Transgraniczne kwestie prawne: co muszą załatwić holenderskie firmy

Transgraniczne kwestie prawne to pytania, które pojawiają się, gdy umowa, pracownik, przesyłka lub zbiór danych przekracza granicę państwową: który sąd jest właściwy do rozpatrzenia sporu, jakie prawo jest właściwe, czy orzeczenie można faktycznie wykonać w miejscu, gdzie znajdują się aktywa, oraz jakie przepisy regulacyjne mają zastosowanie w tym samym czasie. Jeśli działasz z Holandii, odpowiedzi pochodzą głównie z bezpośrednio obowiązujących aktów prawnych UE, przede wszystkim z rozporządzenia Bruksela I (wersja przekształcona) w sprawie jurysdykcji, rozporządzeń Rzym I i Rzym II w sprawie prawa właściwego, ogólnego rozporządzenia o ochronie danych (RODO) oraz rozporządzenia w sprawie produktów podwójnego zastosowania, uzupełnionego o holenderskie prawo prywatne międzynarodowe zawarte w księdze 10 Burgerlijk Wetboek (Kodeksu cywilnego).

Decide these questions in the contract, because once a dispute has arisen they are almost impossible to renegotiate. This guide follows that order: forum and governing law, enforcement and contract mechanics, and then trade and sanctions, employment and immigration, data protection and dispute resolution.

Który sąd jest właściwy do rozpatrzenia Twojego sporu transgranicznego?

W Unii Europejskiej rozstrzyga rozporządzenie Bruksela I (wersja przekształcona). Punktem wyjścia jest pozywanie pozwanego przed sądy państwa członkowskiego, w którym ma on miejsce zamieszkania, ale rozporządzenie dodaje specjalne podstawy jurysdykcji, które mają większe znaczenie w praktyce: w przypadku sprzedaży towarów – sądy miejsca, w którym towary zostały lub miały zostać dostarczone, a w przypadku świadczenia usług – sądy miejsca, w którym usługi zostały lub miały zostać wykonane.

Roszczenia z tytułu czynów niedozwolonych rozpatrywane są przez sądy miejsca, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę, w tym miejsca, w którym szkoda została poniesiona. Niektóre sprawy podlegają wyłącznemu rozpoznaniu, niezależnie od ustaleń stron, na przykład prawa rzeczowe na nieruchomościach oraz ważność uchwał organów spółki.

Klauzula wyboru sądu ma pierwszeństwo przed większością tych przepisów, a zgodnie z Rozporządzeniem taka klauzula jest uznawana za wyłączną, chyba że postanowiono inaczej. Istotne są dwa ograniczenia. Konsumenci i pracownicy korzystają z systemów ochronnych, których wcześniej uzgodniona klauzula nie może znieść, zatem umowa o pracę nie może skutecznie odesłać pracownika z Holandii do sądu zagranicznego przed powstaniem sporu. W przypadku gdy postępowanie w sprawie tego samego roszczenia toczy się w dwóch państwach członkowskich, sąd, przed którym wytoczono powództwo jako drugi, musi zawiesić postępowanie, chyba że drugi sąd został wyznaczony w umowie o wyłącznej właściwości sądu, co stanowi odpowiedź, jaką Rozporządzenie daje na taktykę wyścigu o powolny sąd.

Poza UE sytuacja wygląda inaczej. Konwencja haska z 2005 r. o umowach dotyczących właściwości sądu stanowi, że wyłączna właściwość sądu jest wiążąca dla państw-stron, co uzasadnia powołanie sądu w państwie będącym jej stroną. W przypadku gdy nie ma zastosowania ani rozporządzenie, ani konwencja, jurysdykcja holenderska regulowana jest przez artykuły wstępne Kodeksu postępowania cywilnego (Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering), które zasadniczo odzwierciedlają rozporządzenie. W przypadku międzynarodowych sporów handlowych holenderski Sąd Handlowy w Amsterdam, izba sądu rejonowego i sądu apelacyjnego, rozpoznaje sprawy w języku angielskim i wydaje wyroki w języku angielskim, jeśli wyraziłeś na to zgodę, co eliminuje jeden ze standardowych zarzutów dotyczących prowadzenia sporów na forum zagranicznym.

Jakie prawo ma zastosowanie do Twojej umowy?

Rozporządzenie Rzym I pozwala stronom umowy handlowej na swobodny wybór prawa właściwego, który jest respektowany w całej UE. W przypadku braku wyboru, rozporządzenie wprowadza sztywne przepisy: umowa sprzedaży towarów podlega prawu miejsca zwykłego pobytu sprzedawcy, umowa o świadczenie usług prawu miejsca zwykłego pobytu usługodawcy, a umowa dotycząca nieruchomości prawu kraju, w którym znajduje się nieruchomość. Roszczenia pozaumowne są regulowane oddzielnie przez rozporządzenie Rzym II, którego ogólna zasada wskazuje prawo kraju, w którym powstała szkoda, a szczegółowe przepisy dotyczą odpowiedzialności za produkt i nieuczciwej konkurencji.

Wybór prawa nie wyłącza wszystkich innych. Wybór nie może pozbawić konsumenta ochrony wynikającej z przepisów bezwzględnie obowiązujących w kraju zamieszkania konsumenta, ani pracownika ochrony wynikającej z prawa kraju, w którym praca jest zazwyczaj wykonywana; a nadrzędne przepisy sądu polubownego, czyli przepisy uznawane przez państwo za kluczowe dla ochrony interesów publicznych, mają zastosowanie niezależnie od zawartej umowy. W praktyce holenderskiej właśnie dlatego pracownik, który stale pracuje w Holandii, zachowuje ochronę wynikającą z holenderskiego prawa o zwolnieniach, nawet w przypadku umowy podlegającej innemu prawu.

W sprzedaży międzynarodowej jeden punkt jest pomijany częściej niż jakikolwiek inny. Holandia jest stroną Konwencji Narodów Zjednoczonych o umowach międzynarodowej sprzedaży towarów (CISG), która ma automatyczne zastosowanie do handlowej sprzedaży towarów między przedsiębiorcami z siedzibą w różnych umawiających się państwach. Wybór prawa holenderskiego nie wyklucza go, ponieważ Konwencja stanowi część prawa holenderskiego; jej wyłączenie wymaga wyraźnej klauzuli. Konwencja różni się od Kodeksu cywilnego w kilku istotnych kwestiach praktycznych, w tym w kwestii powiadomienia kupującego o niezgodności towaru z umową oraz progu odstąpienia od umowy, dlatego należy świadomie podjąć decyzję o jej utrzymaniu lub odstąpieniu od umowy, w zależności od tego, która strona jest bardziej korzystna. Nasz przegląd międzynarodowego prawa handlowego umieszcza te wybory w szerszym kontekście handlowym.

W jaki sposób wyegzekwujesz wynik, w którym znajdują się aktywa?

Orzeczenie, którego nie można wyegzekwować, to koszt, a nie rezultat, dlatego pytanie o wykonalność należy zadać na początku, a nie na końcu. W Unii Europejskiej jest to proste: orzeczenie wydane w jednym państwie członkowskim jest uznawane w pozostałych bez specjalnego postępowania i jest wykonalne bez stwierdzenia wykonalności, po przedstawieniu zaświadczenia z sądu pochodzenia. Uznania można odmówić jedynie z wąskich powodów, takich jak oczywista niezgodność z porządkiem publicznym lub nie dające się pogodzić wcześniejsze orzeczenie. UE przewiduje również europejski nakaz zabezpieczenia na rachunku bankowym, który pozwala wierzycielowi zamrozić rachunek bankowy dłużnika w innym państwie członkowskim bez uprzedniego powiadomienia dłużnika.

Poza UE, Konwencja haska o orzeczeniach sądowych z 2019 r., obowiązująca w Unii Europejskiej od 1 września 2023 r., systematycznie poszerza krąg państw, w których holenderskie orzeczenia mogą zostać uznane bez ponownego rozpatrywania ich co do istoty. W przypadku braku zastosowania traktatu, prawo holenderskie nie przewiduje bezpośredniego wykonania zagranicznego orzeczenia: Kodeks postępowania cywilnego wymaga od wierzyciela wszczęcia nowego postępowania w Holandii. W praktyce sąd holenderski nada orzeczeniu zagranicznemu moc wiążącą bez ponownego rozpatrywania jego istoty, jeżeli sąd zagraniczny miał jurysdykcję na podstawie akceptowalnych międzynarodowych przesłanek, postępowanie spełniało wymogi rzetelnego procesu, uznanie nie jest sprzeczne z holenderskim porządkiem publicznym, a orzeczenie nie jest sprzeczne z orzeczeniem holenderskim lub wcześniejszym orzeczeniem zagranicznym, wydanym między tymi samymi stronami.

Orzeczenia arbitrażowe są w lepszej sytuacji niż wyroki sądowe. Konwencja Nowojorska z 1958 roku zobowiązuje sądy ponad stu pięćdziesięciu stanów do uznania i wykonania orzeczenia, z zastrzeżeniem krótkiej listy zarzutów, co stanowi najsilniejszy praktyczny argument za umieszczeniem klauzuli arbitrażowej w umowie z kontrahentem spoza UE. Holandia ma własne orzecznictwo dotyczące wykonania orzeczenia, które zostało uchylone w miejscu siedziby, co omawiamy w naszym artykule na temat uznawania i wykonywania uchylonego orzeczenia arbitrażowego . Niezależnie od wybranej drogi, przed podjęciem decyzji o miejscu wniesienia pozwu sprawdź, gdzie znajdują się rachunki bankowe dłużnika, jego akcje i prawa własności intelektualnej.

Które mechanizmy kontraktowe przetrwają granicę?

Zacznij od pojazdu. Handel za pośrednictwem oddziału zagranicznej spółki-matki jest szybki w konfiguracji, ale spółka-matka ponosi pełną odpowiedzialność i niemal natychmiast tworzy stałe miejsce prowadzenia działalności podatkowej; holenderska spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (BV) wyodrębnia działalność, ale wymaga własnego zarządzania, księgowości i dokumentacji. Niezależnie od wyboru, sprawdź, kto może podpisać umowę: w holenderskiej spółce z ograniczoną odpowiedzialnością prawo do reprezentacji przysługuje zarządowi oraz, o ile statut nie stanowi inaczej, każdemu dyrektorowi z osobna, a wszelkie zarejestrowane ograniczenia są egzekwowalne wobec kontrahenta. Wyciąg z Rejestru Handlowego (Handelsregister) jest praktycznie darmowy i zapobiega zawarciu umowy, która nikogo nie wiąże.

Payment terms are regulated. Under Article 6:119a of the Dutch Civil Code a payment term between businesses may not exceed sixty days, unless a longer term is expressly agreed and is not grossly unfair to the supplier. Since 1 July 2022 a large company may not agree a term longer than thirty days with a small or medium-sized supplier; a longer term is void and is replaced by thirty days. Overdue commercial debts carry the statutory commercial interest rate, and you can claim reasonable collection costs separately. If you sell into the Netherlands from abroad, check your standard terms: a payment term that is normal in your home market may not hold here.

Trzy kolejne klauzule mają większe znaczenie w umowie transgranicznej niż gdziekolwiek indziej. Zastrzeżenie własności jest uznawane w prawie holenderskim i obowiązuje po ogłoszeniu upadłości kupującego, ale jego skutki za granicą zależą od prawa kraju, w którym znajdują się towary w momencie zaistnienia problemu, dlatego rozszerzona klauzula zastrzeżenia własności, która działa w Holandii, może zostać zredukowana do prostej klauzuli obowiązującej za granicą. Incoterms 2020 rozdzielają koszty, ryzyko i odpowiedzialność celną między sprzedawcę a kupującego, ale nie wspominają o momencie przeniesienia własności, a połączenie Incoterms z niewłaściwym sformułowaniem dotyczącym dostawy i ubezpieczenia jest częstym źródłem strat. Na koniec, zdefiniuj siłę wyższą samodzielnie: kryterium Kodeksu cywilnego dotyczące przeszkody, której nie można przypisać dłużnikowi, jest węższe, niż zakłada większość stron, a klauzula na zamówienie z mechanizmem renegocjacji w przypadku ekstremalnych wahań kosztów jest warta czasu na jej opracowanie.

Co musisz wiedzieć o przestrzeganiu przepisów handlowych: kontroli eksportu, cłach i sankcjach?

Trzy systemy regulacyjne żrą na granicy i są egzekwowane oddzielnie. Kontrola eksportu produktów podwójnego zastosowania, towarów i technologii, które mają zarówno zastosowania cywilne, jak i wojskowe, jest regulowana unijnym rozporządzeniem w sprawie produktów podwójnego zastosowania, które wymaga uzyskania licencji na produkty znajdujące się na liście kontrolnej, a poprzez przepisy ogólne, czasami na produkty, które w ogóle nie są wymienione, jeśli wiadomo lub jest się poinformowanym o wojskowym lub proliferacyjnym przeznaczeniu końcowym. W Holandii licencje są przyznawane centralnie, a egzekwowanie przepisów odbywa się za pośrednictwem Douane (Administracji Celnej), a naruszenie przepisów jest przestępstwem gospodarczym, a nie pokwitowaniem administracyjnym. Technologia ma znaczenie: przesłanie kontrolowanego pliku projektu do współpracownika spoza UE może być uznane za eksport.

Cło to drugi reżim. Unijny Kodeks Celny reguluje klasyfikację, pochodzenie i wycenę, a błędny kod towaru skutkuje zaległymi cłami i karami po latach. Wiążące informacje taryfowe uzyskane z wyprzedzeniem od organów celnych dają pewność prawną co do klasyfikacji przez ustalony okres w całej Unii i są najtańszą formą ubezpieczenia dostępną w tej dziedzinie. Trzecim reżimem są sankcje, które przeszły z tematu zgodności do priorytetu egzekwowania prawa karnego: naruszenie sankcji określonej na mocy Sanctiewet 1977 (Ustawa o sankcjach z 1977 r.) jest przestępstwem gospodarczym karanym pozbawieniem wolności, a przedsiębiorstwa i ich dyrektorzy są ścigani łącznie. Szczegółowo opisaliśmy ten reżim w naszym artykule na temat egzekwowania sankcji międzynarodowych w prawie karnym . Najczęstszym błędem jest sprawdzanie nazwy kontrahenta na listach bez sprawdzenia, czy jest on własnością lub jest kontrolowany przez osobę wymienioną na liście, co jest odrębnym i bardziej rygorystycznym testem.

Co się dzieje, gdy Twoi ludzie przekraczają granice: delegowanie, zatrudnienie i imigracja?

Wysłanie pracowników za granicę rodzi trzy odrębne pytania: jakie prawo pracy ma zastosowanie, gdzie należy opłacać składki na ubezpieczenie społeczne oraz czy wymagane jest zezwolenie na pobyt i pracę. Po pierwsze, rozporządzenie Rzym I wskazuje na prawo kraju, w którym pracownik stale pracuje, a wybór innego prawa nie może znieść obowiązkowej ochrony tego prawa; ponadto przepisy UE dotyczące pracowników delegowanych gwarantują pracownikom tymczasowo wysłanym do innego państwa członkowskiego podstawowe warunki obowiązujące w kraju przyjmującym, w tym wynagrodzenie, czas pracy i urlop. W Holandii pracodawca delegujący pracowników musi z wyprzedzeniem powiadomić o tym fakcie za pośrednictwem portalu internetowego prowadzonego w tym celu, a Ty, jako odbiorca usług, masz obowiązek sprawdzić to powiadomienie.

System zabezpieczenia społecznego rządzi się własną logiką. Zgodnie z unijnymi przepisami koordynacyjnymi pracownik delegowany tymczasowo do innego państwa członkowskiego może pozostać ubezpieczony w państwie macierzystym, co potwierdza zaświadczenie A1, o które należy wystąpić przed wyjazdem i które jest zasadniczo ograniczone do dwudziestu czterech miesięcy. Bez ważnego zaświadczenia A1 władze państwa przyjmującego mogą żądać składek na miejscu, a zaświadczenie musi odzwierciedlać rzeczywistość: przepisy koordynacyjne wymagają rzeczywistego związku z pracodawcą wysyłającym oraz oddelegowania, które nie jest jedynie zastąpieniem wcześniej oddelegowanego pracownika.

Imigracja to trzecia kwestia. Obywatele państw UE i EOG oraz Szwajcarii nie potrzebują zezwolenia na pracę w Holandii. W przypadku wszystkich pozostałych osób, jako pracodawca, potrzebujesz zezwolenia na podstawie ustawy o zatrudnianiu cudzoziemców (Wet arbeid vreemdelingen – Wet arbeid vreemdelingen), chyba że pracownik kwalifikuje się w ramach ścieżki dla wysoko wykwalifikowanych migrantów, która wymaga bycia uznanym sponsorem w Immigratie-en Naturalisatiedienst (IND) lub w ramach Niebieskiej Karty UE. Kryteria wynagrodzeń dla tych ścieżek są ustalane co roku i publikowane przez IND, dlatego sprawdź aktualne dane, zamiast polegać na dowolnych danych znalezionych w internecie. Zatrudnienie osoby bez wymaganego zezwolenia naraża Twoją firmę na wysoką karę administracyjną za każdego pracownika, a w przypadku powtórzenia się tego faktu, na zamknięcie firmy, dlatego nasi prawnicy imigracyjni traktują weryfikację jako furtkę do zatrudnienia, a nie formalność.

Zagraniczni pracodawcy mają dwie specyficzne cechy charakterystyczne dla Holandii. Zwolnienie ma charakter prewencyjny: nie można go po prostu rozwiązać, ale potrzebna jest pisemna zgoda pracownika, zezwolenie UWV (Zakładu Ubezpieczeń Pracowniczych) na zwolnienie lub długotrwałą niezdolność do pracy albo orzeczenie sądu rejonowego (kantonrechter) z jednej z ustawowych przesłanek. Klauzula o zakazie konkurencji podlega ścisłym wymogom, w tym pisemnemu porozumieniu z pełnoletnim pracownikiem oraz, w przypadku umowy na czas określony, pisemnemu oświadczeniu o ważnych interesach biznesowych, które ją uzasadniają.

Co musisz wiedzieć o danych i operacjach cyfrowych poza granicami kraju?

RODO dotyczy danych, a nie podmiotu. Ma ono zastosowanie do przetwarzania w kontekście podmiotu w Unii, niezależnie od tego, gdzie odbywa się przetwarzanie, oraz do administratora spoza Unii, który oferuje towary lub usługi osobom w Unii lub monitoruje ich zachowanie. Podstawowe obowiązki są takie same dla holenderskiej firmy, jak i zagranicznej: rejestr czynności przetwarzania, podstawa prawna dla każdej operacji przetwarzania, inspektor ochrony danych w przypadku przetwarzania na dużą skalę i systematycznego lub dotyczącego szczególnych kategorii oraz ocena skutków dla ochrony danych w przypadku przetwarzania wysokiego ryzyka. Autoriteit Persoonsgegevens (holenderski organ ochrony danych) to holenderski organ nadzorczy, do którego należy zgłosić naruszenie ochrony danych osobowych w ciągu siedemdziesięciu dwóch godzin od momentu dowiedzenia się o nim, a także powiadomić osoby, których dane dotyczą, jeśli ryzyko dla nich jest wysokie.

Transfery poza Europejski Obszar Gospodarczy wymagają odrębnej podstawy: decyzji o odpowiednim poziomie ochrony, standardowych klauzul umownych lub wiążących reguł korporacyjnych w ramach grupy. Ponieważ Trybunał Sprawiedliwości unieważnił wcześniejsze ramy transatlantyckie, standardowym klauzulom musi towarzyszyć ocena, czy prawo kraju docelowego faktycznie pozwala na przestrzeganie gwarancji, a w przypadku braku takiej możliwości – środki uzupełniające. W praktyce decyzja o tym, gdzie usługa w chmurze przechowuje i przetwarza dane, jest decyzją zarówno prawną, jak i techniczną, i najlepiej jest ją podejmować wraz z umową, a nie po jej zawarciu; nasi prawnicy specjalizujący się w dziedzinie ICT analizują umowy o przetwarzaniu danych i ustalenia dotyczące transferu danych jako całość.

Cyberbezpieczeństwo jest teraz odrębnym obowiązkiem. Ustawa o cyberbezpieczeństwie (Cyberbeveiligingswet), która wdraża dyrektywę NIS2, weszła w życie 15 sierpnia 2026 r. Nakłada ona na podmioty z wyznaczonych kluczowych i ważnych sektorów obowiązek rejestracji w Narodowym Centrum Cyberbezpieczeństwa, podjęcia odpowiednich środków technicznych i organizacyjnych oraz zgłoszenia poważnego incydentu z wczesnym ostrzeżeniem w ciągu 24 godzin i pełnym powiadomieniem w ciągu 72 godzin. Struktura grupy ma tutaj znaczenie: to, czy podmiot mieści się w zakresie, ocenia się na podstawie jego wielkości i sektora, więc holenderska spółka zależna zagranicznej grupy może być objęta zakresem na własny rachunek.

Jak rozwiązuje się spory transgraniczne w Holandii?

Holandia oferuje dwa instrumenty, które są niezwykle skuteczne, a których zagraniczni kontrahenci konsekwentnie nie doceniają. Pierwszym z nich jest postępowanie uproszczone (kort geding), procedura przed sędzią ds. zabezpieczeń, która pozwala na wydanie wykonalnego postanowienia w ciągu kilku tygodni, a znacznie szybciej, gdy wymaga tego pilność. Drugim jest zajęcie przedsądowe (conservatoir beslag): za zgodą sędziego ds. zabezpieczeń, uzyskaną na pisemny wniosek i zazwyczaj bez wysłuchania dłużnika, możesz, jako wierzyciel, zająć rachunki bankowe, towary, udziały lub należności przed rozstrzygnięciem roszczenia głównego. Zgoda jest udzielana po dokonaniu oceny w trybie uproszczonym, a sąd następnie ustala termin, w którym należy wszcząć postępowanie główne. Jeśli Twój dłużnik posiada majątek w Holandii, ta kombinacja jest często bardziej wartościowa niż sam wybór sądu.

For evidence in another member state you can use the EU Taking of Evidence Regulation, and outside the EU the Hague Evidence Convention. Under the Dutch Code of Civil Procedure you can demand specific documents in which you have a legitimate interest, which is narrower than common-law disclosure. For arbitration, agree the institution, seat, language and number of arbitrators in the clause itself; a clause that leaves the seat open produces a dispute before the real one begins.

Jak przekształcić to w wewnętrzną rutynę?

Give one person responsibility for the international file and the authority to stop a transaction. Build a few gates into your process: no new counterparty without an ownership and control check against the sanctions lists, no shipment of a technical product without a classification decision, no hire abroad without confirming the applicable law and the A1 position, and no IT supplier without a processing agreement. Keep licences, A1 certificates, binding tariff information, posting notifications and cybersecurity registrations in one register with expiry dates. For a specific transaction, see our note on transgraniczna porada prawna; where an investigation follows, read about transgraniczne dochodzenia karne.

What can we do for you with cross-border legal issues?

Nasza prawnicy korporacyjni work in Dutch and English and coordinate with local counsel when a second country is involved:

• We review the jurisdiction, governing law and enforcement clauses in your international contracts, including whether to exclude the CISG.
• We advise on setting up a Dutch BV or branch and check who may sign on behalf of a counterparty.
• We check posting, A1 and work-permit requirements before staff cross a border.
• We draft processing agreements and assess data transfers outside the EEA.
• We apply for leave for pre-judgment attachment and conduct summary proceedings or arbitration.

Podsumowanie

• Określ miejsce rozstrzygnięcia sporu i prawo właściwe w umowie, a nie dopiero po rozpoczęciu sporu: dobrze sporządzona klauzula dotycząca wyboru sądu i prawa właściwego jest respektowana w całej UE, a w przypadku arbitrażu w ponad stu pięćdziesięciu stanach na mocy Konwencji Nowojorskiej.
• Sprawdź egzekwowanie prawa przed złożeniem pozwu: w obrębie UE orzeczenia przemieszczają się swobodnie, poza nią są one uzależnione od traktatu lub wymagają wszczęcia nowego postępowania w Holandii, dlatego najpierw sprawdź majątek dłużnika.
• Wprowadź sankcje, kontrolę eksportu i kontrolę celną do procesu wdrażania, w tym sprawdzanie własności i kontroli, a nie tylko porównywanie nazw z listami.
• Potraktuj zatrudnienie, delegowanie i imigrację jako jedną sprawę: obowiązujące prawo pracy, certyfikat A1 i zezwolenie na pracę mają swoje własne warunki i terminy.
• Transfery danych i rejestracje cyberbezpieczeństwa zgodnie z RODO i Cyberbeveiligingswet mają miejsce na etapie zawierania umowy, przy czym centralny rejestr śledzi daty wygaśnięcia umowy.

PYTANIA I ODPOWIEDZI