Zakończenie zarejestrowanego związku partnerskiego w Holandii

Holenderski zarejestrowany związek partnerski ( geregistreerd partnerschap ) jest pod niemal każdym względem prawnym bliski małżeństwu, ale kończy się inaczej. Bez małoletnich dzieci związek można rozwiązać bez udziału sądu; w ich przypadku droga sądowa jest obowiązkowa. Niniejszy artykuł przedstawia obie drogi, konsekwencje majątkowe, emerytalne i alimentacyjne, a także komplikacje międzynarodowe, które najczęściej dotykają obcokrajowców w Holandii.

Czym jest zarejestrowane partnerstwo

Związek partnerski zarejestrowany został wprowadzony 1 stycznia 1998 roku. Zawiera się go przed urzędnikiem stanu cywilnego ( ambtenaar van de burgerlijke stand ), który sporządza akt. Osoba może pozostawać w jednym związku partnerskim i nie może być jednocześnie w związku małżeńskim i zarejestrowanym (art. 1:80a BW).

Skutki prawne są w dużej mierze takie same jak w przypadku małżeństwa. Art. 1:80b Kodeksu cywilnego (BW) stanowi, że tytuły Księgi I Kodeksu cywilnego dotyczące praw i obowiązków małżonków, wspólności ustawowej majątku oraz warunków małżeństwa stosuje się odpowiednio – z jednym wyjątkiem: w przypadku zarejestrowanych partnerów nie obowiązuje separacja od stołu i łoża ( scheiding van tafel en bed ).

Rodzicielstwo podlega temu samemu schematowi. Zgodnie z art. 1:199 BW mężczyzna pozostający w zarejestrowanym związku partnerskim z kobietą, z której pochodzi dziecko, jest prawnym ojcem z mocy prawa, tak jak mąż, a zarejestrowani partnerzy nabywają wspólną władzę rodzicielską nad dziećmi urodzonymi w trakcie tego związku.

Czym różni się od małżeństwa i umowy o wspólnym pożyciu

Różnice między małżeństwem a zarejestrowanym związkiem partnerskim są mniejsze, niż się spodziewamy. Różnica między nimi a umową o wspólnym pożyciu ( samenlevingscontract ) – umową, która nie nadaje statusu – jest znacznie większa.

Trasa bez sądu: bez dzieci niepełnoletnich

To właśnie ta cecha wyróżnia zarejestrowane spółki partnerskie. Zgodnie z art. 1:80c Kodeksu cywilnego (BW), spółka partnerska ulega rozwiązaniu między innymi za obopólną zgodą, poprzez zarejestrowanie przez urzędnika stanu cywilnego datowanego oświadczenia podpisanego przez obu wspólników oraz przez jednego lub kilku adwokatów ( adwokatów ) lub notariuszy ( notarissen ). Oświadczenie to stwierdza, że ​​i kiedy wspólnicy zawarli umowę o rozwiązaniu spółki.

Dwa punkty są często błędnie interpretowane. Wspólnicy nie mogą tego zrobić sami: udział co najmniej jednego prawnika lub notariusza jest warunkiem ustawowym. Oświadczenie nie jest umową – umowa jest dokumentem merytorycznym, a oświadczenie – skróconym dokumentem, który trafia do rejestratora.

Co musi zawierać umowa o rozwiązaniu umowy

Art. 1:80d BW wymaga, aby umowa zawierała co najmniej oświadczenie obojga partnerów, że ich zarejestrowany związek partnerski uległ bezpowrotnemu rozpadowi ( duurzaam ontwricht ) i że chcą go zakończyć. Bez tego umowa nie jest ważna.

W tym samym artykule wymieniono dalsze kwestie, które umowa może regulować – wyraźnie nie pod groźbą nieważności, więc umowa, która je pomija, nadal jest ważna:

• utrzymanie partnera;
• kto nadal korzysta z domu i ruchomości gospodarstwa domowego;
• podział majątku wspólnego lub ustalenie warunków partnerstwa;
• wyrównanie emerytur.

Pominięcie tych kwestii rzadko jest rozsądne: nierozstrzygnięte kwestie związane z emeryturą lub niepodzielony dom będący wspólną własnością mogą znów się pojawić, a wówczas nie będzie już możliwości wynegocjowania ugody.

Termin trzech miesięcy

Art. 1:80d BW określa termin ostateczny: oświadczenie musi wpłynąć do rejestratora w ciągu trzech miesięcy od daty zawarcia umowy. Termin ten biegnie od daty zawarcia umowy, a nie od daty podpisania oświadczenia.

Po upływie trzech miesięcy oświadczenie nie może zostać zarejestrowane w tej umowie, a spółka po prostu trwa. Rozwiązaniem jest nowa umowa, nowe oświadczenie i nowy trzymiesięczny okres – który wymaga od obu partnerów ponownej współpracy. Jeśli jedno z nich zmieniło stanowisko, jedyną drogą pozostaje rozwiązanie przez sąd. Należy uzgodnić na wstępie, kto składa wniosek: wspólnik, prawnik czy notariusz.

Rejestracją zajmuje się urzędnik stanu cywilnego gminy, w której zawarto spółkę; art. 1:80c Kodeksu Cywilnego (BW) potwierdza, że ​​urzędnik stanu cywilnego jest zawsze właściwy, jeśli spółka znajdowała się w Holandii. W przypadku gdy spółka została zawarta za granicą, właściwym organem jest gmina Haga, Dienst Publiekszaken, afdeling Landelijke Taken. Związek wygasa z chwilą rejestracji, a nie z chwilą podpisania.

Jedno rozbieżności ma znaczenie z punktu widzenia podatkowego: Belastingdienst uznaje, że partnerstwo fiskalne kończy się w momencie, gdy obie strony podpiszą umowę o rozwiązaniu umowy, pod warunkiem, że nie są już zarejestrowane pod tym samym adresem BRP — a nie w momencie późniejszej rejestracji u rejestratora.

Przymusowa droga sądowa: małoletnie dzieci

Art. 1:80c BW zamyka drogę pozasądową w przypadku, gdy partnerzy wspólnie wykonują władzę rodzicielską nad jednym lub większą liczbą wspólnych dzieci oraz gdy wykonują wspólną władzę nad jednym lub większą liczbą dzieci na podstawie art. 1:253sa BW lub art. 1:253t BW. W takich przypadkach związek partnerski może zostać rozwiązany jedynie przez sąd w drodze rozwiązania ( z mocy prawa ).

Art. 1:80e BW stanowi, że przepisy dotyczące rozwodu stosuje się odpowiednio, w tym te dotyczące alimentów, korzystania z mieszkania i podziału majątku. Rozwiązanie małżeństwa następuje z chwilą zarejestrowania orzeczenia sądu w rejestrach stanu cywilnego – i, podobnie jak w przypadku rozwodu, rejestracja ta musi nastąpić w ciągu sześciu miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia, w przeciwnym razie traci ono moc.

Postępowanie prowadzone jest za pośrednictwem prawnika. Partnerzy mogą złożyć wspólny wniosek, który jest szybszy i tańszy, lub złożyć go samodzielnie. Podstawą jest trwały rozkład pożycia, który nie podlega ocenie w kontekście sprzeciwu drugiego partnera.

Plan rodzicielski

Wniosek dotyczący małoletnich dzieci musi być dołączony do planu opieki rodzicielskiej ( ouderschapsplan ) podpisanego przez oboje rodziców, zgodnie z art. 815 Rv. Musi on zawierać co najmniej:

• jak będzie podzielona opieka i wychowanie nad dziećmi oraz gdzie dzieci będą mieszkać;
• w jaki sposób rodzice będą się wzajemnie informować i konsultować w ważnych sprawach dotyczących dzieci;
• koszty opieki i wychowania, czyli opieka nad dzieckiem.

Jeśli wspólny plan rzeczywiście nie może zostać przedstawiony, wniosek musi wyjaśnić, dlaczego i jakie działania podjęto. Sąd może kontynuować postępowanie na tej podstawie, ale wniosek, który ignoruje ten wymóg bez wyjaśnienia, ryzykuje uznanie za niedopuszczalny.

Konsekwencje majątkowe

W przypadku spółek partnerskich zawartych 1 stycznia 2018 r. lub później, domyślnie obowiązuje ograniczona wspólność majątkowa na podstawie art. 1:94 Kodeksu cywilnego (BW). Ogólnie rzecz biorąc, to, co każdy ze wspólników posiadał przed zawarciem spółki, pozostaje własnością prywatną, a darowizny i spadki otrzymane przez jednego ze wspólników pozostają własnością prywatną; to, co zostało zgromadzone w trakcie trwania spółki, oraz wspólny majątek istniejący wcześniej, wchodzą do wspólności i są dzielone po równo po rozwiązaniu umowy. W przypadku spółek partnerskich zawartych przed tą datą nadal obowiązuje stara, wszechstronna wspólność majątkowa.

Partnerzy mogą odstąpić od umowy o partnerstwie poprzez zawarcie warunków umowy ( partnerschapsvoorwaarden ), które muszą zostać zawarte w formie aktu notarialnego i wpisane do rejestru majątku wspólnego (art. 1:115 KC, art. 1:116 KC). Warunki mogą zostać zawarte przed lub w trakcie trwania partnerstwa. Jeśli takie warunki istnieją, rozwiązanie partnerstwa oznacza ich uregulowanie – zazwyczaj klauzulę potrącenia – a nie podział wspólności majątkowej.

W obu przypadkach praca jest taka sama: należy zidentyfikować, co jest wspólne, a co prywatne, wycenić to, rozdysponować i uporać się z długami. Wspólne długi pozostają wspólne wobec wierzycieli, niezależnie od tego, co partnerzy między sobą uzgodnią; pożyczkodawca nie jest związany umową o rozwiązaniu umowy, a kredytodawca hipoteczny nie ma obowiązku zwolnienia ustępującego partnera z odpowiedzialności solidarnej.

Wyrównanie emerytur

Zakończenie zarejestrowanego związku partnerskiego jest traktowane jako „scheiding” w rozumieniu ustawy o wyrównywaniu praw emerytalnych (rozwód) ( Wet verevening pensioenrechten bij scheiding , WVPS). Domyślnie każdy z partnerów ma prawo do połowy emerytury, którą drugi partner zgromadził w trakcie trwania związku, wypłacanej w momencie, gdy emerytura ta staje się wymagalna.

Warto podjąć działania w związku z trzema kwestiami:

• Powiadom dostawcę emerytury na formularzu ustawowym w ciągu dwóch lat od rozwiązania umowy. Powiadomienie takie spowoduje, że dostawca wypłaci wyrównany udział bezpośrednio uprawnionemu partnerowi. W przypadku pominięcia terminu wypłaty, prawo do świadczeń będzie nadal obowiązywać, ale będzie musiało zostać dochodzone osobiście od byłego partnera.
• Wyrównanie może być wyłączone lub zmienione — w warunkach partnerstwa lub w samej umowie o rozwiązaniu umowy, dlatego właśnie art. 1:80d BW wymienia emeryturę jako przedmiot umowy.
• Konwersja (konwersja) to alternatywa: uprawniony partner otrzymuje niezależne, własne prawo do emerytury, zrywając dożywotnią więź z byłym partnerem. Wymaga to współpracy instytucji wypłacającej emeryturę.

Niezależnie od wyrównania, były partner zachowuje zazwyczaj prawo do specjalnej emerytury partnerskiej ( bijzonder partnerpensioen ) za okres poprzedzający rozwiązanie związku.

Ustawa „Wet pensioenverdeling bij scheiding” (Wiejskie prawo do emerytury i renty) miałaby wprowadzić standardową konwersję zamiast wyrównania. Jest ona procedowana w parlamencie od 2019 roku i nie została przyjęta; planowana data wejścia w życie była wielokrotnie przesuwana i obecnie wynosi 1 stycznia 2028 roku, aby zbiegła się z nowym systemem emerytalnym. Do czasu jej uchwalenia i wejścia w życie opisany powyżej system WVPS obowiązuje w pełni i nie należy opierać ustaleń na założeniu, kiedy nowe przepisy zostaną wprowadzone.

Utrzymanie partnera i czas jego trwania

Alimenty partnerskie ( współudziałlimentatie ) obowiązują zarówno w zarejestrowanych związkach partnerskich, jak i w małżeństwie, zgodnie z art. 1:80e BW, który stanowi, że przepisy dotyczące rozwodu mają odpowiednie zastosowanie. Prawo do alimentów zależy od potrzeb jednej strony i zdolności do ich płacenia drugiej; wysokość alimentów jest zgodna z holenderskimi wytycznymi dotyczącymi alimentów ( Trema-normen ).

Od 1 stycznia 2020 r. główną zasadą art. 1:157 BW jest, że alimenty przysługują przez połowę czasu trwania małżeństwa lub związku partnerskiego, maksymalnie przez pięć lat. Istnieją trzy wyjątki:

• jeżeli partnerzy mają dzieci, które nie ukończyły dwunastego roku życia, alimenty przysługują do ukończenia przez najmłodsze dziecko dwunastego roku życia;
• jeżeli związek partnerski trwał ponad piętnaście lat, a beneficjentowi brakuje do osiągnięcia wieku emerytalnego (AOW) mniej niż dziesięć lat, świadczenia alimentacyjne przysługują do momentu osiągnięcia wieku AOW;
• Zasada przejściowa dla beneficjentów urodzonych 1 stycznia 1970 r. lub wcześniej: jeśli związek partnerski trwał ponad piętnaście lat, a beneficjent nadal jest o ponad dziesięć lat młodszy od wieku emerytalnego (AOW), alimenty przysługują przez dziesięć lat. Ustawa nie określa daty końcowej tej zasady, ale wygasa ona z mocy prawa — gdy grupa ta znajdzie się w okresie dziesięciu lat od wieku emerytalnego (AOW), stosuje się poprzedni wyjątek, a zasada przejściowa nie ma już żadnych ograniczeń.

W przypadku gdy ma zastosowanie więcej niż jeden wyjątek, obowiązuje najdłuższy okres, a w przypadkach trudności sąd może przedłużyć okres, który upłynął. Alimenty wygasają w każdym przypadku, gdy odbiorca ponownie zawrze związek małżeński, zawrze nowy zarejestrowany związek partnerski lub będzie żył z inną osobą jak w związku małżeńskim.

W umowie o rozwiązaniu małżeństwa partnerzy mogą swobodnie uzgodnić inny okres trwania umowy lub całkowicie zrezygnować z alimentów. To jedna z prawdziwych zalet rozwiązania pozasądowego: wynik jest negocjowany, a nie narzucany.

Przekształcenie zarejestrowanego związku partnerskiego w małżeństwo

Art. 1:80g BW pozwala zarejestrowanym partnerom na poinformowanie urzędnika stanu cywilnego o chęci przekształcenia ich związku partnerskiego w małżeństwo. Urzędnik sporządza akt przekształcenia. Związek partnerski kończy się, a małżeństwo rozpoczyna się z chwilą wpisania aktu do rejestru małżeństw. Jeżeli partnerzy mieszkają poza Holandią, a co najmniej jeden z nich posiada obywatelstwo holenderskie, przekształcenie następuje przed urzędnikiem stanu cywilnego w Hadze.

Konwersja nie narusza stosunków prawno-rodzinnych z dziećmi urodzonymi przed nią i nie powoduje rozłamu w związku: w sprawach majątkowych i emerytalnych historia związku małżeńskiego jest kontynuowana, co ma znaczenie przy obliczaniu majątku zgromadzonego w trakcie trwania małżeństwa lub partnerstwa.

Odwrotna sytuacja nie jest już możliwa. Przekształcenie małżeństwa w zarejestrowany związek partnerski – mechanizm leżący u podstaw tzw. flitsscheidingu , w ramach którego małżeństwo było przekształcane, a następnie rozwiązywane poza sądem – został zniesiony z dniem 1 marca 2009 r. na mocy ustawy z dnia 27 listopada 2008 r. o promowaniu kontynuacji rodzicielstwa i starannego rozwodu. Małżeństwo może zatem zostać zakończone wyłącznie przez sąd, a nie ma drogi powrotnej do zarejestrowanego związku partnerskiego.

Wymiar międzynarodowy

Uznanie za granicą

Holenderski zarejestrowany związek partnerski nie jest powszechnie uznawany. Uznanie takiego związku napotyka na trudności w pięciu państwach członkowskich UE, w których prawo nie przewiduje zarejestrowanego związku partnerskiego: Bułgarii, Litwy, Polski, Rumunii i Słowacji. Poza UE sytuacja jest znacznie bardziej nierówna, a wiele krajów traktuje zarejestrowanych partnerów jak osoby niebędące w związku małżeńskim.

Konsekwencje są praktyczne: prawa pobytu partnera, dziedziczenie, opodatkowanie oraz to, czy zagraniczny organ w ogóle uzna istnienie związku. Jeśli prawdopodobnie planujesz przeprowadzkę za granicę, standardową radą jest przekształcenie małżeństwa w związek małżeński zgodnie z art. 1:80g BW przed wyjazdem, ponieważ małżeństwo podróżuje lepiej niż partnerstwo.

Jurysdykcja i obowiązujące prawo

Rozporządzenie Bruksela IIb w sprawach małżeńskich nie obejmuje zarejestrowanych związków partnerskich. Jurysdykcja w zakresie rozwiązania takiego związku jest zatem ustalana na podstawie holenderskich przepisów postępowania cywilnego, głównie art. 4 Rv. Sąd holenderski ma jurysdykcję, jeżeli wnioskodawca lub pozwany ma stałe miejsce zamieszkania w Holandii lub jeżeli oboje partnerzy posiadają obywatelstwo holenderskie.

W zakresie prawa właściwego, art. 10:86 BW stanowi, że kwestia, czy zarejestrowany związek partnerski zawarty w Holandii może zostać rozwiązany w Holandii za obopólną zgodą lub w drodze rozwiązania, a także na jakiej podstawie, podlega prawu holenderskiemu. Uznawanie związków partnerskich zawartych za granicą oraz ich rozwiązanie za granicą jest uregulowane w rozdziale 4 Księgi 10 BW; art. 10:91 BW ogranicza stosowanie tego tytułu w odniesieniu do związków partnerskich zawartych przed 1 stycznia 2005 r.

Skutki majątkowe zarejestrowanych związków partnerskich z elementem transgranicznym podlegają rozporządzeniu UE 2016/1104, które obowiązuje od 29 stycznia 2019 r. w osiemnastu uczestniczących państwach członkowskich. Rozporządzenie to dopuszcza ograniczony wybór prawa i określa, które prawo jest właściwe dla majątku partnerów. Kwestie alimentacyjne regulują własne instrumenty UE i instrumenty haskie, a nie przepisy dotyczące prawa własności.

W przypadku pary międzynarodowej odpowiedź na pytanie „który sąd, jakie prawo” nie może być zakładana na podstawie miejsca zamieszkania. Ustal to przed sporządzeniem umowy, a nie po jej podpisaniu.

Law & More Doradza zarejestrowanym partnerom w Holandii i za granicą w obu kwestiach dotyczących rozwiązania związku partnerskiego: sporządza umowę o rozwiązaniu związku i oświadczenie dla urzędnika stanu cywilnego, składa wniosek o rozwiązanie związku, gdy są małoletnie dzieci, oraz rozstrzyga związane z tym kwestie majątkowe, emerytalne i alimentacyjne. Jeśli jedno z Was posiada obywatelstwo obce lub mieszka poza Holandią, warto ustalić kwestie jurysdykcji i prawa właściwego przed podpisaniem umowy.