Umowa o współpracy, zgodnie z prawem holenderskim, między deweloperem a wykonawcą to umowa, która ustala cztery kwestie przed rozpoczęciem prac: co dokładnie ma zostać dostarczone, kto jest właścicielem rezultatu, kiedy i jak należy uiścić opłatę oraz co się stanie w przypadku zmian lub niepowodzeń w projekcie. Prawo holenderskie nie wypełnia tych luk w sposób, jakiego oczekuje większość stron. Własność intelektualna pozostaje własnością twórcy, chyba że zostanie przeniesiona w formie pisemnej, a przepisy dotyczące prac dodatkowych i wad po dostarczeniu mają zastosowanie niezależnie od tego, czy umowa o nich wspomina.
Niniejszy artykuł przedstawia ramy prawne regulujące tego typu umowy w Holandii: dwa rodzaje umów uznawane przez Kodeks cywilny, zasady własności zawarte w ustawie o ochronie praw autorskich (Auteurswet) i innych ustawach dotyczących własności intelektualnej, zasady dotyczące prac dodatkowych oraz zasady odpowiedzialności obowiązujące po dostarczeniu. Artykuł jest przeznaczony dla zleceniodawców, programistów, agencji projektowych i wykonawców budowlanych realizujących projekty w Holandii.
Jaką umowę właściwie podpisujesz?
Prawo holenderskie rozróżnia dwa rodzaje umów o dzieło, a różnica między nimi rozstrzyga kilka kwestii, o których strony rzadko rozmawiają. Overeenkomst van opdracht (umowa o świadczenie usług, art. 7:400 Burgerlijk Wetboek) obejmuje prace obejmujące usługi: potencjał rozwojowy, doradztwo, godziny projektowania. Aanneming van werk (umowa o dzieło, art. 7:750 BW) obejmuje wykonanie dzieła o charakterze materialnym za wynagrodzeniem, co jest standardową formą umowy o roboty budowlane i dostawę określonego rezultatu za ustaloną cenę.
Konsekwencje są praktyczne. Zgodnie z artykułem 7:408 BW klient może rozwiązać umowę o dzieło w dowolnym momencie; zgodnie z artykułem 7:764 BW zleceniodawca może również rozwiązać umowę o dzieło w dowolnym momencie, ale wówczas jest zobowiązany do zapłaty pełnej uzgodnionej ceny pomniejszonej o oszczędności uzyskane w wyniku tego przez wykonawcę. W przypadku braku uzgodnienia ceny, artykuł 7:752 BW narzuca cenę rozsądną, co w przypadku sporu oznacza argumentację ekspercką, a nie jasną odpowiedź. Artykuł 7:754 BW zobowiązuje wykonawcę do ostrzegania klienta o nieścisłościach w zleceniu oraz o wadach materiałów lub planów dostarczonych przez klienta, a obowiązek ten ma zastosowanie nawet w przypadku braku porozumienia w umowie.
Poprawne nazwanie umowy w pierwszym artykule i wskazanie, czy jest to umowa o stałej cenie, czy o stawce bazowej, ma zatem realne znaczenie. Nasz przegląd rodzajów umów handlowych w prawie holenderskim pokazuje, gdzie każda z nich się sprawdza.
Do kogo należy wynik: własność intelektualna zgodnie z prawem holenderskim
Domyślna zasada jest tą, która najczęściej zaskakuje klientów: osoba, która stworzyła dzieło, posiada prawa autorskie, a zapłata za nie nie zmienia tego stanu rzeczy. Zgodnie z artykułem 2 ustawy o prawie autorskim (Auteurswet) prawa autorskie mogą być przeniesione, a zarówno przeniesienie, jak i udzielenie wyłącznej licencji wymagają aktu notarialnego, czyli podpisanego dokumentu pisemnego przeznaczonego do tego celu. Zamówienie zakupu, faktura oznaczona jako opłacona w całości lub e-mail potwierdzający opłatę nie przenoszą żadnych praw.
Istnieje jeden ważny wyjątek i jedno bliskie spotkanie. Artykuł 7 ustawy o autorstwie autorskim traktuje pracodawcę jako twórcę utworów stworzonych przez pracownika w ramach wykonywania umowy o pracę, więc kod napisany przez personel automatycznie należy do firmy. Artykuł ten nie obejmuje freelancerów, zleceniobiorców ani agencji, a właśnie takich relacji dotyczy tego rodzaju umowa. Artykuł 8 ustawy o autorstwie autorskim traktuje osobę prawną jako twórcę, jeśli publikuje ona utwór jako swój własny, bez wskazania osoby fizycznej, ale poleganie na tym zamiast na właściwej klauzuli przeniesienia praw jest marnym substytutem.
Prawa osobiste (persoonlijkheidsrechten, art. 25 ustawy o autorach) pozostają poza tym wszystkim. Nie można ich przenieść; twórca może zrzec się niektórych z nich na piśmie, na przykład prawa do ujawnienia nazwiska, ale nie prawa do sprzeciwienia się zniekształceniu utworu, które szkodzi jego reputacji. Dobrze sformułowana klauzula przenosi zatem prawa do eksploatacji, określa, których praw osobistych się zrzeka, i rozstrzyga, czy deweloper może wymienić projekt w portfolio.
Pozostałe prawa podlegają odrębnym statutom. Patenty na wynalazki techniczne przyznawane są na mocy Rijksoctrooiwet z 1995 r. i administrowane przez Octrooicentrum Nederland w RVO ; prawa do znaków towarowych i wzorów w Holandii podlegają Konwencji Beneluksu o własności intelektualnej lub odpowiednim rejestracjom UE; a ustrukturyzowane zbiory danych mogą podlegać odrębnemu prawu sui generis na mocy ustawy Databankenwet. Nasz przewodnik po prawie własności intelektualnej w Holandii wyjaśnia, jak te systemy się ze sobą wiążą, a RVO oferuje bezpłatne skanowanie własności intelektualnej dla firm analizujących swoją pozycję.
Oprogramowanie: kod źródłowy, licencje i prawa, które użytkownik i tak zachowuje
Umowy o rozwój oprogramowania wymagają jednoznacznego ustalenia jednej decyzji: czy klient nabywa prawa autorskie do kodu, czy licencję na jego używanie. Obie opcje są do obrony, a cena powinna odzwierciedlać wybór, ale pozostawienie tej kwestii otwartej oznacza, że twórca oprogramowania zachowuje prawa, a klient pozostaje z dorozumianą licencją o niepewnym zakresie.
Nawet jeśli deweloper zachowuje prawo własności, prawo holenderskie daje prawowitemu użytkownikowi swobodę, której umowa nie może w pełni usunąć. Artykuł 45j ustawy o prawach autorskich (Auteurswet) zezwala osobie uprawnionej do korzystania z programu komputerowego na dokonywanie reprodukcji niezbędnych do jego zamierzonego użytku, w tym na poprawianie błędów, a ustawa ogranicza zakres, w jakim umowa może tego odmówić. Powiązane przepisy zezwalają na tworzenie kopii zapasowej oraz, pod ściśle określonymi warunkami, na dekompilację w celu zapewnienia interoperacyjności z innymi systemami. Klauzula, która rzekomo zabrania tego wszystkiego, nie jest w pełni wykonalna.
W projekcie należy uwzględnić jeszcze trzy punkty. Po pierwsze, komponenty stron trzecich i open source: twórca oprogramowania powinien zagwarantować, jakie licencje są używane, ponieważ komponent copyleft w dostarczonym produkcie może zobowiązać klienta do opublikowania własnego kodu źródłowego. Po drugie, depozyt: gdy klient polega na oprogramowaniu, którego nie posiada, standardowym rozwiązaniem w przypadku ryzyka zniknięcia twórcy oprogramowania jest umowa depozytu kodu źródłowego z warunkami wydania. Po trzecie, konserwacja i wsparcie powinny być ujęte w oddzielnym harmonogramie z czasem reakcji, a nie w jednym zdaniu o uzasadnionych staraniach. Nasze artykuły na temat licencjonowania oprogramowania i umowy o świadczenie usług IT szczegółowo omawiają te klauzule.
Zmiany w pracy i cena pracy dodatkowej
Prawie każdy projekt ulega zmianie, a holenderskie prawo reguluje koszty. Kluczowym postanowieniem jest artykuł 7:755 BW: w przypadku gdy klient żąda uzupełnień lub zmian w uzgodnionych pracach, wykonawca może żądać podwyżki ceny tylko wtedy, gdy uprzedził klienta o konieczności takiej podwyżki z odpowiednim wyprzedzeniem, chyba że klient powinien był zrozumieć tę potrzebę bez powiadomienia. Wykonawcy, którzy wykonują dodatkowe prace na podstawie ustnych instrukcji i wystawiają za nie fakturę, często przegrywają ten spór.
Artykuł 7:753 BW dotyczy sytuacji odwrotnej: okoliczności zwiększające koszty, które pojawiają się po zawarciu umowy i nie są przypisane wykonawcy, mogą uzasadniać korektę ceny przez sąd, również z zastrzeżeniem obowiązku ostrzeżenia. Praktycznym rozwiązaniem dla obu stron jest pisemna procedura zmiany: każda zmiana rejestrowana jest w krótkim poleceniu określającym zakres, wpływ na cenę i nowy termin, podpisanym przed zakończeniem prac. Ten jeden zwyczaj zapobiega większej liczbie sporów niż jakakolwiek inna klauzula umowy.
Dostawa, wady i odpowiedzialność po zakończeniu prac
Dostawa (oplevering) to moment przeniesienia ryzyka i zasługuje na osobną klauzulę: kto dokonuje inspekcji, w jakim terminie, według jakich kryteriów i co uznaje się za odbiór, jeśli klient nic nie powie. W przypadku umów o dzieło Kodeks cywilny określa ramy w artykule 7:758 BW. Zasada ta zmieniła się wraz z ustawą Wet kwaliteitsborging voor het bouwen: w przypadku umów o roboty budowlane zawartych 1 stycznia 2024 r. lub później, artykuł 7:758 ust. 4 BW nakłada na wykonawcę odpowiedzialność za wady, które nie zostały wykryte przy dostawie, chyba że wady te nie mogą być przypisane jemu. Odstąpienie od tej zasady jest możliwe w przypadku klienta profesjonalnego tylko wtedy, gdy wyraźnie uzgodniono to w umowie, a w przypadku klienta będącego konsumentem jest to absolutnie niedopuszczalne.
Po dostarczeniu towaru liczy się czas. Klient, który odkryje wadę, musi złożyć reklamację w rozsądnym terminie zgodnie z artykułem 6:89 Kodeksu cywilnego (BW), a roszczenie z tytułu wady dostarczonego towaru podlega krótkiemu terminowi przedawnienia, liczonemu od momentu złożenia protestu, zatem reklamacja pozostawiona w szufladzie może wygasnąć. W przypadku wadliwości towaru zastosowanie mają standardowe środki naprawcze określone w Księdze 6: odszkodowanie za niewykonanie umowy zgodnie z artykułem 6:74 Kodeksu cywilnego (BW), zazwyczaj po zawiadomieniu o niewykonaniu zobowiązania, oraz rozwiązanie umowy zgodnie z artykułem 6:265 Kodeksu cywilnego (BW), jeśli naruszenie jest wystarczająco poważne. Opcje dostępne w przypadku wadliwego wykonania towaru opisano w naszym artykule na temat postępowania w przypadku wadliwej realizacji przez wykonawcę.
Sama odpowiedzialność jest zazwyczaj ograniczona umową. Sądy holenderskie akceptują klauzule ograniczające i wykluczające w stosunkach handlowych, ale odrzucają je, gdy powoływanie się na nie jest dopuszczalne ze względu na standardy rozsądku i uczciwości, a zazwyczaj również wtedy, gdy szkoda została wyrządzona umyślnie lub w wyniku świadomej lekkomyślności ze strony kierownictwa. Limit powiązany z wartością umowy, w połączeniu z wyłączeniem strat pośrednich i odpowiednią polisą ubezpieczeniową, jest bardziej solidny niż ogólne wyłączenie wszelkiej odpowiedzialności. W przypadku wielokrotnego użycia warunków, mają one charakter ogólny i muszą zostać przekazane przed zawarciem umowy lub w momencie jej zawarcia, w przeciwnym razie druga strona może je unieważnić.
Klauzule, które powinna zawierać umowa o współpracy
Poza ramami ustawowymi, wykonalna umowa rozstrzyga ustalony zestaw kwestii. Zakres prac powinien być zawarty w załączniku napisanym w języku projektu, a nie w streszczeniu marketingowym, i powinien określać, co jest wyraźnie wyłączone. Kamienie milowe i terminy muszą wiązać się z konsekwencjami, takimi jak kara pieniężna, prawo do zawieszenia płatności lub brak konsekwencji, ponieważ termin bez konsekwencji to plan, a nie zobowiązanie. Warunki płatności powinny określać, kiedy faktura staje się wymagalna, jakie są odsetki za opóźnienie w płatności oraz czy ostatnia rata zostanie wypłacona dopiero po akceptacji.
Poufność powinna obejmować informacje udostępniane w obie strony i obowiązywać do końca projektu. Rozwiązanie umowy wymaga dwóch trybów: rozwiązania z zachowaniem okresu wypowiedzenia i rozliczenia prac w toku oraz rozwiązania z przyczyn uzasadniających z określonych przyczyn. Klauzule personalne, takie jak zakaz wzajemnego zatrudniania pracowników, muszą być ograniczone czasowo i zakresem obowiązywania. W przypadku gdy strony znajdują się w różnych krajach, umowa powinna określać prawo właściwe oraz właściwy sąd lub instytucję arbitrażową; w przypadku braku wyboru, prawem właściwym jest rozporządzenie Rzym I, a jurysdykcja rozporządzenie Bruksela I bis, które rzadko określa forum, które wybrałaby którakolwiek ze stron.
Podpis można złożyć elektronicznie. Artykuł 3:15a BW nadaje podpisowi elektronicznemu taki sam skutek jak podpisowi odręcznemu, o ile zastosowana metoda jest wystarczająco wiarygodna, a rozporządzenie eIDAS definiuje zaawansowane i kwalifikowane warianty, które mają najsilniejszą pozycję dowodową. W przypadku przeniesienia praw autorskich, które wymaga aktu notarialnego, należy użyć metody podpisu, której wiarygodność można później udowodnić, zamiast zeskanowanego obrazu wklejonego do dokumentu.
Błędy, które kosztują najwięcej
Powtarzające się niepowodzenia w tych projektach są nieliczne i przewidywalne. Pierwszym jest założenie, że zapłata daje prawo własności: bez aktu własności deweloper zachowuje prawa autorskie, a klient w najlepszym razie posiada dorozumianą licencję. Drugim jest założenie, że artykuł 7 ustawy o autorstwie ma zastosowanie do freelancera, a ten sam błąd występuje, gdy nosi on inny strój. Trzecim jest wykonanie dodatkowej pracy na ustne żądanie bez pisemnej zmiany, co zgodnie z artykułem 7:755 Kodeksu cywilnego (BW) naraża wykonawcę na ryzyko wykonania pracy za darmo.
Następnie pojawiają się kwestie proceduralne: brak kryteriów odbioru, przez co strony spierają się o to, czy praca w ogóle została dostarczona; reklamacja złożona miesiące po ujawnieniu wady, która osłabia lub wygasza roszczenie; oraz ogólne warunki, które nigdy nie zostały przekazane i dlatego mogą zostać unieważnione. Żadnego z tych problemów nie da się uniknąć, ale każde z nich jest kosztowne w późniejszej spór sądowy.
W jaki sposób Law and More może pomóc
Law and More BV opracowuje i weryfikuje umowy o współpracy dla programistów oprogramowania, agencji projektowych, wykonawców i firm, które z nimi współpracują, a także reprezentuje klientów w sporach wynikających z nierealizowania się projektu. Pracujemy w języku niderlandzkim i angielskim, a kontakt z nami jest możliwy za pośrednictwem… Law and More Strona internetowa. Jeśli chcesz sprawdzić umowę przed jej podpisaniem lub ocenić istniejący projekt, skontaktuj się z nami.
PYTANIA I ODPOWIEDZI
Kto jest właścicielem własności intelektualnej w przypadku współpracy pomiędzy deweloperem i wykonawcą?
Zgodnie z prawem holenderskim, jeśli umowa nie przewiduje wyraźnego przeniesienia praw, twórca zachowuje prawa autorskie nawet po otrzymaniu zapłaty za dzieło. Jest to częste źródło sporów, dlatego umowa powinna wyraźnie określać przeniesienie praw, aby uniknąć nieporozumień co do tego, kto jest właścicielem ukończonego dzieła.
Jakie kluczowe elementy powinna zawierać umowa o współpracy między deweloperami a wykonawcami?
Każda umowa powinna jasno określać zakres prac, ustalać terminy i kamienie milowe, określać, kto jest właścicielem dzieła po jego ukończeniu i jak można je wykorzystać, a także określać warunki płatności. W Holandii przeniesienie praw własności intelektualnej musi być wyraźnie określone, ponieważ nie następuje automatycznie.
W jaki sposób umowa powinna regulować zmiany zakresu projektu w trakcie jego trwania?
Ponieważ projekty rzadko przebiegają dokładnie zgodnie z planem, umowa powinna wyjaśniać, w jaki sposób będą rozpatrywane wnioski o zmiany, w tym jak ustalane są nowe ceny i terminy, a także określać, co się stanie, jeśli projekt nieoczekiwanie zwolni lub przyspieszy. Jasność w tej kwestii z góry pomaga uniknąć sporów dotyczących dodatkowej pracy i dodatkowych kosztów w przyszłości.
Jakie holenderskie przepisy regulują umowy o współpracy między deweloperami i wykonawcami?
Holenderski kodeks cywilny (Burgerlijk Wetboek), w szczególności księgi 6 i 7, określają ogólne zasady dotyczące tych umów, a także stosowne przepisy dotyczące własności intelektualnej i regulacje europejskie. Wszystkie one mają na celu ochronę zarówno twórcy, jak i strony, która go zatrudnia.
Jakie praktyczne kroki pomagają zapewnić sprawną współpracę między deweloperem a wykonawcą?
Oprócz solidnej umowy, jasna komunikacja i staranne zarządzanie projektem mają ogromne znaczenie. Regularne spotkania, szczere dyskusje i korzystanie z narzędzi do śledzenia projektu pomagają upewnić się, że wszyscy od samego początku rozumieją swoje oczekiwania, zmniejszając prawdopodobieństwo sporów.
