Ochrona własności intelektualnej w Holandii: prawa, rejestracja i egzekwowanie

Ochrona własności intelektualnej w Holandii opiera się na systemie wielowarstwowym: prawa autorskie powstają automatycznie na mocy ustawy Auteurswet, znaki towarowe i wzory są rejestrowane w Urzędzie Własności Intelektualnej Beneluksu (BOIP), a patenty uzyskuje się na szczeblu krajowym za pośrednictwem Octrooicentrum Nederland lub Europejskiego Urzędu Patentowego. Każde prawo ma swoje własne warunki, okres obowiązywania i własną drogę egzekwowania, a holenderskie sądy oferują jedne z najszybszych i najbardziej wyspecjalizowanych procedur w Europie. Wiedza o tym, które prawo obejmuje co i co musi zostać zarejestrowane, stanowi istotę problemu praktycznego.

Jakie prawa własności intelektualnej obowiązują w Holandii

Holenderskie prawo własności intelektualnej to połączenie przepisów krajowych, Konwencji Beneluksu o własności intelektualnej (BVIE) dotyczącej znaków towarowych i wzorów przemysłowych, rozporządzeń i dyrektyw Unii Europejskiej, które mają zastosowanie bezpośrednio lub poprzez przepisy wykonawcze, oraz traktatów międzynarodowych, takich jak Konwencja paryska, Konwencja berneńska i Porozumienie TRIPS. Konsekwencją dla przedsiębiorstw jest to, że zasięg geograficzny prawa rzadko pokrywa się z zasięgiem kraju, w którym zostało ono uzyskane: niektóre prawa obejmują cały Beneluks, inne całą Unię Europejską, a jeszcze inne mają charakter wyłącznie krajowy.

Poniższa tabela przedstawia prawa, które mają największe znaczenie w praktyce, sposób ich powstania i okres obowiązywania. Warunki są ustawowe, a nie podlegają negocjacjom, ale obowiązki dotyczące odnawiania, użytkowania i konserwacji różnią się znacznie między nimi.

Dwie konsekwencje następują natychmiast. Po pierwsze, prawo, które nie jest zarejestrowane, nie jest zatem niechronione: prawa autorskie, nazwy handlowe, prawa do baz danych i tajemnice handlowe powstają bez zgłoszenia. Po drugie, prawo uzyskane w Holandii nie rozciąga się automatycznie na całą Unię Europejską. Znak towarowy Beneluksu nie zapewnia ochrony w Niemczech, a patent holenderski nie zapewnia jej we Francji. Tam, gdzie dany rynek ma znaczenie, rejestracja musi go obejmować.

Prawa autorskie i prawa pokrewne

Prawa autorskie na mocy ustawy o autorstwie autorskim (Auteurswet) chronią dzieła literackie, naukowe i artystyczne o oryginalnym charakterze, noszące osobiste piętno autora. Definicja ta jest szersza niż się wydaje i obejmuje oprogramowanie, rysunki techniczne, teksty marketingowe, fotografie, projekty architektoniczne i strukturę strony internetowej, a także oczywiste kategorie. Ochrona powstaje w momencie powstania dzieła. Nie ma wymogu rejestracji, wpłaty ani powiadomienia, a informacja o prawach autorskich do utworu nie wnosi nic do prawa, choć jest przydatna dowodowo.

Okres ochrony wynosi życie autora plus siedemdziesiąt lat, liczone od 1 stycznia roku następującego po śmierci. W przypadku utworów publikowanych anonimowo lub pod nazwiskiem osoby prawnej okres ochrony wynosi siedemdziesiąt lat od pierwszego zgodnego z prawem publicznego udostępnienia. Prawa pokrewne, regulowane przez ustawę Wet op de naburige rechten (ustawę o prawach pokrewnych), chronią artystów wykonawców, producentów fonogramów i filmów oraz organizacje nadawcze i obowiązują przez określony czas od wykonania, utrwalenia lub emisji, a nie od śmierci.

Holenderskie prawo autorskie obejmuje również prawa osobiste (persoonlijkheidsrechten), które pozostają przy autorze nawet po przeniesieniu praw majątkowych. Obejmują one prawo do bycia wymienionym jako autor, prawo do sprzeciwu wobec zmian w utworze oraz prawo do sprzeciwu wobec zniekształceń lub okrojeń, które mogłyby zaszkodzić jego czci lub reputacji. Niektóre z tych praw można zrzec się w drodze umowy; prawa do sprzeciwu wobec zniekształceń naruszających reputację nie można zrzec. Każde przeniesienie holenderskich praw autorskich powinno zatem wyraźnie uwzględniać prawa osobiste, ponieważ nabywca, który zakłada, że ​​przeniesienie jest bezwarunkowe, jest w błędzie.

Przeniesienie praw autorskich wymaga sporządzenia aktu notarialnego, a przeniesienie obejmuje tylko te prawa, które akt opisuje. Licencje wyłączne podlegają temu samemu wymogowi. Ta formalna zasada dotyczy firm, które opierają się na fakturze lub wymianie e-maili w celu ustalenia własności projektu, fotografii lub oprogramowania.

Znaki towarowe i wzory w BOIP

Nie ma czegoś takiego jak znak towarowy wyłącznie niderlandzki. Znaki towarowe obejmujące Holandię są rejestrowane w Urzędzie Własności Intelektualnej Beneluksu (BVIE) i obowiązują łącznie w Belgii, Holandii i Luksemburgu. Alternatywą jest znak towarowy UE w EUIPO, obejmujący wszystkie państwa członkowskie w ramach jednej rejestracji, lub rejestracja międzynarodowa w systemie madryckim, wskazująca potrzebne terytoria.

Znak może zostać zarejestrowany, jeśli umożliwia odróżnianie towarów lub usług i jest wyraźnie przedstawiony w rejestrze. Zasadniczo kwalifikują się do niego słowa, logo, kształty, kolory, dźwięki i kombinacje. Brakuje jednak znaku opisowego lub generycznego: znak, który po prostu nazywa produkt lub jego cechy, zostanie odrzucony, co jest najczęstszym powodem odrzucenia wniosku w Beneluksie. Rejestracja trwa dziesięć lat i może być odnawiana bezterminowo na kolejne dziesięć lat.

Przed złożeniem wniosku należy zwrócić uwagę na dwie cechy systemu. BOIP nie odrzuca zgłoszenia z powodu istnienia wcześniejszego podobnego znaku; to właściciel wcześniejszego znaku musi wnieść sprzeciw w terminie następującym po publikacji. Oznacza to, że rejestracja nie stanowi dowodu na to, że znak towarowy jest wolny od ograniczeń, a badanie zgodności znaku przed jego przyjęciem jest znacznie cenniejsze niż późniejsze świadectwo rejestracji. Znak towarowy, który nie jest rzeczywiście używany przez nieprzerwany okres pięciu lat, staje się podatny na unieważnienie, więc defensywny portfel nieużywanych znaków nie zapewnia ochrony, na jaką wygląda.

Wzory chronią wygląd produktu: jego linie, kontury, kolory, kształt, teksturę lub materiały. Rejestracja wzoru w Beneluksie w BOIP trwa pięć lat i może zostać przedłużona maksymalnie do dwudziestu pięciu lat. Istnieje również prawo do niezarejestrowanego wzoru wspólnotowego, które powstaje automatycznie w momencie pierwszego ujawnienia w Unii i trwa trzy lata, chroniąc jedynie przed celowym kopiowaniem. Nowość jest wymogiem, a ujawnienie wzoru przed zgłoszeniem może spowodować jego utratę, z zastrzeżeniem ograniczonego okresu karencji. W przypadku produktów o krótkim okresie użytkowania prawo do niezarejestrowanego wzoru często wystarcza; w przypadku produktów, które mają być trwałe, należy je zarejestrować.

Patenty: krajowe, europejskie i Jednolitego Sądu Patentowego

Patent chroni wynalazek techniczny, który jest nowy, posiada poziom wynalazczy i nadaje się do przemysłowego zastosowania. Należy zwrócić uwagę na trzeci warunek: holenderskie i europejskie prawo patentowe pyta, czy wynalazek nadaje się do zastosowania w przemyśle, a nie czy jest użyteczny w rozumieniu amerykańskim. System opiera się na zasadzie „kto pierwszy, ten lepszy”, więc data zgłoszenia decyduje o pierwszeństwie między konkurującymi wnioskodawcami, a każde ujawnienie wynalazku przed tą datą, w tym prezentacja na targach branżowych lub rozmowa bez umowy o zachowaniu poufności, unieważnia nowość. W Europie nie ma ogólnego okresu karencji na ujawnienie wynalazku przez samego wynalazcę.

Istnieją dwie drogi. Holenderski patent krajowy jest przyznawany przez Octrooicentrum Nederland, część Holenderskiej Agencji Przedsiębiorczości (RVO), na podstawie raportu z badań, ale bez merytorycznego badania, czy wynalazek spełnia warunki patentowalności. Patent jest przyznawany stosunkowo szybko i tanio, a jego ważność wynosi dwadzieścia lat od daty zgłoszenia, z zastrzeżeniem corocznych opłat za przedłużenie, ale jego ważność jest sprawdzana dopiero w momencie jego egzekwowania. Patent europejski, zgłoszony w Europejskim Urzędzie Patentowym, jest badany merytorycznie i po przyznaniu wchodzi w życie w państwach wskazanych przez wnioskodawcę.

Od 1 czerwca 2023 r. system europejski został rozszerzony o kolejny poziom. Udzielony patent europejski może zostać zarejestrowany jako patent europejski o jednolitym skutku, obejmujący uczestniczące państwa członkowskie jednym prawem. Jednolity Sąd Patentowy ma jurysdykcję nad patentami jednolitymi, a także, o ile właściciel nie skorzystał z opcji rezygnacji, nad klasycznymi patentami europejskimi. Okres przejściowy, w którym opcja rezygnacji jest dostępna, trwa co najmniej do 2030 r. W Holandii znajduje się lokalny oddział Jednolitego Sądu Patentowego w Hadze, obok krajowego sądu patentowego Rechtbank Den Haag.

Praktycznym pytaniem dla firmy nie jest już zatem tylko, gdzie złożyć wniosek, ale w którym sądzie będą rozstrzygane jej patenty. Opt-out pozostawia spory w sądach krajowych, kosztem utraty możliwości wydania jednego ogólnoeuropejskiego nakazu sądowego przez Jednolity Sąd Patentowy; brak opt-out naraża patent na jedno postępowanie o unieważnienie o skutku ogólnoeuropejskim. Decyzja ta powinna być podejmowana świadomie dla każdej rodziny, a nie pozostawiana przypadkowi.

Prawa, o których zapominają firmy: nazwy handlowe, tajemnice handlowe i bazy danych

Nazwa handlowa (handelsnaam) to nazwa, pod którą faktycznie prowadzona jest działalność gospodarcza, a prawo holenderskie chroni ją poprzez Handelsnaamwet na podstawie używania, a nie rejestracji. Wpisanie nazwy do rejestru handlowego w KVK Nie tworzy prawa i go nie oczyszcza: rejestracja nazwy firmy nie mówi nic o tym, czy wcześniejszy użytkownik może ją zablokować. Ochrona jest ograniczona do obszaru i dziedziny, w której nazwa jest znana, więc dwie identyczne nazwy mogą współistnieć, o ile nie ma ryzyka pomyłki. Ponieważ prawa do nazwy handlowej i prawa do znaku towarowego nakładają się i mogą należeć do różnych podmiotów, przed przyjęciem marki należy ją sprawdzić w obu rejestrach i pod kątem faktycznego wykorzystania na rynku.

Tajemnice handlowe są chronione przez ustawę o ochronie tajemnic handlowych (Wet bescherming bedrijfsgeheimen), która wdraża europejską dyrektywę w sprawie tajemnic handlowych. Informacje kwalifikują się tylko wtedy, gdy są tajne, mają wartość handlową z tego powodu i zostały objęte uzasadnionymi działaniami w celu ich zachowania. Ten ostatni warunek decyduje o wygranej lub przegranej sprawie. Klauzule o poufności w umowach o pracę i z dostawcami, ograniczenia dostępu, oznakowanie dokumentów, procedury odejścia pracowników i środki techniczne to nie tylko rozsądne środki ostrożności: to one przede wszystkim czynią daną informację chronioną tajemnicą handlową. Przepis przechowywany w niezabezpieczonym folderze współdzielonym nie jest tajemnicą handlową.

Prawo do bazy danych chroni znaczną inwestycję w uzyskanie, weryfikację lub prezentację zawartości zbioru, niezależnie od praw autorskich do poszczególnych pozycji. Obowiązuje ono przez piętnaście lat, a każda nowa, znacząca inwestycja rozpoczyna nowy okres obowiązywania. Dla firm, których wartość tkwi w zbiorze danych, a nie w tekście czy wynalazku, jest to często najważniejsze prawo, jakie posiadają i którego nigdy nie udokumentowali. Zachowaj dowody potwierdzające, na czym polegała inwestycja.

Kto jest właścicielem praw do prac wykonanych przez pracowników i freelancerów

Spory o własność są częstsze niż spory o naruszenie praw autorskich, a holenderskie prawo kryje w sobie pułapkę, w którą wpada niemal każda rozwijająca się firma. Zgodnie z ustawą o autorstwie autorskim (Auteurswet), w przypadku gdy dzieło zostało stworzone przez pracownika w ramach obowiązków służbowych, pracodawca jest uznawany za autora i od początku posiada prawa autorskie. W przypadku, gdy to samo dzieło zostało stworzone przez freelancera, agencję lub zleceniodawcę, twórca posiada prawa autorskie, które przechodzą na klienta wyłącznie na podstawie pisemnego aktu przeniesienia. Zapłacenie faktury oznacza nabycie przedmiotu umowy, a nie praw do niego.

Sytuacja w przypadku patentów jest porównywalna, ale regulują ją odrębne zasady: wynalazek dokonany przez pracownika w trakcie pracy zazwyczaj należy do pracodawcy, z ustawowym prawem do godziwego wynagrodzenia dla wynalazcy w określonych okolicznościach. W przypadku wzorów i znaków towarowych prawa wynikają ze zgłoszenia, zatem istotne jest, czyje nazwisko zostanie wpisane do zgłoszenia, a znak zarejestrowany osobiście przez założyciela nie jest własnością firmy, która go używa.

Rozwiązanie jest proste i powinno być stosowane konsekwentnie. Każda umowa o pracę powinna określać obowiązki na tyle szeroko, aby obejmowały one twórczość twórczą i techniczną, a także wyraźnie odnosić się do wynalazków i praw osobistych. Każda umowa z zewnętrznym deweloperem, projektantem, fotografem, agencją lub konsultantem powinna zawierać pisemne przeniesienie wszystkich praw własności intelektualnej do rezultatów prac, zrzeczenie się praw osobistych w zakresie dozwolonym przez prawo, a także określać, co stanie się z istniejącymi materiałami i komponentami open source. W przypadku, gdy praca została już dostarczona bez takiej klauzuli, przeniesienie zazwyczaj nadal jest możliwe, ale sytuacja negocjacyjna jest zupełnie inna, gdy klient jest zależny od pracy.

Egzekwowanie praw własności intelektualnej w Holandii

Holandia jest preferowanym miejscem rozstrzygania sporów dotyczących własności intelektualnej, co jest kwestią proceduralną, a nie materialną. Sprawy patentowe koncentrują się w Rechtbank Den Haag, który ma wyłączną jurysdykcję w pierwszej instancji i którego skład orzekający rozpatruje te sprawy w sposób ciągły. Postępowanie zabezpieczające (kort geding) może doprowadzić do wydania wykonalnego nakazu sądowego w ciągu kilku tygodni, co w przypadku wprowadzenia produktu na rynek lub targów branżowych jest często jedynym istotnym środkiem prawnym.

Warto poznać trzy narzędzia proceduralne przed powstaniem sporu. W pilnych przypadkach sąd może wydać nakaz sądowy ex ​​parte, bez wysłuchania pozwanego, jeżeli jakakolwiek zwłoka spowodowałaby nieodwracalną szkodę; jest to instrument stosowany w przypadku towarów podrobionych pojawiających się na targach lub w internecie. Dowody można zabezpieczyć poprzez zajęcie na wniosek sądu (bewijsbeslag), w ramach którego komornik przejmuje kopie dokumentów i danych, które są następnie przechowywane przez osobę trzecią do czasu wydania przez sąd orzeczenia o dostępie, co uniemożliwia sprawcy naruszenia zniszczenie dowodu. W postępowaniach dotyczących własności intelektualnej strona przegrywająca może zostać zobowiązana do zapłaty w całości uzasadnionych i proporcjonalnych kosztów sądowych strony wygrywającej, a nie skromnej, stałej stawki, która obowiązuje w zwykłych sprawach cywilnych. Ta zasada dotycząca kosztów działa w obie strony i powinna zostać rozważona przed wszczęciem postępowania.

Egzekwowanie praw nie ogranicza się wyłącznie do drogi sądowej. Posiadacze praw mogą złożyć wniosek do organów celnych o zatrzymanie towarów podejrzanych o naruszenie praw na granicy UE, co często jest najskuteczniejszym sposobem postępowania z importowanymi podróbkami. Naruszenia w internecie można rozwiązać poprzez procedury powiadamiania i usuwania treści z platformami i dostawcami hostingu, a dobrze sporządzone pismo poprzedzające podjęcie działań, wysłane wraz z odpowiednim zabezpieczeniem dowodów, pozwala rozwiązać znaczną część sporów bez wszczynania postępowania.

Przed przystąpieniem do egzekwowania prawa upewnij się, że jest ono uzasadnione. Nieużywany znak towarowy, patent ujawniony przed zgłoszeniem, wzór opublikowany zbyt wcześnie lub cesja, która nigdy nie została sporządzona na piśmie, będą przedmiotem obrony, a standardową odpowiedzią na pozew o naruszenie praw jest powództwo wzajemne o unieważnienie.

Błędy, które kosztują przedsiębiorstwa ich prawa

Awarie, które musimy naprawić, są częste i każdej z nich można zapobiec niewielkim kosztem.

• Ujawnienie przed złożeniem wniosku. Publiczne prezentowanie wynalazku lub wzoru lub omawianie go bez umowy o zachowaniu poufności niszczy jego nowość w Europie. Zgłoś wynalazek jako pierwszy lub ujawnij go na podstawie pisemnej umowy o zachowaniu poufności.
• Zakładając, że faktura przenosi prawa. Praca zlecona podmiotowi zewnętrznemu pozostaje u twórcy do momentu, aż pisemny akt określi inaczej.
• Przyjęcie marki bez sprawdzenia jej legalności. Rejestry nie wstrzymują zgłoszeń kolizyjnych, więc znak towarowy może zostać zarejestrowany i nadal naruszać prawa. Zmiana marki po otrzymaniu listu ostrzegawczego kosztuje znacznie więcej niż samo poszukiwanie.
• Rejestracja tylko na rynku krajowym. Prawa w krajach Beneluksu i UE to różne rejestracje. Plany ekspansji powinny wyznaczać strategię rejestracji, a nie ją naśladować.
• Pozwalając na wygaśnięcie portfela. Daty odnowienia, wymogi dotyczące użytkowania i roczne opłaty patentowe są ustalane według własnego harmonogramu, a prawa, które wygasły, zazwyczaj nie mogą zostać przywrócone.
• Nieformalne traktowanie tajemnic handlowych. Bez udokumentowanych środków mających na celu zachowanie poufności informacji, ochrona ustawowa w ogóle nie ma zastosowania.

Włączenie tego do normalnego funkcjonowania firmy jest kwestią przyzwyczajenia: inwentaryzacja tego, co stworzyła firma, decyzja o tym, które aktywa uzasadniają rejestrację, datowane zapisy procesu rozwoju, standardowe klauzule w każdej umowie z osobą, która coś tworzy, oraz kalendarz dat odnowień.

Law and More Doradza firmom i indywidualnym twórcom w zakresie własności intelektualnej w Holandii: strategia zatwierdzania i zgłaszania znaków towarowych i wzorów, umowy cesji i umowy licencyjne, klauzule dotyczące zatrudnienia i zleceniobiorców, spory dotyczące własności oraz postępowania w sprawie naruszenia i unieważnienia patentów przed sądami holenderskimi. Jeśli chcesz przeanalizować swoją sytuację przed złożeniem wniosku, rozpoczęciem postępowania lub wszczęciem postępowania sądowego, skontaktuj się z nami. Law & More aby umówić się na konsultację z naszymi prawnikami ds. własności intelektualnej w naszych biurach w Eindhoven oraz Amsterdam.