Jak obliczane są alimenty na dziecko w Holandii

Wyszukaj „kalkulator alimentów” dla Holandii, a znajdziesz narzędzia, które wyliczą kwotę w trzydzieści sekund. Żadne z nich nie wspomina o tym, że kwota ta nie ma bezpośredniej podstawy prawnej. Prawo holenderskie stanowi jedynie, że rodzice muszą współfinansować koszty utrzymania dzieci zgodnie ze swoimi możliwościami; obliczenia te opierają się na wytycznych opracowanych przez sam wymiar sprawiedliwości. Ten artykuł wyjaśnia, jak działa to obliczenie i co się zmienia, gdy jeden z rodziców mieszka poza Holandią.

Nie ma żadnej formuły ustawowej: raport Tremy

Kodeks cywilny określa zasadę, a nie wysokość świadczenia. Rodzice są zobowiązani do alimentacji wobec swoich dzieci (art. 1:392 KC); muszą ponosić koszty opieki i wychowania małoletnich dzieci proporcjonalnie do swoich środków (art. 1:404 KC); a wysokość świadczenia ustala się na podstawie potrzeb uprawnionego i możliwości finansowych zobowiązanego (art. 1:397 KC). To wszystko – bez procentów, tabel i nawiasów.

Lukę wypełnia raport Rapport alimentatienormen , powszechnie nazywany raportem Trema od czasopisma sędziowskiego, w którym ukazał się po raz pierwszy. Został on sporządzony przez Expertgroep Alimentatienormen, grupę roboczą sędziów rodzinnych z sądów rejonowych i apelacyjnych, i jest publikowany przez holenderski wymiar sprawiedliwości. Nowa wersja wchodzi w życie 1 stycznia każdego roku, a tabele są aktualizowane pod kątem stawek podatkowych, ulg i poziomów świadczeń z danego roku; obecna wersja pochodzi ze stycznia 2026 roku.

Ważne są dwie konsekwencje. Po pierwsze, raport nie jest prawem: sędziowie i strony mogą od niego odstąpić, i sam raport o tym mówi. Jest to rekomendacja mająca na celu zapewnienie przewidywalności i porównywalności wyników w skali kraju, a nie wiążąca taryfa. Po drugie, spieranie się o raport jest zatem perswazją, a nie interpretacją ustawową. Jeśli okoliczności nie pasują do modelu przyjętego w wytycznych – nieregularne dochody, dodatek pracodawcy, dochody za granicą – można je podważyć, ale tylko po przedstawieniu dowodów.

Obliczenia składają się z dwóch etapów: ile kosztuje utrzymanie dziecka i na co stać każdego z rodziców.

Krok pierwszy: potrzeby dziecka (behoefte)

Punktem wyjścia nie jest obecny koszt dziecka, ale standard życia, jakim cieszyło się ono, gdy rodzice byli razem. Wytyczne uwzględniają łączny dochód rozporządzalny netto rodziców w ostatnim okresie przed separacją i odczytują odpowiadającą mu wartość z tabeli potrzeb ( behoeftetabel ), opracowanej na podstawie krajowych badań budżetów gospodarstw domowych, dotyczących tego, ile rodziny o danym poziomie dochodów faktycznie wydają na swoje dzieci. Niektóre punkty mogą być zaskakujące:

• Tabela przedstawia sumę wszystkich dzieci. Aby obliczyć koszt na dziecko, należy podzielić go przez liczbę dzieci. Ze względu na korzyści skali, dwoje dzieci nie kosztuje dwa razy tyle, co jedno: kwota na dziecko spada wraz ze wzrostem liczby dzieci.
• Wiek nie ma wpływu na wartość w tabeli. Tabela potrzeb opiera się na średnich z okresu dzieciństwa i nie uwzględnia korekty wieku: pięciolatek i piętnastolatek generują taką samą kwotę przy takim samym dochodzie. Wiek nadal może mieć znaczenie w argumentacji, w przypadku rzeczywiście wyjątkowych i udokumentowanych kosztów, ale nie zmienia standardowego sposobu obliczania.
• Budżet Kindgebonden jest dodawany do dochodu gospodarstwa domowego gdy zostanie ustalona łączna liczba.
• Do ceny można doliczyć dodatkowe koszty strukturalne: opieka nad dziećmi, czesne, koszty związane z niepełnosprawnością lub chorobą przewlekłą. Opłaty za naukę w szkołach międzynarodowych są częstym polem sporu: sądy traktują je jako wyjątkowy koszt, który należy doliczyć do potrzeb wynikających z tabeli, tylko wtedy, gdy uzasadnia to sytuacja rodziny na obczyźnie lub porozumienie między rodzicami.
• Tabela jest zamknięta. Powyżej pewnej łącznej kwoty dochodów tabela się zatrzymuje i potrzebę należy uzasadnić rzeczywistym harmonogramem wydatków, a nie odczytywać wiersza.

Jedna kwestia zasadnicza: Hoge Raad orzekł 9 października 2015 r. (ECLI:NL:HR:2015:3011), że budżet Kindgebonden i dodatek dla samotnych rodziców nie są odliczane od potrzeb dziecka. Zwiększają one możliwości rodzica, który je otrzymuje, i należą do drugiego etapu.

Krok drugi: zdolność płatnicza (draagkracht)

Po ustaleniu potrzeby, wytyczne obliczają, ile może wnieść każdy z rodziców – oceniani są oboje rodzice, a nie tylko ten, który będzie płacił. Obliczenia rozpoczynają się od dochodu rozporządzalnego netto każdego z rodziców ( netto besteedbaar inkomen , NBI): dochodu brutto ze wszystkich źródeł, skorygowanego o podatki, ulgi i dodatki. Od tego odejmowany jest hipotetyczny budżet mieszkaniowy ustalony jako stały procent własnych dochodów rodzica, powiększony o skorygowaną normę utrzymania dla podstawowych kosztów utrzymania. Stały procent pozostałej kwoty – 70 procent na alimenty – stanowi zdolność płatniczą rodzica.

Struktura jest celowo prymitywna i o to właśnie chodzi: zamiast analizować rzeczywiste rachunki za czynsz i artykuły spożywcze każdego z rodziców, wytyczne zakładają standardowe koszty, więc wynik nie zależy od tego, jak drogie życie zdecyduje się rodzic. Raport przedstawia to jako formułę: stały procent dochodu jest odkładany na mieszkanie, skorygowana norma utrzymania jest odejmowana na podstawowe koszty utrzymania, a 70 procent pozostałej kwoty jest traktowane jako pojemność. Poniżej progu formuła jest zastępowana tabelą stałych kwot pojemności, z dolną granicą dla jednego dziecka i wyższą granicą dla dwójki lub więcej, więc rodzic o bardzo niskich dochodach nadal dokłada się do czegoś.

Niektóre praktyczne konsekwencje:

• Rzeczywiste koszty mieszkaniowe nie mają większego znaczenia. Wysoki Amsterdam czynsz nie jest automatycznie uznawany za zaliczony.
• Zdolność zarobkowa, nie tylko zarobki. Rodzic, który rezygnuje z pracy lub celowo obniża wynagrodzenie, może zostać obciążony dochodem, jaki mógłby racjonalnie uzyskać.
• Długi są zazwyczaj ignorowane chyba że są nieuniknione i nie powstały z wyboru.
• Dzieci są najważniejsze. Jeżeli rodzic nie jest w stanie wywiązać się ze wszystkich swoich zobowiązań alimentacyjnych, roszczenia dzieci i pasierbów mają pierwszeństwo przed roszczeniami innych wierzycieli alimentacyjnych, w tym byłego małżonka (art. 1:400 KC). W pierwszej kolejności naliczane są alimenty na dziecko; alimenty na małżonka obejmują to, co ewentualnie pozostaje.
• Test akceptowalności stanowi zawór bezpieczeństwa, który przy standardowym wyliczeniu pozostawia płacącego rodzica poniżej niezbędnego minimum, ale wymaga pełnego udokumentowania ujawnienia dochodów, aktywów i wydatków.

Zniżka pielęgnacyjna (zorgkorting)

Rodzic, u którego dziecko przebywa, wydaje pieniądze bezpośrednio na dziecko – na jedzenie, ogrzewanie, sypialnię, zajęcia. Wytyczne uwzględniają to, przyznając zniżkę na opiekę, wyrażoną jako procent potrzeb dziecka i odliczoną od kwoty, którą rodzic w innym przypadku by przekazał. Schemat opieki zapisany w planie wychowawczym jest zazwyczaj punktem wyjścia do jego ustalenia.

Procent ten jest naliczany na podstawie potrzeb tabeli, a nie możliwości płatnika, a urlopy wliczają się do średniej tygodniowej. Minimalna stawka 5% jest zazwyczaj stosowana nawet w przypadku ograniczonego kontaktu, z uwagi na to, że rodzic i dziecko mają zarówno prawo, jak i obowiązek utrzymywania kontaktu. W przypadku rzeczywistego porozumienia o równym podziale opieki, zniżka znajduje się na szczycie skali, a rodzice często prowadzą wspólne konto dla dzieci – prywatne porozumienie, a nie wytyczne.

Co się dzieje, gdy występuje niedobór

Jeśli łączna zdolność rodziców jest mniejsza niż potrzeby dziecka – co jest częste – niedobór jest dzielony, przy czym każdy z rodziców ponosi co do zasady połowę. W przypadku istnienia umowy o opiekę, połowa niedoboru jest odliczana od ulgi opiekuńczej: rodzic płacący traci część korzyści z ulgi i płaci więcej, niż sugerowałby sam. W poważnych przypadkach ulga jest w całości absorbowana. Każdy z rodziców nadal wnosi składki do wysokości ustalonej przez siebie zdolności.

Kiedy obowiązek ten wygasa?

Alimenty nie kończą się po ukończeniu 18. roku życia. Rodzice są zobowiązani do wnoszenia wkładu w koszty utrzymania i nauki swoich dzieci w wieku 18, 19 i 20 lat (art. 1:395a Kodeksu postępowania cywilnego). Ten obowiązek alimentacyjny różni się od zwykłego obowiązku alimentacyjnego w jeden istotny sposób: młody dorosły nie musi wykazywać, że jest w potrzebie. 30 września 2016 r. Hoge Raad potwierdził (ECLI:NL:HR:2016:2234), że niedostatek nie jest wymogiem, więc 19-latek pracujący w niepełnym wymiarze godzin nadal może ubiegać się o alimenty.

Od 18. roku życia roszczenie przysługuje bezpośrednio młodemu dorosłemu, dlatego płatności są zazwyczaj dokonywane bezpośrednio na rzecz dziecka, a wszelkie wnioski składane są w jego imieniu. Ulga opiekuńcza wygasa, ponieważ obejmuje opiekę nad osobą niepełnoletnią. Po ukończeniu 21. roku życia automatyczne zobowiązanie wygasa; po tym terminie roszczenie między rodzicem a pełnoletnim dzieckiem jest możliwe wyłącznie na podstawie zwykłej, rzeczywistej potrzeby.

Roczna indeksacja

Każda kwota alimentów ustalona przez sąd holenderski lub uzgodniona między rodzicami jest automatycznie waloryzowana 1 stycznia każdego roku (art. 1:402a BW). Minister Sprawiedliwości i Bezpieczeństwa ustala wysokość procentową na podstawie wzrostu płac i ogłasza ją w listopadzie na kolejny rok, publikując ją w „Staatscourant” i na stronie rijksoverheid.nl. Zawsze należy brać pod uwagę kwotę na dany rok z tego ogłoszenia.

Zastosowanie tej zasady jest proste, ale często zapominane: należy wziąć kwotę do zapłaty w grudniu i zwiększyć ją o procent od 1 stycznia. Nie jest wymagany nakaz sądowy, a rodzic płacący alimenty powinien przelać nową kwotę bez pytania. W przypadku, gdy waloryzacja była pomijana przez lata, skumulowana różnica podlega odzyskaniu jako zaległości. Waloryzacja może zostać wyłączona, ale tylko wtedy, gdy nakaz lub umowa wyraźnie o tym stanowią.

Zmiana zamówienia: art. 1:401 BW

Postanowienie lub umowa alimentacyjna mogą zostać zmienione lub uchylone późniejszym orzeczeniem sądu, jeśli z powodu zmiany okoliczności nie spełniają już standardu ustawowego (art. 1:401 BW). Typowe przyczyny: zmiana dochodów któregokolwiek z rodziców, zmiana sposobu opieki, narodziny kolejnego dziecka, przeprowadzka za granicę, utrata pracy.

Ten sam artykuł wskazuje dwie dalsze drogi. Nakaz może zostać zmieniony, jeśli od początku nie spełniał ustawowego standardu, ponieważ opierał się na nieprawidłowych lub niekompletnych informacjach – jest to droga, którą należy obrać, gdy rodzic zaniżył dochód. Umowa może zostać unieważniona, jeśli została zawarta z rażącym naruszeniem ustawowego standardu.

Dwa ostrzeżenia. Zmiana musi być znacząca; niewielkie wahania dochodów nie wystarczą. Sądy są ostrożne w obniżaniu alimentów z mocą wsteczną, ponieważ pieniądze zazwyczaj zostały już wydane na dziecko. Złóż wniosek bezzwłocznie, zamiast obniżać wysokość alimentów i kłócić się o to później: jednostronne obniżenie powoduje powstanie zaległości, które pozostają wykonalne.

Egzekwowanie za pośrednictwem LBIO

W przypadku braku zapłaty alimentów, odbiorca nie musi od razu kontaktować się z komornikiem. Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen (LBIO) to instytucja publiczna, która zajmuje się ściąganiem alimentów na podstawie art. 1:408 BW, a jej usługi są bezpłatne dla osoby uprawnionej do alimentów. Warunki mają charakter praktyczny, a nie techniczny:

• wysokość alimentów musi zostać ustalona przez sąd (sama umowa prywatna nie wystarczy);
• muszą występować zaległości wynoszące co najmniej 10 euro;
• niezapłacenie musi nastąpić w ciągu sześciu miesięcy poprzedzających złożenie wniosku, przy czym w zasadzie można ściągnąć jedynie zaległości z tego sześciomiesięcznego okresu, chyba że sąd zarządzi inaczej;
• rodzicowi płacącemu podatek należy wskazać, gdzie ma dokonać płatności.

Po przejęciu przez LBIO, rodzic płacący ponosi koszty: dopłatę w wysokości 15% od zaległości i 15% od bieżącej kwoty miesięcznej, w każdym przypadku z zastrzeżeniem minimalnej kwoty, którą LBIO okresowo koryguje i publikuje na swojej stronie internetowej. LBIO może zająć wynagrodzenie i świadczenia oraz wszcząć formalną egzekucję, do której wymagany jest zapieczętowany oryginał nakazu sądowego. Płatność w całości i terminowo jest zdecydowanie tańszą opcją.

Wymiar międzynarodowy

Dla rodzin emigrantów przepisy transgraniczne są często ważniejsze niż arytmetyka.

Który sąd jest właściwy?

W UE jurysdykcję w sprawach alimentacyjnych reguluje rozporządzenie (WE) nr 4/2009 w sprawie zobowiązań alimentacyjnych. Zgodnie z artykułem 3 wierzyciel może wnieść pozew do sądu właściwego dla miejsca zwykłego pobytu dłużnika lub swojego własnego, a roszczenie alimentacyjne można również wnieść do sądu, który rozpatruje sprawę rozwodową lub sprawę o odpowiedzialność rodzicielską. Jest to realny wybór, który najlepiej rozważyć przed rozpoczęciem postępowania, i który wiąże się z szerszym zagadnieniem jurysdykcji sądu nad międzynarodową sprawą rodzinną . Artykuł 4 zezwala stronom na uzgodnienie sądu, ale wyraźnie nie dotyczy to alimentów należnych dziecku poniżej 18. roku życia: rodzice nie mogą w drodze umowy wykluczyć sądu właściwego dla dziecka.

Które prawo?

Jurysdykcja i prawo właściwe to odrębne kwestie: sąd holenderski może i stosuje zagraniczne prawo alimentacyjne. Prawo właściwe jest zgodne z Protokołem haskim z 2007 roku, do którego odnosi się artykuł 15 rozporządzenia. Zasadą ogólną (artykuł 3 Protokołu) jest prawo państwa, w którym wierzyciel ma miejsce zwykłego pobytu; w przypadku przeprowadzki dziecka, od momentu przeprowadzki stosuje się prawo nowego kraju. Artykuł 4 dodaje przepisy faworyzujące wierzyciela w sprawach między rodzicem a dzieckiem: jeśli prawo miejsca zamieszkania dziecka nie przewiduje obowiązku alimentacyjnego, stosuje się prawo sądu; w przypadku pozwu wierzyciela w kraju dłużnika, w pierwszej kolejności stosuje się prawo tego kraju, a prawo miejsca zamieszkania dziecka jest rozwiązaniem awaryjnym; wspólne obywatelstwo jest ostatecznością. Roszczenie dziecka, które przeprowadza się z Holandii, zazwyczaj jest rozpatrywane zgodnie z prawem nowego kraju, a wytyczne Trema w ogóle nie mają zastosowania.

Egzekwowanie za granicą

Holenderskie orzeczenie w sprawie alimentów krąży w UE bez procedury exequatur, jeśli państwo członkowskie pochodzenia jest związane Protokołem haskim z 2007 roku (art. 17 rozporządzenia), więc wykonanie może być przeprowadzone bezpośrednio w drugim państwie członkowskim. Stanowisko Danii jest inne: jest ona związana rozporządzeniem na mocy odrębnej umowy, ale nie protokołem. Każde państwo członkowskie wyznacza organ centralny (art. 49); w przypadku Holandii jest to LBIO, pełniący funkcję zarówno organu przekazującego, jak i odbierającego. Artykuł 46 wymaga bezpłatnej pomocy prawnej w przypadku roszczeń alimentacyjnych między rodzicem a dzieckiem dla osoby poniżej 21. roku życia.

Poza UE, Konwencja haska z 2007 roku o międzynarodowym dochodzeniu alimentów na rzecz dzieci zapewnia porównywalne ramy dla organów centralnych i uproszczonego uznawania między państwami-stronami. Jeżeli drugie państwo nie jest stroną żadnego z tych instrumentów, dochodzenie alimentów zależy od prawa tego państwa i może być powolne, a w praktyce wręcz niemożliwe. Lista państw-stron ulega zmianie, dlatego przed powołaniem się na Konwencję należy sprawdzić status danego państwa bezpośrednio w Konferencji Haskiej.

Dochody uzyskane za granicą i dodatki dla ekspatów

Obliczenia dochodu rozporządzalnego netto zakładają holenderski pasek wypłaty. W przypadku gdy rodzic ma dochód opodatkowany za granicą, ulgę podatkową dla osób pracujących za granicą, dodatek mieszkaniowy wypłacany przez pracodawcę lub dochód w walucie obcej, przeliczenie na holenderski dochód rozporządzalny netto jest kwestionowane częściej niż jakikolwiek inny element obliczenia. Ulga podatkowa dla osób pracujących za granicą dla nowych pracowników jest liczona jako rzeczywisty dochód netto przez cały okres jej obowiązywania; jej strata jest uwzględniana w momencie jej wystąpienia, a nie przewidywana. Procent i maksymalny okres obowiązywania ulgi były zmieniane więcej niż raz, dlatego należy postępować zgodnie z zasadami obowiązującymi w roku, w którym dokonywane są obliczenia. Przygotuj z wyprzedzeniem dokumentację podatkową.

Law & More Doradza rodzicom w Holandii i za granicą w zakresie alimentów: ustala potrzeby i możliwości finansowe dziecka zgodnie z obowiązującymi wytycznymi, negocjuje lub zmienia wysokość alimentów oraz radzi sobie z jurysdykcją transgraniczną, obowiązującym prawem i egzekwowaniem prawa. Jeśli chcesz, aby kalkulacja została sprawdzona przed wydaniem orzeczenia, skontaktuj się z nami.