Holenderski Kodeks Postępowania w zakresie Zgłaszania i Usuwania Treści (Gedragscode Notice-and-Take-Down) to dobrowolny kodeks, który wskazuje dostawcom hostingu i innym pośrednikom internetowym, jak postępować w przypadku zgłoszeń o treściach niezgodnych z prawem. Nie nakłada on żadnych nowych obowiązków prawnych: wiążące przepisy dotyczące odpowiedzialności i obsługi zgłoszeń pochodzą głównie z unijnej ustawy o usługach cyfrowych (DSA), która ma zastosowanie do wszystkich pośredników od 17 lutego 2024 r.
Dostawca hostingu nie ponosi odpowiedzialności za treści publikowane przez użytkowników, dopóki nie wie, że są one niezgodne z prawem (art. 6 ustawy o usługach cyfrowych). W przypadku gdy dowie się o tym i nie podejmie natychmiastowych działań w celu usunięcia treści lub zablokowania dostępu, ochrona ta wygasa.
Spis treści
Czym jest holenderski Kodeks powiadamiania i usuwania treści?
Jest to procedura samoregulacyjna, opracowana z inicjatywy rządu i podmiotów rynkowych, dla pośredników, którzy otrzymują wniosek o usunięcie informacji z internetu. Opisuje ona sposób składania i rozpatrywania zgłoszeń, aby decyzje o usunięciu były podejmowane z rozwagą.
Kodeks obejmuje treści niezgodne z prawem i stanowiące przestępstwo w holenderskim internecie, takie jak materiały naruszające prawa autorskie, treści zniesławiające, oszustwa i materiały prezentujące wykorzystywanie seksualne dzieci. Kodeks pozostawia również pośrednikom możliwość przeciwdziałania treściom, które uznają za niepożądane, zgodnie z własnymi warunkami. W aneksie z 2018 roku holenderskie centrum ekspertyz ds. wykorzystywania seksualnego dzieci w internecie (Expertisebureau Online Kindermisbruik, EOKM) zostało uznane za podmiot powiadamiający. Tekst kodeksu jest opublikowany na stronie internetowej Kodeksu Powiadomień i Usuwania.
Jakie są najważniejsze zasady?
Pośrednik nie jest sędzią. Jego rolą jest staranne rozpatrywanie zgłoszeń i podejmowanie rozsądnych decyzji na podstawie posiadanych informacji.
Kodeks równoważy trzy interesy: zgłaszającego, osoby, która opublikowała treść, oraz pośrednika. Treści ewidentnie niezgodne z prawem lub stanowiące przestępstwo są usuwane. W niejasnych przypadkach Kodeks zachęca pośrednika do skontaktowania zgłaszającego i dostawcy treści, aby mogli oni rozwiązać spór samodzielnie lub na drodze sądowej. Przestrzeganie Kodeksu nie daje immunitetu, ale pomaga wykazać, że działałeś ostrożnie zgodnie z Artykułem 6 Ustawy o usługach cyfrowych (DSA).
Jakie zasady obowiązują oprócz Kodeksu?
Ustawa o usługach cyfrowych (Rozporządzenie (UE) 2022/2065) ustanawia wiążące zasady dotyczące odpowiedzialności i sposobu rozpatrywania zgłoszeń. Kodeks działa obecnie w tych ramach.
Zgodnie z artykułem 6 Ustawy o usługach cyfrowych (DSA), dostawca hostingu nie ponosi odpowiedzialności za informacje przechowywane na żądanie użytkownika, pod warunkiem że nie posiada wiedzy o treściach niezgodnych z prawem, a po ich uzyskaniu niezwłocznie podejmie działania w celu ich usunięcia lub zablokowania dostępu. Nie istnieje ogólny obowiązek monitorowania treści (artykuł 8 Ustawy o usługach cyfrowych). Dostawcy hostingu muszą jednak oferować łatwy w obsłudze mechanizm elektroniczny, za pośrednictwem którego każdy może zgłaszać treści niezgodne z prawem (artykuł 16 Ustawy o usługach cyfrowych), a także muszą przekazać użytkownikowi, którego treści zostały usunięte lub ograniczone, jasne uzasadnienie (artykuł 17 Ustawy o usługach cyfrowych). Platformy internetowe muszą również oferować wewnętrzny system rozpatrywania skarg (artykuł 20 Ustawy o usługach cyfrowych). Pełny tekst jest dostępny w bazie EUR-Lex.
Prawo karne dodaje kolejny poziom. Prokuratura (Openbaar Ministerie, OM) może, za zgodą sędziego śledczego, nakazać pośrednikowi zablokowanie dostępu do określonych danych (art. 125p holenderskiego Kodeksu Postępowania Karnego, Sv). Pośrednik, który zastosuje się do takiego nakazu, jest chroniony przed ściganiem za te treści jako pośrednik (art. 54a holenderskiego Kodeksu Karnego, Sr).
Czy Kodeks ma zastosowanie w Twojej firmie?
Jest on skierowany do pośredników: firm, które przekazują, przechowują lub udostępniają informacje pochodzące od innych. Jeśli publikujesz własne treści i kontrolujesz, co pojawia się na Twojej stronie, jesteś wydawcą, a nie pośrednikiem.
Pośrednicy obejmują dostawców hostingu, którzy przechowują treści na swoich serwerach, dostawców dostępu, którzy łączą użytkowników z internetem, oraz platformy takie jak marketplace'y, fora i sieci społecznościowe. Ustawa DSA rozróżnia usługi pośredniczące, buforujące i hostingowe, przy czym najcięższe zobowiązania dotyczą platform internetowych i bardzo dużych platform. Sprawdź swoje umowy o świadczenie usług i konfigurację techniczną, aby ustalić, która kategoria Cię dotyczy.
Twoja pozycja ma znaczenie dla odpowiedzialności. Im częściej edytujesz, wybierasz lub promujesz treści, tym większe prawdopodobieństwo, że będziesz postrzegany jako osoba posiadająca wiedzę o nich lub sprawująca nad nimi kontrolę, a tym trudniej będzie Ci powołać się na zwolnienie z hostingu zawarte w artykule 6 ustawy o usługach cyfrowych. Nasz przegląd porad prawnych dotyczących holenderskiego prawa gospodarczego określa szersze ramy.
Jak skonfigurować procedurę usuwania?
Stwórz jeden przejrzysty kanał zgłaszania, ustal, kto ma oceniać zgłoszenia i rejestruj każdy krok. Spójna procedura zmniejsza ryzyko prawne i ułatwia udowodnienie, że działałeś ostrożnie.
Utwórz kanał raportowania
Stwórz formularz internetowy lub dedykowany adres e-mail do zgłaszania treści niezgodnych z prawem, niezależny od ogólnej obsługi klienta. Wyraźnie zaznacz to w regulaminie i na stronie internetowej.
Zgodnie z art. 16 ustawy o usługach cyfrowych mechanizm ten musi umożliwiać złożenie odpowiednio precyzyjnego i uzasadnionego zawiadomienia. Zawiadomienie powinno zawierać:
- wyjaśnienie, dlaczego powiadamiający uważa treść za nielegalną;
- dokładna lokalizacja elektroniczna treści, np. adres URL;
- imię i nazwisko oraz adres e-mail osoby powiadamiającej, z wyjątkiem zgłoszeń dotyczących materiałów przedstawiających wykorzystywanie seksualne dzieci;
- oświadczenie, że osoba składająca zawiadomienie w dobrej wierze uważa, że informacje zawarte w zawiadomieniu są dokładne i kompletne.
Potwierdź odbiór każdego powiadomienia. Jeśli powiadomienie jest niekompletne, poproś osobę powiadamiającą o brakujące informacje, zanim ocenisz je pod względem merytorycznym.
Przypisz obowiązki
Wyznacz osobę lub zespół, który będzie odbierał wszystkie powiadomienia, oceniał ich pilność i monitorował działania następcze. Uzgodnij na piśmie, kto będzie zajmował się konkretnymi treściami i kiedy potrzebna będzie pomoc prawna. Treści o charakterze kryminalnym mogą wymagać natychmiastowej eskalacji; roszczenie dotyczące zniesławienia lub naruszenia praw autorskich zazwyczaj wymaga bardziej wnikliwej oceny prawnej.
Jak oceniasz zawiadomienie?
Sprawdź, czy zawiadomienie jest kompletne, czy jego treść jest ewidentnie niezgodna z prawem i jak pilna jest sprawa. Działaj szybciej, ponieważ potencjalne szkody rosną.
Treści ewidentnie przestępcze, takie jak materiały przedstawiające wykorzystywanie seksualne dzieci lub stanowiące zagrożenie dla czyjegoś życia, wymagają natychmiastowego działania. Jeśli uzyskasz informacje dające podejrzenie popełnienia przestępstwa zagrażającego życiu lub bezpieczeństwu osób, musisz niezwłocznie powiadomić policję lub prokuraturę (art. 18 ustawy o ochronie danych osobowych). Ani Kodeks, ani ustawa o ochronie danych osobowych nie określają sztywnych terminów w dniach dla innych treści; kryterium jest szybkie i staranne działanie.
W przypadku sporów cywilnych, takich jak zarzut zniesławienia lub naruszenia praw własności intelektualnej, pytanie brzmi, czy treść jest bezsprzecznie niezgodna z prawem. Jeśli tak, usuń ją. Jeśli nie, poproś dostawcę treści o odpowiedź lub skontaktuj się z nim. Zapisz swoje uzasadnienie: co uzasadnia zgłoszenie, czy treść ewidentnie narusza prawo holenderskie i co komplikuje decyzję.
Co robisz po podjęciu decyzji?
Wykonaj decyzję niezwłocznie, poinformuj obie strony i zachowaj dokumentację. Użytkownik, którego treści zostały usunięte, ma prawo wiedzieć, dlaczego.
Jeśli usuniesz treść lub zablokujesz dostęp, zrób to w odniesieniu do konkretnej treści, której to dotyczy. Poinformuj osobę powiadamiającą o swojej decyzji. Przekaż użytkownikowi, który opublikował treść, uzasadnienie, wskazując, co zostało ograniczone, na jakiej podstawie prawnej lub umownej oraz jakie środki zaradcze są dostępne (art. 17 DSA). Platformy internetowe muszą również umożliwić użytkownikowi odwołanie się od decyzji za pośrednictwem wewnętrznego systemu rozpatrywania skarg.
Prowadź dokumentację każdego powiadomienia: oryginał powiadomienia i załączniki, swoją ocenę, datę i godzinę usunięcia lub odrzucenia, korespondencję z obiema stronami, wszelkie sprzeciwy oraz ostateczny wynik. Takie zapisy są pomocne w przypadku późniejszego zakwestionowania decyzji i wspierają transparentność raportowania, której DSA wymaga od wielu dostawców.
Jak to działa w praktyce?
Większość zawiadomień dotyczy kilku powtarzających się sytuacji: domniemanego naruszenia praw autorskich, zniesławiających recenzji lub postów, witryn phishingowych i stron z oszustwami oraz, rzadziej, materiałów przestępczych. Standardowa procedura dla każdej kategorii, określona zgodnie z wymogami DSA dla każdego uzasadnienia na mocy artykułu 17, oszczędza czas.
Przykład ilustrujący tę sytuację: dostawca hostingu otrzymuje zawiadomienie od firmy, w którym twierdzi, że strona internetowa klienta go zniesławia. Stwierdzenia są ostre, ale nie są ewidentnie niezgodne z prawem. Dostawca informuje o tym klienta, prosi o odpowiedź i przesyła firmie uzasadnioną decyzję o nieusuwaniu treści. Firma może wówczas zwrócić się bezpośrednio do klienta lub wystąpić do sądu w postępowaniu uproszczonym (kort geding) o wydanie nakazu. Natomiast strona phishingowa zostałaby natychmiast zneutralizowana.

Co powinieneś sprawdzić jako pośrednik?
Jako dostawca hostingu lub platforma, Twoje zwolnienie z odpowiedzialności na mocy Artykułu 6 DSA zależy od sposobu postępowania z powiadomieniami. Sprawdź poniższe punkty:
- Czy istnieje prosty mechanizm elektronicznego powiadamiania, który pozwala na podanie informacji wymienionych w artykule 16 ustawy o usługach cyfrowych?
- Czy za ocenę powiadomień i śledzenie terminów odpowiada jedna osoba lub zespół?
- Czy zgłaszasz policji lub organom ścigania wszelkie zagrożenia dla życia lub bezpieczeństwa bez zbędnej zwłoki (artykuł 18 ustawy o ochronie danych osobowych)?
- Czy każdy użytkownik, którego treści usuniesz, otrzyma uzasadnienie (artykuł 17 ustawy o usługach cyfrowych)?
- Czy w regulaminie określono, jakie treści usuwasz i jak użytkownicy mogą zgłosić sprzeciw (artykuły 14 i 20 ustawy o usługach cyfrowych)?
Co powinieneś sprawdzić jako osoba powiadamiająca?
Jeśli chcesz usunąć treść, najszybszą odpowiedzią będzie kompletne i dobrze uzasadnione powiadomienie. Sprawdź poniższe punkty:
- Czy podałeś dokładny adres URL każdego elementu treści?
- Czy wyjaśniłeś, które przepisy holenderskie łamie ta treść, na przykład dotyczące zniesławienia (art. 6:162 BW) lub praw autorskich?
- Czy podałeś swoje imię i nazwisko, adres e-mail oraz oświadczenie, że powiadomienie jest dokładne i kompletne?
- Czy zachowałeś zrzuty ekranu z datą i godziną jako dowód?
- Jeśli pośrednik odmówi, czy znasz tożsamość dostawcy treści, aby móc się z nim skontaktować lub udać się do sądu?
Co możemy dla Ciebie zrobić w sprawie powiadomienia i usunięcia treści?
Nasi prawnicy specjalizujący się w prawie IT udzielają pomocy zarówno pośrednikom, jak i stronom, które chcą usunąć treści:
- Przygotowujemy lub weryfikujemy procedurę powiadamiania i usuwania treści w oparciu o Kodeks oraz artykuły 16, 17 i 20 ustawy o usługach cyfrowych.
- Oceniamy trudne zawiadomienie i doradzamy, czy jego treść jest niewątpliwie niezgodna z prawem.
- Użytkownikowi przekazujemy uzasadnienie, a osobie powiadamiającej uzasadnioną decyzję.
- W Twoim imieniu sporządzamy uzasadniony zawiadomienie lub list z żądaniem zaprzestania naruszeń.
- Wszczynamy postępowanie uproszczone (kort geding) w celu usunięcia treści lub ujawnienia tożsamości autora posta.
Podsumowanie
- Kodeks powiadamiania i usuwania treści jest dobrowolny i nie tworzy żadnych nowych zobowiązań prawnych; opisuje on szczegółową procedurę rozpatrywania zgłoszeń.
- Dostawca usług hostingowych jest zwolniony z odpowiedzialności tylko wtedy, gdy podejmie niezwłocznie działania po dowiedzeniu się, że treść jest niezgodna z prawem (artykuł 6 DSA).
- Ustawa DSA wymaga mechanizmu powiadamiania, podania przyczyn użytkownikom, których dotyczy zmiana, a w przypadku platform – wewnętrznego systemu składania skarg.
- Natychmiast usuwaj treści ewidentnie niezgodne z prawem lub stanowiące przestępstwo; w niejasnych sprawach cywilnych zaangażuj dostawcę treści lub pozwól stronom rozwiązać sprawę samodzielnie.
- Dokumentuj każde powiadomienie i decyzję.
PYTANIA I ODPOWIEDZI
Czy Kodeks powiadamiania i usuwania treści jest obowiązkowy?
Nie. Kodeks ma charakter dobrowolny. Obowiązki wiążące pośredników wynikają z ustawy o usługach cyfrowych oraz holenderskiego prawa cywilnego i karnego.
Czy muszę usuwać treści od razu, gdy ktoś je zgłosi?
Nie. Oceniasz, czy treść jest niezgodna z prawem. Treści ewidentnie niezgodne z prawem lub stanowiące przestępstwo muszą zostać usunięte bezzwłocznie; jeśli sprawa jest niejasna, możesz skontaktować się z dostawcą treści i pozwolić stronom rozwiązać spór.
Czy muszę aktywnie monitorować swoją platformę?
Nie. Ustawa DSA nie nakłada ogólnego obowiązku monitorowania. Musisz jednak podjąć działania, gdy tylko dowiesz się o treści niezgodnej z prawem, na przykład poprzez ważne zawiadomienie.