Jednostronny rozwód w Holandii, gdy małżonek się nie zgadza

Jednostronny rozwód w Holandii to rozwód orzeczony na wniosek jednego z małżonków bez zgody drugiego. Prawo holenderskie nie wymaga zgody: zgodnie z artykułem 1:151 holenderskiego Kodeksu Cywilnego sąd rozwiązuje małżeństwo z powodu trwałego rozkładu pożycia (duurzame ontwrichting) na wniosek jednego lub obojga małżonków. Małżonek, który odmawia współpracy, nie może wstrzymać rozwodu. Małżonek ten może jedynie zakwestionować ustalenia dotyczące rozwodu i spowolnić proces, co stanowi niemal cały trud.

Twój małżonek nie musi się zgadzać

W prawie holenderskim istnieje tylko jedna podstawa do rozwodu – trwały rozkład pożycia małżeńskiego: małżeństwo rozpadło się do tego stopnia, że ​​dalsze wspólne życie stało się nie do zniesienia i nie ma perspektyw na przywrócenie prawidłowego związku małżeńskiego. Nie ma potrzeby udowadniania winy, cudzołóstwa ani żadnej innej przyczyny, a okres separacji nie jest wymagany do odsiedzenia wyroku. W praktyce sąd uznaje trwały rozkład pożycia małżeńskiego, jeśli jeden z małżonków podtrzymuje to stanowisko, właśnie dlatego, że fakt, iż jedna ze stron nalega na rozwód, sam w sobie stanowi najwyraźniejszy dowód na to, że związku nie da się przywrócić.

Dlatego na pytanie, czy małżonek może zablokować rozwód, zazwyczaj pada krótka odpowiedź: nie. Niechętny małżonek może jedynie wnieść pozew, zakwestionować ustalenia dotyczące dzieci, alimentów i podziału majątku, wnioskować o odroczenie rozprawy i odwołać się od decyzji. Każdy z tych kroków jest uzasadniony i każdy z nich wymaga czasu. Sam rozwód nie budzi jednak żadnych wątpliwości.

Prawo holenderskie uznaje dwie drogi. Wspólny pozew (gemeenschappelijk verzoek) składany jest przez oboje małżonków na podstawie zawartej przez nich ugody, zazwyczaj zawartej w umowie rozwodowej (echtscheidingsconvenant). Pozew jednostronny (eenzijdig verzoek) składany jest przez jednego z małżonków i doręczany drugiemu, który staje się pozwanym. Droga jednostronna nie jest sama w sobie działaniem wrogim; to po prostu procedura obowiązująca w sytuacjach, w których wspólny pozew jest niemożliwy, a wiele spraw jednostronnych kończy się ugodą przed rozprawą.

Jak działa procedura jednostronna, krok po kroku

Pozew rozwodowy musi zostać złożony przez adwokata (advocaat); małżonek nie może złożyć go osobiście. Pozew trafia do sądu rejonowego właściwego dla miejsca zamieszkania wnioskodawcy, a w sprawach z elementem międzynarodowym rozporządzenie Bruksela IIb określa, który sąd w Unii Europejskiej ma jurysdykcję, zazwyczaj na podstawie miejsca stałego pobytu lub obywatelstwa, a nie miejsca zawarcia małżeństwa.

Pozew określa podstawę rozwodu oraz żądania dodatkowe: ustalenia dotyczące dzieci, alimenty na małżonka i dziecko, korzystanie z domu rodzinnego, podział majątku lub zawarcie umowy przedmałżeńskiej oraz wyrównanie emerytur. Pozew jest doręczany drugiemu małżonkowi przez komornika, a sąd wyznacza termin na wniesienie odpowiedzi na pozew (verweerschrift). Zgodnie z przepisami proceduralnymi sądów termin ten wynosi zazwyczaj sześć tygodni, a jego przedłużenie jest często przyznawane na wniosek. Pozwany może wykorzystać ten termin, aby sprzeciwić się żądaniom dodatkowym i zgłosić własne żądania, które następnie stają się częścią tej samej sprawy.

Jeśli nie zostanie wniesiona odpowiedź na pozew, sąd może rozstrzygnąć na podstawie dokumentów, a rozwód często zostaje ogłoszony w ciągu kilku miesięcy. Jeśli wniesiono odpowiedź na pozew lub jeśli małżonkowie mają małoletnie dzieci, sąd zazwyczaj wyznacza rozprawę. Orzeczenie, które następuje, to postanowienie sądu (beschikking). Obie strony mogą odwołać się do sądu apelacyjnego w ciągu trzech miesięcy od daty wydania orzeczenia, a następnie możliwe jest wniesienie skargi kasacyjnej do Sądu Najwyższego w kwestiach prawnych. Jeśli oboje małżonkowie akceptują orzeczenie, mogą to odnotować w akcie przyzwolenia (akte van berusting), który sprawia, że ​​orzeczenie staje się prawomocne natychmiast, a nie po trzech miesiącach.

Jeden krok łatwo przeoczyć, a o którym łatwo zapomnieć. Rozwód staje się skuteczny dopiero z chwilą wpisu orzeczenia do rejestru stanu cywilnego w gminie, w której małżeństwo zostało zarejestrowane. Wpisu tego należy dokonać w ciągu sześciu miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia. Jeśli termin upłynie bez wpisu, orzeczenie traci moc, a cała procedura musi rozpocząć się od nowa.

Środki tymczasowe w trakcie rozwodu

Sporny rozwód może trwać wiele miesięcy, a w międzyczasie dwoje ludzi, którzy nie chcą już mieszkać razem, nadal dzieli dom, konto bankowe i często dzieci. Holenderska procedura przewiduje specjalny środek zaradczy na ten okres: środki tymczasowe (voorlopige voorzieningen) na podstawie artykułów 821 i następnych holenderskiego Kodeksu Postępowania Cywilnego. Sąd może określić, który z małżonków może korzystać z domu rodzinnego z wyłączeniem drugiego, gdzie będą mieszkać dzieci, jakie ustalenia dotyczące kontaktów mają zastosowanie oraz jakie alimenty będą płacone w międzyczasie.

Postępowanie to przebiega szybko: rozprawa jest zazwyczaj wyznaczana w ciągu kilku tygodni, a środki wchodzą w życie natychmiast. Mają one charakter tymczasowy w ścisłym tego słowa znaczeniu, pozostają w mocy do momentu zarejestrowania rozwodu i wejścia w życie ostatecznych ustaleń, i nie przesądzają o wyniku sprawy głównej. W sytuacji, gdy drugi małżonek odmawia w ogóle zaangażowania się lub gdy pozostanie pod jednym dachem jest niemożliwe, jest to zazwyczaj pierwszy, a nie ostatni wniosek do złożenia.

W przypadku zagrożenia przemocą lub zastraszaniem droga jest inna i jeszcze szybsza. Burmistrz może wydać tymczasowy nakaz sądowy (huisverbod), a sędzia orzekający w sprawie zabezpieczenia tymczasowego może nałożyć zakaz kontaktów lub nakaz opuszczenia domu. Każda osoba w takiej sytuacji powinna skonsultować się z prawnikiem na pierwszym spotkaniu, ponieważ zmienia to kolejność wszystkich pozostałych kroków.

Dzieci: plan rodzicielski, gdy jeden z rodziców nie chce współpracować

Małżonkowie z małoletnimi dziećmi muszą złożyć plan opieki rodzicielskiej (ouderschapsplan) wraz z pozwem rozwodowym, zgodnie z artykułem 815 holenderskiego Kodeksu Postępowania Cywilnego. Plan ten określa miejsce zamieszkania dzieci, podział opieki i wychowania, sposób, w jaki rodzice będą się wzajemnie informować i konsultować, oraz koszty utrzymania dzieci. Wspólna władza rodzicielska pozostaje w mocy po rozwodzie; rozwód nie zmienia osoby sprawującej władzę rodzicielską.

Oczywistym problemem w przypadku jednostronnego rozwodu jest to, że plan rodzicielski wymaga dwóch podpisów. Prawo to przewiduje. Jeżeli nie można w rozsądny sposób sporządzić planu, wniosek musi określać, co wnioskodawca zrobił, aby go osiągnąć, i dlaczego się nie powiódł, a sąd może następnie przyjąć wniosek i samodzielnie orzec o ustaleniach. W tym przypadku liczą się dowody na rzeczywiste próby: pisemne propozycje, zaproszenie do mediacji, odpowiedź lub milczenie, które nastąpiło po niej. Rodzic, który składa wniosek bez podjęcia jakiejkolwiek próby, daje sądowi powód do odesłanie sprawy z prośbą o mediację.

Wysokość alimentów na dziecko oblicza się na podstawie potrzeb dziecka i możliwości finansowych każdego z rodziców, zgodnie z normami ustalonymi przez sądy rodzinne i corocznie aktualizowanymi. Obowiązek alimentacyjny trwa do ukończenia przez dziecko osiemnastego roku życia, a w przypadku dzieci w wieku od osiemnastu do dwudziestu jeden lat, które studiują lub w inny sposób nie są w stanie utrzymać się samodzielnie, jest on kontynuowany w formie ustawowego obowiązku pokrywania kosztów utrzymania i nauki. Sąd może wyznaczyć przedstawiciela prawnego dziecka, który zostanie wysłuchany, a dzieci w wieku dwunastu lat i starsze mają możliwość wyrażenia swoich opinii przed podjęciem decyzji w ich sprawie.

Majątek, utrzymanie i emerytura w przypadku braku porozumienia

To, co podlega podziałowi, zależy od małżeńskiego ustroju majątkowego. W przypadku małżeństw zawartych 1 stycznia 2018 r. lub później obowiązuje ograniczona wspólność majątkowa: majątek każdego z małżonków przed zawarciem małżeństwa, a także otrzymane darowizny i spadki pozostają własnością małżonków, natomiast majątek zgromadzony w trakcie trwania małżeństwa jest dzielony. Małżeństwa zawarte przed tą datą podlegają starej, ogólnej wspólności majątkowej, chyba że ustalono warunki umowy przedmałżeńskiej. W przypadku umowy przedmałżeńskiej, rozwód jest momentem, w którym należy wykonać zawarte w niej klauzule ugodowe, a klauzule, które nigdy nie zostały zastosowane w trakcie trwania małżeństwa, są częstym źródłem sporów.

Alimenty małżeńskie (partneralimentatie) przysługują, gdy jeden z byłych małżonków nie ma wystarczających dochodów, a drugi jest w stanie je utrzymać. Od czasu reformy, która weszła w życie 1 stycznia 2020 r., standardowy okres alimentacji wynosi połowę długości trwania małżeństwa, z ustawowym maksimum, przy czym w przypadku małżeństw długotrwale pozostających w związku małżeńskim oraz gospodarstw domowych z małymi dziećmi okresy te są dłuższe. Wysokość alimentów obliczana jest na podstawie potrzeb i zdolności płatniczej, a to właśnie sposób obliczenia, a nie zasada, jest zazwyczaj kwestionowana.

Prawa emerytalne nabyte w trakcie małżeństwa podlegają wyrównaniu na mocy ustawy o wyrównaniu praw emerytalnych (Wet verevening pensioenrechten bij scheiding), która przyznaje każdemu z małżonków prawo do połowy emerytury zgromadzonej przez drugiego małżonka w trakcie małżeństwa. Należy powiadomić ubezpieczyciela w ciągu dwóch lat od rozwodu, korzystając z formularza ustawowego; po tym okresie ubezpieczyciel nie jest już zobowiązany do bezpośredniej wypłaty części emerytury i musi to zostać uregulowane między byłymi małżonkami. Małżonkowie mogą uzgodnić inne rozwiązanie, w tym przekształcenie w niezależne prawo emerytalne, ale wymaga to współpracy drugiego małżonka i zazwyczaj ubezpieczyciela.

Konsekwencje podatkowe rozwodu, w tym kwestie alimentów i domu rodzinnego, powinny zostać ocenione przez doradcę podatkowego. Skupiamy się na kwestiach prawnych i współpracujemy z doradcą w sytuacjach, gdy te dwie kwestie się pokrywają.

Mediacja, gdy małżonek odmawia rozmowy

Mediacja jest dobrowolna, a małżonek, który nie chce rozwodu, często z niej rezygnuje. To nie koniec sprawy. Warto sporządzić pisemne zaproszenie do mediacji , nawet jeśli zostanie odrzucone: dokumentuje ono próbę osiągnięcia planu rodzicielskiego, jest niedrogie, a odmowy są często wycofywane po złożeniu pozwu i ukonkretnieniu sytuacji, a nie jej hipotetycznym rozwinięciu.

Jeśli mediacja w ogóle się powiedzie, zazwyczaj najlepiej sprawdza się w ograniczonym zakresie. Uzgodnienie najpierw kwestii dotyczących dzieci i pozostawienie kwestii finansowych do negocjacji między prawnikami jest często bardziej efektywne niż odkładanie wszystkiego na stół. Wszelkie uzgodnienia można zapisać w formie umowy i dołączyć do pozwu, tak aby sąd je zatwierdził, a nie rozstrzygnął.

Mediacja ma swoje ograniczenia, które należy wcześnie rozpoznać. Nie jest odpowiednia w przypadku przymusu lub przemocy, gdy jeden z małżonków ukrywa informacje finansowe lub gdy nierównowaga między stronami uniemożliwia swobodne zawarcie porozumienia. W takich sytuacjach skierowanie sprawy do sądu nie jest przejawem braku dobrej woli, lecz właściwym rozwiązaniem.

Taktyki opóźniania i co można z nimi zrobić

Małżonek, który nie chce rozwodu, ma ograniczoną liczbę sposobów na jego spowolnienie, a wszystkie z nich mają swoje rozwiązania. Wnioski o przedłużenie okresu obrony są zazwyczaj uwzględniane jednorazowo, rzadziej za drugim razem. Odmowa ujawnienia informacji finansowych może skutkować nakazem przedstawienia dokumentów, a sąd ma prawo wyciągnąć wnioski ze strony, która ich nie ujawni. Niestawiennictwo na rozprawie nie uniemożliwia sądowi wydania orzeczenia. Apelacja zawiesza skutki orzeczenia, ale sam rozwód rzadko jest uchylany w drodze apelacji, a środki tymczasowe pozostają w mocy w międzyczasie.

Niewykonanie orzeczenia po jego wydaniu podlega odrębnym środkom odwoławczym. Niezapłacone alimenty mogą zostać ściągnięte przez Krajową Agencję ds. Windykacji Alimentów (Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen), która może zająć wynagrodzenie i świadczenia bez ponoszenia kosztów przez odbiorcę. Odmowa współpracy przy przeniesieniu nieruchomości lub podpisaniu dokumentu u notariusza może zostać rozwiązana poprzez zwrócenie się do sądu o wydanie postanowienia zastępującego brakujący podpis lub poprzez nałożenie okresowej kary pieniężnej na zobowiązanie do współpracy. Utrudnianie kontaktów z wierzycielami może zostać ponownie wniesione do sądu rodzinnego.

Praktyczna lekcja jest taka, że ​​zwłoka kosztuje obie strony i niewiele zmienia. Warto powiedzieć o tym wprost małżonkowi, który się opiera, ponieważ opór zazwyczaj dotyczy zakończenia małżeństwa, a nie jego warunków, a żadne kroki proceduralne nie zmienią zakończenia.

Przygotowanie przed złożeniem wniosku

Najpierw zbierz dokumenty. Oznacza to akt małżeństwa i akty urodzenia dzieci, ewentualną umowę przedmałżeńską, zeznania podatkowe i sprawozdania roczne z ostatnich trzech lat, ostatnie paski wypłat, wyciągi bankowe, akt hipoteki i aktualną wycenę domu, wyciągi z emerytury od każdego z dostawców oraz przegląd długów. W przypadku rozwodu kooperatywnego materiały te są dostarczane na żądanie; w przypadku spornego rozwodu nie są dostarczane, a strona, która rozpoczyna rozwód bez nich, spędza miesiące na nadrabianiu zaległości.

Pomyśl o domu z wyprzedzeniem, ponieważ zazwyczaj jest to największy majątek i najtrudniejsza decyzja. Realne opcje to sprzedaż z podziałem wpływów lub przejęcie nieruchomości i hipoteki przez jednego z małżonków, co wymaga od kredytodawcy hipotecznego zwolnienia drugiego z odpowiedzialności. Zwolnienie to nie jest automatyczne i zależy od pozostałych dochodów. Jeśli żadna z tych opcji nie jest możliwa od razu, w ramach środków tymczasowych można ustalić, kto mieszka w domu i kto spłaca hipotekę.

Wreszcie, zasięgnij porady przed rozmową z małżonkiem, a nie po niej. Wiedza o prawdopodobnym wyniku w kwestii alimentów, domu i dzieci sprawia, że ​​emocjonalna rozmowa staje się łatwa do opanowania i zapobiega podejmowaniu zobowiązań w pierwszym tygodniu, których później trudno się wycofać. Nasze poradniki dotyczące prawa rodzinnego szczegółowo omawiają poszczególne tematy.

Błędy, które pogarszają trudny rozwód

Pierwszym z nich jest oczekiwanie na zgodę. Nie ma prawnego powodu, aby czekać na zgodę małżonka, a okres oczekiwania rzadko jest wykorzystywany do osiągnięcia porozumienia; służy on jedynie odroczeniu. Drugim z nich jest opuszczenie domu rodzinnego bez porozumienia: nie powoduje ono utraty własności, ale utrudnia powrót i może wpłynąć na tymczasowe ustalenia dotyczące dzieci.

Wciąganie dzieci w konflikt to trzeci i najbardziej szkodliwy sposób. Dzieci rozwodzących się rodziców są chronione przez sąd, a ich interesy są decydującym czynnikiem w podejmowaniu decyzji dotyczących ich dzieci; rodzic, który wykorzystuje je jako kanał komunikacji lub jako świadka postępowania drugiego rodzica, nie działa na własną korzyść. Czwartym sposobem jest zawarcie ugody finansowej bez wiedzy o podziale majątku. Piątym sposobem jest opróżnienie kont lub przeniesienie aktywów przed podziałem: jest to możliwe do wyśledzenia, uwzględniane w ugodzie i podważa wiarygodność w każdym innym punkcie.

Ile trwa jednostronny rozwód

Szczerze mówiąc, to zależy od obrony. Wniosek bez sprzeciwu, z planem rodzicielskim lub dodatkowymi kwestiami do rozstrzygnięcia na późniejszym etapie, może zostać rozpatrzony w formie papierowej w ciągu kilku miesięcy. Sprawa, w której ustalenia dotyczące dzieci, alimentów i podziału majątku są sporne, wymaga rozprawy, czasami więcej niż jednej, oraz wyceny biegłego. Odwołanie to kolejny etap, liczony w miesiącach, a nie tygodniach.

Dwie rzeczy skracają ten proces bardziej niż cokolwiek innego. Pierwsza to oddzielenie samego rozwodu od spraw dodatkowych: sąd może orzec rozwód i rozstrzygnąć pozostałe spory po jego zakończeniu, tak aby małżeństwo zakończyło się, podczas gdy spór o dom trwa. Druga to akt przyzwolenia, który znosi trzymiesięczny okres apelacji i umożliwia natychmiastową rejestrację. Warto omówić obie kwestie z prawnikiem już na początku.

Małżeństwa transgraniczne i uznawanie za granicą

Wiele rozwodów w Holandii zawiera element zagraniczny: małżeństwo zawarte za granicą, małżonek innej narodowości lub małżonek, który opuścił kraj. Jurysdykcję w Unii Europejskiej reguluje rozporządzenie Bruksela IIb, które zezwala sądowi na rozpatrzenie sprawy rozwodowej na podstawie miejsca stałego pobytu małżonków lub wnioskodawcy, bądź ich wspólnego obywatelstwa, z zastrzeżeniem warunków zamieszkania. Małżeństwo zawarte za granicą może zostać rozwiązane przez sąd holenderski pod warunkiem jego uznania w Holandii, a zagraniczny akt małżeństwa zazwyczaj musi zostać zalegalizowany lub opatrzony apostille przed jego zarejestrowaniem.

To, które prawo zastosuje sąd, to osobna kwestia. Holenderskie prawo prywatne międzynarodowe opiera się na prawie holenderskim dotyczącym samego rozwodu, gdzie sprawa jest rozpatrywana, natomiast konsekwencje majątkowe zależą od ustroju obowiązującego w chwili zawarcia małżeństwa oraz od wyboru prawa dokonanego przez małżonków. Może to skutkować rozwodem na podstawie prawa holenderskiego z podziałem majątku na podstawie prawa obcego, dlatego historia małżeństwa ma równie duże znaczenie, jak aktualny adres.

Uznanie orzeczenia sądu należy rozważyć przed złożeniem pozwu, a nie dopiero po jego złożeniu. Rozwód udzielony w państwie członkowskim jest uznawany w całej Unii Europejskiej bez konieczności przeprowadzania specjalnej procedury. Poza nim uznanie zależy od przepisów danego kraju, a małżonek, który zamierza zawrzeć ponowne małżeństwo za granicą lub posiada tam majątek, powinien z góry ustalić, jakie wymogi obowiązują w danym kraju. W przypadku gdy małżeństwo wyznaniowe istnieje równolegle z cywilnym, rozwód cywilny nie powoduje jego rozwiązania, a współpraca niezbędna do rozwiązania małżeństwa wyznaniowego może być częścią ugody.

Ile kosztuje jednostronny rozwód

Koszt rozwodu składa się z honorarium prawnika, opłaty sądowej (griffierecht), kosztów komornika za doręczenie pozwu oraz, w przypadku majątku, wyceny i opłat notarialnych. Opłata sądowa jest ustalona prawnie, różni się w zależności od dochodów i jest corocznie korygowana, dlatego obowiązującą stawkę należy sprawdzić w aktualnej tabeli opublikowanej przez holenderskie sądownictwo, a nie w żadnym artykule. Sprawa sporna kosztuje znacznie więcej niż bezsporna, a największym czynnikiem wpływającym na koszty jest liczba spraw, które są faktycznie rozstrzygane, a nie rozstrzygane.

Dofinansowana pomoc prawna (gefinancierde rechtsbijstand) jest dostępna dla osób, których dochody i majątek nie przekraczają limitów ustalonych przez Radę ds. Pomocy Prawnej (Raad voor Rechtsbijstand), w zamian za wkład własny. Limity te i składki są ustalane corocznie. Law & More nie działa w oparciu o dotowaną pomoc prawną; Juridisch Loket może skierować Cię do kancelarii, które to robią.

Często zadawane pytania dotyczące jednostronnego rozwodu