwery pozostają we Frankfurcie.
Co dla Ciebie oznacza Schrems II i Ramy Ochrony Danych Osobowych?
W sprawie Schrems II (C-311/18) Trybunał Sprawiedliwości unieważnił Tarczę Prywatności UE-USA i orzekł, że same standardowe klauzule umowne nie wystarczą. Eksporter musi ocenić, czy prawo kraju docelowego podważa te klauzule, i w razie potrzeby dodać środki uzupełniające; ocena skutków transferu (TIA) jest nadal wymagana dla każdego transferu danych na podstawie art. 46.
Komisja przyjęła decyzję o odpowiednim stopniu ochrony dla ram ochrony danych UE-USA (DPF) w lipcu 2023 r., a 3 września 2025 r. Sąd oddalił skargę o jej uchylenie ( Latombe , T-553/23). Przekazywanie danych do organizacji amerykańskiej certyfikowanej na podstawie tych ram, w odniesieniu do danych objętych certyfikacją, może opierać się na zasadzie odpowiedniego stopnia ochrony; przekazywanie danych do innych odbiorców w USA nie jest możliwe. Możliwe jest odwołanie się do Trybunału Sprawiedliwości, dlatego należy sprawdzić certyfikację i mieć przygotowane rozwiązanie awaryjne.
Co zrobić: wymień transfery do państw trzecich w swoim łańcuchu dostaw, w tym podmioty przetwarzające i umowy wsparcia. W przypadku braku odpowiedniego poziomu ochrony danych, skorzystaj z obowiązujących standardowych klauzul umownych (SCC), udokumentuj umowę o ochronie danych osobowych (TIA) i zarejestruj środki uzupełniające, takie jak szyfrowanie z kluczami przechowywanymi w EOG. Podmiot przetwarzający może nakazać zawieszenie transferu zgodnie z art. 58 ust. 2 lit. j) RODO.
Ryzyko 5: czy pomijasz ocenę skutków dla ochrony danych?
Artykuł 35 RODO wymaga przeprowadzenia oceny skutków dla ochrony danych (DPIA), jeśli przetwarzanie prawdopodobnie spowoduje wysokie ryzyko dla osób fizycznych. Udostępnianie danych często przekracza ten próg szybciej, niż organizacje się spodziewają.
Artykuł 35(3) wymienia trzy przypadki: systematyczną i szeroko zakrojoną zautomatyzowaną ocenę o skutkach prawnych lub podobnie istotnych, przetwarzanie na dużą skalę danych szczególnych kategorii lub danych karnych oraz systematyczny monitoring na dużą skalę obszaru publicznego. Ustawa o ochronie danych (AP) publikuje również listę operacji, dla których zawsze wymagane jest przeprowadzenie oceny skutków dla ochrony danych (DPIA). Łączenie zbiorów danych, udostępnianie danych medycznych dostawcy usług analitycznych lub monitorowanie pracowników często samo w sobie przekracza próg.
Co musi zawierać ocena skutków dla ochrony danych (DPIA)?
Zgodnie z artykułem 35(7), ocena skutków dla ochrony danych (DPIA) opisuje przetwarzanie i jego cele, ocenia konieczność i proporcjonalność, identyfikuje ryzyko dla osób, których dane dotyczą, oraz określa środki zaradcze. W przypadku utrzymywania się wysokiego ryzyka resztkowego, artykuł 36 wymaga uprzedniej konsultacji z podmiotem przetwarzającym przed rozpoczęciem przetwarzania.
Co zrobić: sprawdzaj każdą nową umowę o udostępnianiu danych pod kątem zgodności z art. 35 ust. 3 i listą AP oraz konsultuj się z inspektorem ochrony danych, jeśli go posiadasz. Ponownie przejrzyj ocenę skutków dla ochrony danych (DPIA) w przypadku zmiany przetwarzania; nieprzeprowadzenie wymaganej oceny skutków dla ochrony danych (DPIA) samo w sobie stanowi naruszenie.
Ryzyko 6: czy mówisz ludziom zbyt mało o dzieleniu się?
Przejrzystość to odrębny obowiązek, który możesz naruszyć nawet wtedy, gdy samo udostępnianie jest zgodne z prawem. Artykuły 13 i 14 RODO wymagają podania celów, podstawy prawnej oraz odbiorców lub kategorii odbiorców.
Zdanie stwierdzające, że dane „mogą być udostępniane zaufanym partnerom”, niczego nie identyfikuje. Proszę podać konkretne kategorie, takie jak dostawcy hostingu, administratorzy płac lub agencje informacji kredytowej. W przypadku transferów poza EOG, artykuły 13(1)(f) i 14(1)(f) wymagają, aby w powiadomieniu była o tym mowa i aby wskazano rodzaj zabezpieczenia, na które się powołano.
Jakie dodatkowe korzyści przysługują, jeśli nie zbierałeś danych samodzielnie?
Zgodnie z artykułem 14, w zawiadomieniu należy również wskazać kategorie danych i ich źródło. Należy je przekazać w rozsądnym terminie, najpóźniej w ciągu jednego miesiąca, lub przy pierwszej korespondencji z osobą, jeśli nastąpi to wcześniej. Pełna treść znajduje się na naszej stronie poświęconej polityce prywatności w Holandii .
Co należy zrobić: zaktualizuj powiadomienie przed otrzymaniem danych przez nowego odbiorcę, a nie podczas kolejnego rocznego przeglądu. Artykuł 12(1) wymaga, aby powiadomienia były zwięzłe, zrozumiałe oraz napisane jasnym i prostym językiem.
Ryzyko 7: czy traktujesz pseudonimizowane dane jako anonimowe?
Dla organizacji, która posiada klucz, dane pseudonimizowane pozostają danymi osobowymi. Tylko prawdziwa anonimizacja pozwala na wykroczenie poza RODO.
Artykuł 4(5) RODO definiuje pseudonimizację jako przetwarzanie danych w taki sposób, aby nie można ich było powiązać z konkretną osobą bez dodatkowych informacji przechowywanych osobno. Motyw 26 potwierdza, że takie dane pozostają objęte RODO dla każdego, kto może je ponownie zidentyfikować. Zastąpienie imion i nazwisk numerami klientów nie eliminuje zatem potrzeby posiadania podstawy prawnej, umowy o przetwarzaniu danych ani informacji o ochronie prywatności z Państwa strony.
Czy dane pseudonimizowane mogą nie mieć charakteru danych osobowych dla odbiorcy?
Możliwe. W sprawie EDPS przeciwko SRB (C-413/23 P, 4 września 2025 r.) Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że dane pseudonimizowane nie muszą być danymi osobowymi dla odbiorcy, który nie jest w stanie w rozsądny sposób ponownie zidentyfikować osób, których dane dotyczą. Sąd orzekł również, że administrator ujawniający dane musi nadal informować te osoby o odbiorcy w momencie ich gromadzenia.
Co zrobić: oceń środki, które prawdopodobnie zostaną użyte przez odbiorcę, w tym inne posiadane przez niego zbiory danych; kod pocztowy, data urodzenia i historia transakcji często umożliwiają ponowną identyfikację. Udokumentuj, w jaki sposób klucz jest przechowywany oddzielnie. Artykuł 32 wymienia pseudonimizację jako środek bezpieczeństwa, który działa na Twoją korzyść w przypadku oceny naruszenia.
Jak wygląda egzekwowanie prawa w Holandii?
Zgodnie z artykułem 58 RODO, AP może ostrzegać, upominać, nakazywać przestrzeganie przepisów, zakazywać przetwarzania i zawieszać transfery, a artykuł 83 zezwala na nakładanie kar pieniężnych. Dla firmy, która jest zależna od określonego przepływu danych, zakaz często jest bardziej dotkliwy niż kara pieniężna.
Artykuł 83 ma dwa poziomy, każdy z ustaloną maksymalną kwotą lub procentem światowego rocznego obrotu z poprzedniego roku obrotowego, w zależności od tego, która kwota jest wyższa:
- Dolny poziom: do 10 mln EUR lub 2%, na przykład w przypadku braku umowy o przetwarzaniu lub oceny skutków dla ochrony danych (DPIA) (art. 25–39).
- Wyższy poziom: do 20 mln EUR lub 4% w przypadku naruszenia zasad, podstaw prawnych, praw osób, których dane dotyczą, i przepisów dotyczących transferu.
Artykuł 82 RODO przyznaje każdemu, kto poniósł szkodę majątkową lub niemajątkową, prawo do odszkodowania od administratora lub podmiotu przetwarzającego. W Holandii fundacje coraz częściej dochodzą takich roszczeń zbiorowo, zgodnie z ustawą o dochodzeniu odszkodowań zbiorowych ( Wet afwikkeling massaschade in collectieve actie , WAMCA, artykuł 3:305a BW).
Jeśli bezprawne udostępnianie danych doprowadzi do naruszenia danych, Artykuł 33 wymaga powiadomienia AP bez zbędnej zwłoki, a w miarę możliwości w ciągu 72 godzin, chyba że jest mało prawdopodobne, aby naruszenie to skutkowało ryzykiem. Zgodnie z Artykułem 34 należy również poinformować osoby, których to dotyczy, jeśli ryzyko dla nich jest wysokie. Dokumentuj wewnętrznie każde naruszenie, również te, o których nie powiadomisz.
Co powinna sprawdzić organizacja udostępniająca dane?
Jako administrator danych ponosisz główną odpowiedzialność i musisz być w stanie udowodnić zgodność z art. 5(2) RODO. Sprawdź poniższe punkty, zanim dane opuszczą Twoją organizację:
- Określono podstawę prawną na mocy artykułu 6, a w przypadku uzasadnionych interesów przeprowadzono test równowagi.
- Rola odbiorcy jest rejestrowana w rejestrze czynności przetwarzania zgodnie z Artykułem 30.
- Podpisano umowę o przetwarzaniu na podstawie artykułu 28 lub porozumienie na podstawie artykułu 26.
- Każde przekazanie poza EOG opiera się na zasadzie adekwatności lub standardach klauzul umownych (SCC) oraz umowie o tymczasowej ochronie danych (TIA).
- Przeprowadzono i udokumentowano ocenę DPIA.
- W powiadomieniu o ochronie prywatności podano nazwę odbiorcy lub jego kategorię.
Co powinieneś sprawdzić jako odbiorca danych?
Jako podmiot przetwarzający lub administrator danych otrzymujący dane masz własne obowiązki i możesz zostać ukarany grzywną bezpośrednio na podstawie artykułu 83 RODO. Sprawdź poniższe punkty przed zaakceptowaniem danych:
- Czy działasz wyłącznie na podstawie instrukcji (podmiot przetwarzający), czy też wykorzystujesz dane do własnych celów (administrator).
- Czy instrukcje zawarte w umowie o przetwarzaniu odpowiadają temu, co faktycznie robisz z danymi.
- Czy Twoi podprocesorzy są upoważnieni na piśmie zgodnie z artykułem 28(2).
- Czy Twoje środki bezpieczeństwa spełniają wymogi artykułu 32 i czy możesz bez zbędnej zwłoki powiadomić administratora o naruszeniu (artykuł 33(2)).
- Czy przechowujesz własny rejestr przetwarzania na podstawie artykułu 30(2).
Co możemy dla Ciebie zrobić w kontekście udostępniania danych zgodnie z RODO?
Nasz zespół prawa IT zajmuje się kwestiami ochrony danych w umowach z dostawcami, grupami i partnerami. Konkretnie:
- Mapujemy przepływy danych i dla każdego odbiorcy ustalamy, czy jest on podmiotem przetwarzającym, współadministratorem czy niezależnym administratorem.
- Przygotowujemy lub weryfikujemy umowy dotyczące przetwarzania danych na mocy artykułu 28 oraz umowy o wspólnym administratorze danych na mocy artykułu 26.
- Oceniamy transfery poza EOG, sprawdzamy certyfikaty DPF i sporządzamy ocenę skutków transferu.
- Przeprowadzamy lub weryfikujemy ocenę skutków dla ochrony danych (DPIA) oraz samą ocenę skutków dla ochrony danych (DPIA).
- Aktualizujemy Twoją informację o ochronie prywatności, tak aby odbiorcy i przelewy były poprawnie nazwane.
- Pomagamy w dochodzeniu AP lub powiadomieniu o naruszeniu w ciągu 72 godzin.
Podsumowanie
- Każde udostępnianie danych osobowych wymaga podstawy prawnej zgodnie z artykułem 6 RODO; powód komercyjny nie jest wystarczający.
- Określ dla każdego odbiorcy, czy jest on podmiotem przetwarzającym, współadministratorem czy niezależnym administratorem, i udokumentuj to.
- Umowa o przetwarzaniu danych zgodnie z artykułem 28 jest obowiązkowa dla podmiotów przetwarzających; w przypadku jej braku naruszasz umowę od pierwszego dnia.
- Transfery poza EOG muszą spełniać odpowiednie wymogi (takie jak certyfikat DPF) lub być zabezpieczone, a także przejść ocenę wpływu transferu.
- Spseudonimizowane dane pozostają danymi osobowymi dla osoby posiadającej klucz, a w powiadomieniu o ochronie prywatności należy konkretnie wskazać odbiorców.
PYTANIA I ODPOWIEDZI
Kiedy udostępnianie danych jest dozwolone na mocy RODO?
Tylko z ważną podstawą prawną zgodnie z artykułem 6 RODO: zgoda, umowa, obowiązek prawny, żywotne interesy, zadanie publiczne lub prawnie uzasadniony interes. Należy również przestrzegać zasad określonych w artykule 5, takich jak ograniczenie celu i przejrzystość, oraz poinformować osoby, których dane dotyczą, zgodnie z artykułami 13 i 14.
Jaka jest różnica pomiędzy kontrolerem a procesorem?
Administrator decyduje o celach i sposobach przetwarzania (art. 4 ust. 7 RODO); podmiot przetwarzający przetwarza dane zgodnie z instrukcjami administratora (art. 4 ust. 8). Dostawca usług kadrowo-płacowych jest zazwyczaj podmiotem przetwarzającym. Dostawca, który również wykorzystuje dane do własnych celów, jest administratorem lub współadministratorem w tej części.
Kiedy umowa o przetwarzaniu danych jest obowiązkowa?
Za każdym razem, gdy podmiot przetwarzający przetwarza dane osobowe w Twoim imieniu, niezależnie od wielkości Twojej organizacji (art. 28 ust. 3 RODO). Umowa musi być sporządzona na piśmie i zawierać obowiązkowe treści. Bez niej naruszasz warunki umowy od momentu rozpoczęcia przetwarzania.
Czy mogę udostępnić dane klientów podmiotowi spoza UE?
Tak, jeśli istnieje decyzja stwierdzająca odpowiedni stopień ochrony dla miejsca przeznaczenia (art. 45 RODO) lub odpowiednie zabezpieczenia, takie jak standardowe klauzule umowne oraz ocena skutków transferu (art. 46). Odbiorcy z USA certyfikowani zgodnie z Ramami Ochrony Danych UE-USA podlegają decyzji stwierdzającej odpowiedni stopień ochrony z lipca 2023 r.
Co powinienem zrobić, jeśli niezgodne z prawem udostępnianie danych doprowadzi do naruszenia bezpieczeństwa danych?
Ogranicz naruszenie, oceń jego skutki i udokumentuj je. Powiadom podmiot przetwarzający dane bez zbędnej zwłoki, a w miarę możliwości w ciągu 72 godzin, chyba że jest mało prawdopodobne, aby naruszenie skutkowało ryzykiem (art. 33 RODO). Jeśli ryzyko dla osób, których ono dotyczy, jest wysokie, poinformuj je również bez zbędnej zwłoki (art. 34).