Zastrzeżenie własności w holenderskim prawie handlowym: jak dostawcy zabezpieczają płatność

Zastrzeżenie własności to najprostsze i najtańsze zabezpieczenie, jakie dostawca ma w ramach holenderskiego prawa handlowego: sprzedawca pozostaje właścicielem towaru do momentu zapłaty przez kupującego. Prawo holenderskie uznaje je w artykule 3:92 Kodeksu cywilnego (Burgerlijk Wetboek), ale na węższych zasadach niż oczekują dostawcy z innych jurysdykcji, i jest skuteczne tylko wtedy, gdy klauzula została uzgodniona przed dostawą, a towar nadal jest identyfikowalny. W tym artykule opisano, jak działa zastrzeżenie własności w Holandii, czego nie może ono zapewnić i jakie inne instrumenty eliminują tę lukę.

Jakie jest miejsce bezpieczeństwa płatności w holenderskim prawie handlowym

Prawo handlowe to zbiór przepisów regulujących sposób, w jaki przedsiębiorstwa kupują, sprzedają, finansują i dostarczają towary i usługi. W Holandii opiera się ono na księgach 3, 6 i 7 Kodeksu cywilnego, przepisach UE dotyczących handlu konsumenckiego i internetowego oraz na Konwencji Narodów Zjednoczonych o umowach międzynarodowej sprzedaży towarów, chyba że strony je wyłączą. W ramach tego zbioru przepisów część decydująca o przetrwaniu przedsiębiorstwa w przypadku niewypłacalnego dłużnika jest wąska i techniczna: kto jest właścicielem czego, w jakiej kolejności wierzyciele są spłacani i jak szybko można dochodzić roszczeń.

Każdy dostawca, który dostarcza towar przed otrzymaniem płatności, udziela kredytu, niezależnie od tego, czy ktoś to tak nazywa. Warunki płatności, zabezpieczenia i egzekucja powinny zatem być zawarte w umowie od samego początku, a nie w późniejszym wezwaniu do zapłaty. Praktyczne pytania są zawsze takie same. Czy mogę odzyskać towar? Czy mam przewagę nad bankiem? Ile mam czasu? Holenderskie prawo oferuje w odpowiedzi niewielki zestaw instrumentów, z których każdy ma własne warunki i termin, który działa dyskretnie w tle.

Zastrzeżenie własności: co pozwala artykuł 3:92 BW

Zastrzeżenie własności (eigendomsvoorbehoud) jest interpretowane w prawie holenderskim jako przeniesienie własności z zastrzeżeniem warunku zawieszającego. Towary są dostarczane i kupujący może z nich korzystać, ale własność przechodzi dopiero z chwilą spełnienia warunku, czyli zapłaty. Do tego czasu sprzedawca może dochodzić zwrotu od kupującego oraz od syndyka masy upadłościowej.

Sęk tkwi w drugim akapicie artykułu 3:92. Zastrzeżenie własności może być skutecznie zastrzeżone tylko dla ograniczonego zbioru roszczeń:

• wynagrodzenie za towary, które sprzedawca dostarczył lub dostarczy kupującemu na podstawie umowy lub podobnej umowy;
• wynagrodzenie za pracę wykonaną lub mającą zostać wykonaną dla kupującego na podstawie takiej umowy;
• roszczenia wynikające z niewykonania przez Kupującego tych umów.

Wszelkie szersze zapisy są nieważne. Klauzula „all-mines”, zabezpieczająca wszelkie roszczenia sprzedawcy lub dowolnej spółki grupy wobec kupującego, która jest standardem w kilku sąsiednich jurysdykcjach, nie zachowuje mocy po przetłumaczeniu na prawo holenderskie. Jedynie zastrzeżenie, które narusza umowę, traci ważność; reszta umowy pozostaje w mocy. Dostawcy korzystający ze wzorca obowiązującego w całej grupie powinni sprawdzić zgodność klauzuli z artykułem 3:92, zamiast zakładać, że jest ona nadal stosowana.

W większości przypadków rozstrzygają dwa dodatkowe warunki. Klauzula musi zostać uzgodniona najpóźniej w momencie dostawy, więc zastrzeżenie własności, które pojawia się na fakturze po raz pierwszy, jest spóźnione. A jeśli jest ono zawarte w standardowych warunkach umowy, warunki te muszą zostać ważnie włączone i udostępnione; nasz artykuł o tym, dlaczego kopiowanie ogólnych warunków umowy jest kosztowne, wyjaśnia, co jest nie tak.

Kiedy zastrzeżenie własności przestaje działać

Zastrzeżenie własności wygasa z chwilą, gdy towar przestaje być towarem dostarczonym przez Ciebie. Jeśli Twoja stal zostanie wspawana do maszyny, Twoja żywica zostanie zmieszana w mieszankę lub Twoje komponenty zostaną wbudowane w produkt, holenderskie prawo własności traktuje wynik jako nowy lub złożony, a Twoja własność znika. To samo dzieje się, gdy kupujący odsprzedaje towar osobie trzeciej, która nabywa go w dobrej wierze: kupujący miał prawo do rozporządzania towarem w ramach zwykłego toku działalności, a Twoje roszczenie wobec kupującego to jedyne, co pozostaje.

Rozszerzone zastrzeżenie własności, stosowane w innych krajach Europy, które obejmuje towary wraz z ich dochodami lub produktami wytworzonymi, nie ma odpowiednika w holenderskim prawie własności. Próba jego sporządzenia prowadzi do powstania klauzuli, która jest albo nieważna, albo po prostu bezskuteczna wobec powiernika. Prawidłowa odpowiedź brzmi: inny instrument, który musi zostać wprowadzony z wyprzedzeniem.

Istnieje również pułapka transgraniczna. O tym, czy prawo własności zostało skutecznie zastrzeżone, decyduje prawo kraju, w którym towar znajduje się w danym momencie, a nie prawo wybrane przez strony umowy. Niemiecki dostawca, którego umowa podlega prawu niemieckiemu, dostarczający towar do holenderskiego magazynu, jest oceniany na podstawie holenderskich przepisów dotyczących własności. Konwencja o umowach międzynarodowej sprzedaży towarów (CISG) celowo pomija kwestie własności, więc jej wybór niczego tu nie zmienia.

Prawo reklamacji: druga szansa na odzyskanie towaru

Prawo holenderskie daje niezapłaconemu sprzedawcy rzeczy ruchomych drugą drogę – recht van reclame (prawo dochodzenia roszczeń) w artykule 7:39 Kodeksu cywilnego. Na mocy pisemnego zawiadomienia sprzedawca rozwiązuje umowę sprzedaży i odzyskuje własność dostarczonych towarów, pod warunkiem że nadal znajdują się one u kupującego w stanie, w jakim zostały dostarczone, a kupujący zalega z płatnością. Jest to prawo ustawowe: obowiązuje nawet wtedy, gdy nikt nie pamiętał o zastrzeżeniu własności.

Powodem, dla którego jest tak rzadko stosowany, jest termin. Prawo to wygasa po upływie sześciu tygodni od daty wymagalności roszczenia o zapłatę ceny oraz sześćdziesięciu dni od daty przechowywania towaru u kupującego. Terminy te biegną równolegle i są rygorystyczne, więc dostawca, który spędza trzy miesiące na przypomnieniach przed skontaktowaniem się z prawnikiem, zazwyczaj traci prawo, nie zdając sobie z niego sprawy. Gdy klient zaczyna zalegać z płatnościami za dostarczony towar, pierwszym krokiem do sprawdzenia jest zegar reklamacyjny.

Zastawy na należnościach, zapasach i sprzęcie

W przypadku wygaśnięcia zastrzeżenia własności, następuje przejęcie zastawu (pandrecht). Zastaw niemacierzysty na wierzytelnościach ustanawia się aktem notarialnym lub prywatnym aktem notarialnym zarejestrowanym w urzędzie skarbowym i może być on okresowo odnawiany w celu zabezpieczenia nowych wierzytelności w miarę ich powstawania. Dopóki zastawnik nie powiadomi dłużnika, zastaw pozostaje nieujawniony, a nabywca kontynuuje windykację; po otrzymaniu zawiadomienia zastawnik dokonuje windykacji bezpośrednio. Zastaw może również objąć zapasy i wyposażenie.

Przewaga w przypadku niewypłacalności jest decydująca. Zastawnik jest separatystą i może egzekwować, tak jakby nie było upadłości, chociaż syndyk może wyznaczyć rozsądny okres, po którym syndyk przejmuje sprzedaż. Istnieją dwa ograniczenia, które warto znać, zanim się na nie powoła. Banki zazwyczaj ustanawiają zastawy pierwszej rangi na tych samych aktywach, więc dostawca często zajmuje drugie miejsce w stosunku do już obciążonej puli. Holenderski urząd skarbowy stosuje prawo zastawu (bodemvoorrecht) na aktywach znajdujących się w lokalu dłużnika, które ma wyższą rangę niż zastaw niemacierzysty na maszynach i urządzeniach tam stojących. Żaden z tych punktów nie czyni zastawu bezcelowym; oba oznaczają, że jego cena powinna być ustalana i negocjowana z otwartymi oczami.

W przypadku relacji o wyższej wartości lub trwających dłużej, gwarancja bankowa, gwarancja spółki dominującej lub poręczenie (borgtocht) dają coś, czego nie może zrobić zastaw: dodają drugą wypłacalną stronę zamiast roszczenia wobec tej samej, niewypłacalnej strony. Nasz przegląd rodzajów umów handlowych przedstawia, gdzie zazwyczaj znajduje się każda z tych umów.

Warunki płatności, ustawowe odsetki handlowe i koszty windykacji

Między przedsiębiorcami domyślny termin płatności, zgodnie z Kodeksem cywilnym, wynosi trzydzieści dni od daty otrzymania faktury. Strony mogą ustalić dłuższy termin, ale termin dłuższy niż sześćdziesiąt dni jest ważny tylko wtedy, gdy nie jest rażąco niesprawiedliwy wobec wierzyciela, a od 1 lipca 2022 r. duża firma zawierająca umowę z małym lub średnim dostawcą nie może w ogóle ustalić terminu płatności dłuższego niż trzydzieści dni. Dłuższy termin w takiej umowie z mocy prawa zamienia się na trzydzieści dni, a ustawowe odsetki handlowe biegną od dnia następującego po upływie tego terminu.

Ustawowe odsetki handlowe są ustalane przez ustawodawcę i korygowane dwa razy w roku, dlatego powinny być zawarte w umowie jako odniesienie do stawki ustawowej, a nie jako wartość liczbowa. Naliczane są automatycznie w przypadku opóźnienia w płatnościach; do ich naliczenia nie jest wymagane żadne przypomnienie ani zawiadomienie o zaległości. Można również odzyskać uzasadnione koszty windykacji pozasądowej. W umowach konsumenckich kwota jest ustalona przepisami i nie może ulec zwiększeniu; strony mogą swobodnie ustalać własne warunki, co sprawia, że ​​warto zawrzeć krótką, wyraźną klauzulę dotyczącą kosztów.

Co się dzieje, gdy kupujący staje się niewypłacalny

Upadłość to sytuacja, w której decyzje podjęte kilka miesięcy wcześniej zostają rozstrzygnięte. Ważne zastrzeżenie własności obowiązuje po ogłoszeniu upadłości: majątek jest Twoją własnością, a nie majątek. Syndyk (kurator) może jednak powołać się na okres karencji trwający do dwóch miesięcy, z możliwością jednokrotnego przedłużenia o ten sam okres, w którym osoby trzecie nie mogą zabrać swojego majątku bez zgody sędziego nadzoru. Twoje roszczenie nie przepada; dostęp do niego zostaje zawieszony, a wartość majątku nadal spada.

W praktyce trzy czynniki decydują o tym, czy dostawca cokolwiek otrzyma. Czy towar nadal będzie można zidentyfikować jako Twój, co jest kwestią numeracji, etykietowania i dokumentacji dostaw, a nie prawa. Czy zgłosisz swoje prawa natychmiast i na piśmie do syndyka. Oraz czy syndyk zaproponuje kontynuację działalności, w którym to przypadku umowa handlowa, na przykład dalsze użytkowanie za opłatą, jest często lepsza niż batalia sądowa o zapasy, które po jej zakończeniu będą mniej warte. Nasz artykuł na temat upadłości Twojego kontrahenta szczegółowo omawia tę sekwencję.

Wymuszanie płatności zanim dojdzie do tego momentu

Na długo przed niewypłacalnością prawo holenderskie daje dostawcy dźwignię, która jest niedostatecznie wykorzystywana. Realizacja może zostać zawieszona, gdy druga strona nie wywiązuje się ze swoich zobowiązań, co dla dostawcy oznacza wstrzymanie kolejnej dostawy zamiast dalszego finansowania dłużnika. Umowę można rozwiązać z powodu naruszenia, w większości przypadków po pisemnym zawiadomieniu o niewypłacalności, które określa rozsądny termin wykonania zobowiązania; w przypadku uzgodnienia nieprzekraczalnego terminu, niewypłacalność powstaje automatycznie po jego upływie. Oba kroki należy podjąć na piśmie i we właściwej kolejności, ponieważ dostawca, który zaprzestaje realizacji bez uzasadnionej przyczyny, staje się stroną naruszającą umowę.

Jeśli dłużnik jest wypłacalny, ale nie chce, zajęcie przedsądowe (conservatoir beslag) jest najskuteczniejszym instrumentem w praktyce holenderskiej. Zgodę na zajęcie wnioskuje się do sędziego orzekającego w sprawie zabezpieczenia wstępnego, zazwyczaj na piśmie, często w ciągu jednego dnia. Zajęcie powoduje zamrożenie rachunków bankowych, należności lub towarów, zanim dłużnik dowie się o zbliżającym się roszczeniu. Postępowanie co do istoty sprawy musi zostać wszczęte w terminie wyznaczonym przez sąd. Nasz artykuł na temat zamrożenia aktywów i zajęcia przedsądowego wyjaśnia tę procedurę i związane z nią ryzyko, ponieważ bezprawne zajęcie pociąga za sobą osobną odpowiedzialność.

Co teraz umieścić w umowie

Cztery postanowienia wykonują większość pracy. Zastrzeżenie własności sporządzone w granicach artykułu 3:92, a nie skopiowane z obcego szablonu. Klauzula płatności określająca termin, odwołująca się do ustawowego interesu handlowego i regulująca koszty windykacji. Klauzula zabezpieczenia, która uprawnia do żądania zastawu, gwarancji lub zaliczki w przypadku pogorszenia się sytuacji kredytowej klienta. Oraz jasne włączenie ogólnych warunków umowy, ponieważ najlepsza klauzula na świecie jest bezwartościowa, jeśli warunki nigdy nie zostały ważnie uzgodnione.

Na tym jednak prawo handlowe się nie kończy. Reguluje ono również sposób zawierania umów, ograniczenia odpowiedzialności, strukturę i zakończenie relacji dystrybucyjnych i agencyjnych oraz zmiany, jakie zachodzą, gdy po drugiej stronie znajduje się konsument. Kwestie transakcyjne leżą w gestii naszych prawników specjalizujących się w umowach , natomiast kwestie dotyczące samego podmiotu, jego udziałowców i dyrektorów należą do zakresu prawa korporacyjnego i do kompetencji naszych prawników specjalizujących się w prawie gospodarczym.

Law and More Opracowuje i weryfikuje warunki dostawy, dystrybucji i standardowe warunki dla firm prowadzących działalność w Holandii i z Holandią, a także reprezentuje dostawców, którzy muszą szybko odzyskać towary lub pieniądze. Jeśli realizujesz dostawę na kredyt i nie masz pewności, czy Twoje zabezpieczenie działa zgodnie z prawem holenderskim, skontaktuj się z nami. Law & More dla bezpośredniej oceny.