Międzynarodowe prawo handlowe z Holandii: umowy, jurysdykcja i zgodność

Międzynarodowe prawo handlowe to nie jeden zbiór przepisów, lecz połączenie umowy, prawa wybranego przez strony, sądu lub trybunału, na który się zgodziły, oraz przepisów obowiązujących w krajach, których dotyczy transakcja. W przypadku przedsiębiorstw działających w Holandii lub na jej terytorium, cztery instrumenty prawne rozstrzygają większość kwestii: rozporządzenie Rzym I w sprawie prawa właściwego dla umów, rozporządzenie Bruksela I bis w sprawie jurysdykcji i wykonywania orzeczeń w UE, Konwencja wiedeńska o umowach międzynarodowej sprzedaży towarów oraz Konwencja nowojorska o wykonywaniu orzeczeń arbitrażowych. Prawidłowe sformułowanie tych czterech dokumentów na etapie sporządzania projektu eliminuje większość ryzyka, które ujawnia się po latach.

Jakie prawo reguluje umowę

W UE odpowiedź wynika z rozporządzenia Rzym I, które sądy holenderskie stosują do każdej umowy zawartej od grudnia 2009 r., niezależnie od tego, czy wybranym prawem jest prawo państwa członkowskiego. Punktem wyjścia jest swoboda wyboru: strony mogą wskazać prawo dowolnego kraju, a wybór może być wyraźny lub jasno wynikać z warunków umowy. Klauzula, która po prostu stwierdza, że ​​stosuje się prawo holenderskie, jest skuteczna nawet jeśli żadna ze stron nie jest Holendrem.

W przypadku braku wyboru, rozporządzenie przypisuje prawo właściwe dla danego rodzaju umowy. Umowa sprzedaży towarów podlega prawu kraju, w którym sprzedawca ma miejsce zwykłego pobytu, umowa o świadczenie usług – prawu kraju usługodawcy, umowa dystrybucji – prawu dystrybutora, a umowa dotycząca nieruchomości – prawu kraju, w którym nieruchomość się znajduje. Tylko w przypadku, gdy umowa jest wyraźnie ściśle powiązana z innym krajem, to inne prawo ma pierwszeństwo. W praktyce oznacza to, że holenderski dostawca, który nigdy nie odwołuje się do prawa właściwego, zazwyczaj uzna za właściwe prawo holenderskie, a holenderski nabywca w tej samej sytuacji – prawo obce.

W praktyce istotne są dwa ograniczenia swobody wyboru. Umowy konsumenckie i indywidualne umowy o pracę nadal podlegają przepisom ochronnym, z których konsument lub pracownik korzystałby na mocy prawa swojego kraju, niezależnie od postanowień umowy. Ponadto, nadrzędne, bezwzględnie obowiązujące przepisy sądu właściwego, a w niektórych przypadkach kraju wykonania umowy, mają zastosowanie niezależnie od wybranego prawa. Holenderskie prawo agencyjne jest najwyraźniejszym przykładem: przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące umowy agencyjnej, w tym dotyczące wypłaty świadczenia z tytułu umowy, nie mogą zostać uchylone poprzez wybór prawa obcego, jeżeli agent działa w Holandii. Nasz przegląd umowy agencyjnej w prawie holenderskim przedstawia te bezwzględnie obowiązujące elementy.

Roszczenia pozaumowne podlegają odrębnemu instrumentowi, rozporządzeniu Rzym II, zgodnie z którym zasadniczo prawem właściwym jest prawo kraju, w którym powstała szkoda, ze szczególnymi przepisami dotyczącymi odpowiedzialności za produkt, nieuczciwej konkurencji, naruszenia praw własności intelektualnej i szkód w środowisku. Klauzula prawa właściwego w umowie nie obejmuje automatycznie roszczeń z tytułu czynów niedozwolonych, dlatego dobrze sformułowana klauzula stanowi, że obejmuje ona roszczenia pozaumowne wynikające z umowy lub z nią związane.

Który sąd i co się dzieje z wyrokiem

Jurysdykcję między państwami członkowskimi UE reguluje rozporządzenie Bruksela I bis. Zasadą ogólną jest, że pozwany jest pozywany w państwie członkowskim, w którym ma miejsce zamieszkania, z alternatywą dla roszczeń umownych w miejscu wykonania zobowiązania, którym w przypadku sprzedaży towarów jest miejsce dostawy, w przypadku usług – miejsce ich wykonania, a w przypadku roszczeń deliktowych – miejsce wystąpienia zdarzenia wywołującego szkodę. Pisemna umowa o wyborze sądu ma pierwszeństwo przed tymi przepisami i jest co do zasady wyłączna, a wybrany sąd rozstrzyga o swojej jurysdykcji, podczas gdy każdy inny sąd, do którego wniesiono powództwo, musi zawiesić postępowanie.

Rozporządzenie ma równie duże znaczenie dla egzekucji, co dla jurysdykcji, ponieważ orzeczenie wydane w jednym państwie członkowskim jest wykonalne w pozostałych bez konieczności stwierdzenia wykonalności. Holenderski wierzyciel z orzeczeniem może od razu wszcząć egzekucję w innym państwie członkowskim po przedstawieniu orzeczenia i zaświadczenia; dłużnik może sprzeciwić się jedynie z ograniczonych powodów, takich jak oczywiste naruszenie porządku publicznego lub wada w doręczeniu dokumentu wszczynającego postępowanie. Obok niego funkcjonuje Europejski Nakaz Zapłaty dla bezspornych roszczeń transgranicznych oraz Europejskie Postępowanie w Sprawie Drobnych Roszczeń dla spraw o niskiej wartości, które całkowicie pomijają zwykłą procedurę krajową; nasz artykuł na temat drobnych roszczeń w Holandii wyjaśnia, kiedy warto skorzystać z tego drugiego.

Poza UE sytuacja jest inna i jest to kwestia najczęściej pomijana. Holandia nie zawarła ogólnego traktatu o uznawaniu orzeczeń zagranicznych z większością państw spoza UE, a orzeczenie zagraniczne zasadniczo nie jest tu wykonalne bez wszczęcia nowego postępowania, chociaż sądy holenderskie uznają orzeczenie, które spełnia warunki określone w orzecznictwie, w szczególności jurysdykcję na podstawie międzynarodowych przesłanek, prawidłową procedurę, brak sprzeczności z porządkiem publicznym i brak sprzecznego z nim orzeczenia holenderskiego. Dwie konwencje zmniejszają tę różnicę. Konwencja haska o właściwości sądu zobowiązuje sądy umawiających się państw do poszanowania klauzuli wyłącznej właściwości sądu i wykonywania wynikającego z niej orzeczenia. Konwencja haska o orzeczeniach sądowych z 2019 r., obowiązująca w Unii Europejskiej, a zatem w Holandii od 1 września 2023 r., stanowi szerszą podstawę uznawania i wykonywania orzeczeń między państwami, które do niej przystąpiły. Która z tych dwóch konwencji ma zastosowanie i czy państwo, które jest stroną sporu, w ogóle przystąpiło do konwencji, to pytanie, które należy zadać przed sporządzeniem klauzuli, a nie po wydaniu orzeczenia.

Sprzedaż towarów: stosuje się Konwencję Wiedeńską, chyba że ją wyłączysz

Konwencja Narodów Zjednoczonych o umowach międzynarodowej sprzedaży towarów jest częścią prawa holenderskiego od 1992 roku i ma automatyczne zastosowanie do umów sprzedaży towarów między stronami, których siedziby znajdują się w różnych umawiających się państwach, a także w przypadku, gdy przepisy prawa prywatnego międzynarodowego prowadzą do prawa umawiającego się państwa. Wybór prawa holenderskiego pociąga zatem za sobą konieczność stosowania konwencji, ponieważ jest ona częścią holenderskiego prawa dotyczącego międzynarodowej sprzedaży towarów; jej wyłączenie wymaga wyraźnej klauzuli.

Decyzja o wykluczeniu jest decyzją handlową, a nie odruchem. Konwencja oferuje neutralny system, którego żadna ze stron nie musi uczyć się od podstaw, posiada rozwinięte orzecznictwo międzynarodowe, a jej struktura naprawcza jest praktyczna. Różni się ona również od holenderskiego prawa krajowego w istotnych kwestiach. Nie wymaga umowy pisemnej, traktuje istotne naruszenie jako próg odstąpienia od umowy i wymaga od kupującego zbadania towaru w jak najkrótszym możliwym terminie oraz zgłoszenia niezgodności w rozsądnym terminie, z terminem dwóch lat od daty wydania. Holenderskie prawo sprzedaży funkcjonuje w oparciu o inny standard reklamacji w rozsądnym terminie, a ustalony dwumiesięczny termin ma zastosowanie wyłącznie do konsumenckiej sprzedaży rzeczy ruchomych, a nie do transakcji handlowych.

Ogólne warunki handlowe zasługują na osobną uwagę, ponieważ prawo holenderskie i konwencja idą w różnych kierunkach. Zgodnie z Kodeksem cywilnym oferta, która odwołuje się do innych ogólnych warunków handlowych niż te zawarte w ofercie, na którą odpowiada, nie tworzy umowy w odniesieniu do drugiego zestawu, chyba że pierwszy zestaw zostanie wyraźnie odrzucony, co daje pierwszemu zestawowi przewagę. Konwencja jest zazwyczaj stosowana jako system „ostatniej szansy”, w którym pierwszeństwo mają warunki dołączone do ostatecznej korespondencji. W obu systemach warunki muszą być dostępne przed lub w momencie zawarcia umowy; odniesienie do warunków opublikowanych na stronie internetowej może wystarczyć w kontaktach między firmami, ale zagraniczny kontrahent ma silniejszą pozycję, aby argumentować, że warunki, których nigdy nie otrzymał, nie są wiążące. Najbezpieczniejszą praktyką pozostaje dołączenie warunków do oferty w języku umowy.

Arbitraż lub sądy

W przypadku umów z kontrahentami spoza UE arbitraż jest zazwyczaj bardziej wykonalną opcją, ponieważ Konwencja Nowojorska zobowiązuje sądy ponad stu siedemdziesięciu stanów do uznania zarówno umowy arbitrażowej, jak i orzeczenia, z jedynie wąskimi podstawami odmowy. To właśnie wykonalność, a nie poufność czy szybkość, jest głównym argumentem przemawiającym za arbitrażem w umowach międzynarodowych.

Holandia oferuje dobrze rozwiniętą siedzibę. Holenderskie prawo arbitrażowe jest zawarte w czwartej księdze Kodeksu Postępowania Cywilnego i zostało zmodernizowane od 2015 roku; Holenderski Instytut Arbitrażowy (Holenderski Instytut Arbitrażowy) zarządza postępowaniami zgodnie z własnym regulaminem; a w Hadze działa Stały Trybunał Arbitrażowy do spraw sporów państwowych. Orzeczenie wydane w Holandii może być egzekwowane po uzyskaniu zgody sędziego orzekającego w postępowaniu przygotowawczym i może zostać uchylone wyłącznie z przyczyn wymienionych w ustawie, takich jak brak ważnej umowy arbitrażowej, trybunał powołany z naruszeniem regulaminu, przekroczenie uprawnień, nieuzasadnione orzeczenie lub sprzeczność z porządkiem publicznym.

Istnieje również opcja sądowa przeznaczona dla handlu międzynarodowego. Sąd Handlowy w Holandii, izba Amsterdam Sąd okręgowy z izbą apelacyjną przy sądzie apelacyjnym, rozpoznaje międzynarodowe spory handlowe w języku angielskim na podstawie wyraźnego porozumienia między stronami, stosuje zwykłe holenderskie prawo proceduralne i wydaje orzeczenie, które jest publikowane jako orzeczenie holenderskie na podstawie opisanych powyżej instrumentów egzekucyjnych. Opłaty sądowe w tym sądzie są znacznie wyższe niż w sądach powszechnych i warto je porównać z kosztami arbitrażu przed dokonaniem wyboru. Porównanie tych dwóch dróg postępowania przedstawiono w naszym artykule na temat międzynarodowe rozstrzyganie sporów.

Zgodność z przepisami handlowymi: zasady, które nie są zawarte w umowie

Umowa handlowa może być perfekcyjnie sporządzona, a mimo to jej wykonanie może być niezgodne z prawem. Towary opuszczające Unię Europejską lub wwożone do niej podlegają unijnemu Kodeksowi Celnemu, a klasyfikacja, pochodzenie i wartość celna towarów decydują o wysokości cła i wymogach dotyczących dokumentacji. Towary o potencjalnym zastosowaniu wojskowym podlegają unijnemu rozporządzeniu w sprawie podwójnego zastosowania i wymagają zezwolenia na eksport, które w Holandii wydaje administracja celna w imieniu właściwego ministra. Definicja jest szersza, niż spodziewa się większość eksporterów: wymienione są tam oprogramowanie szyfrujące, niektóre czujniki i szereg obrabiarek.

Sankcje stanowią poważniejsze ryzyko. Przepisy UE dotyczące sankcji obowiązują bezpośrednio w Holandii i wiążą każdą holenderską firmę oraz każdego obywatela UE, niezależnie od miejsca ich pobytu. Naruszenie jest egzekwowane na mocy Ustawy o Sankcjach z 1977 r. i stanowi przestępstwo gospodarcze, co oznacza odpowiedzialność karną, a nie administracyjną, a dochodzenie prowadzi służba wywiadu i dochodzeń skarbowych. Obowiązki nie ograniczają się do unikania podmiotów notowanych na giełdzie: obejmują one test własności i kontroli, zgodnie z którym podmiot jest objęty kontrolą, jeżeli osoba notowana na giełdzie posiada pięćdziesiąt procent lub więcej udziałów w nim lub w inny sposób go kontroluje, a także zakaz obchodzenia przepisów. W tym kontekście krążąca kwota dwudziestu pięciu procent należy do rejestru ostatecznych beneficjentów rzeczywistych i stanowi inny próg dla innego celu.

Należyta staranność w zakresie zrównoważonego rozwoju trafia na to samo biurko. Dyrektywa w sprawie należytej staranności w zakresie zrównoważonego rozwoju przedsiębiorstw została znacząco zmieniona w 2026 roku: zharmonizowany system odpowiedzialności cywilnej został usunięty z dyrektywy, pułap kar ustalono na 3%, państwa członkowskie muszą ją transponować do 26 lipca 2028 roku, a obowiązki obowiązują od 26 lipca 2029 roku. Do tego czasu dyrektywa nie nakłada bezpośrednich obowiązków na holenderskie firmy, ale klauzule umowne dotyczące zrównoważonego rozwoju nakładane przez większych klientów już je nakładają i są one teraz egzekwowalne.

Ochrona aktywów niematerialnych

Własność intelektualna ma charakter terytorialny, a plan ekspansji międzynarodowej, który nie uwzględnia jej na wczesnym etapie, jest kosztowny w naprawie. Rejestracja znaku towarowego w krajach Beneluksu obejmuje wyłącznie Holandię, Belgię i Luksemburg; znak towarowy UE obejmuje cały rynek wewnętrzny, ale jest narażony na jedno wcześniejsze prawo w dowolnym miejscu na tym rynku; a poza UE ochrona zależy od zgłoszeń krajowych lub międzynarodowego systemu rejestracji administrowanego przez Światową Organizację Własności Intelektualnej. Patenty podlegają temu samemu schematowi, z patentem europejskim i patentem o jednolitym skutku po jednej stronie, a zgłoszeniami krajowymi po drugiej.

Powtarzają się dwa punkty umowne. Prawo własności do tego, co powstaje w trakcie projektu, musi zostać wyraźnie przypisane, ponieważ domyślne zasady różnią się w zależności od kraju, a klauzula, która działa zgodnie z prawem holenderskim, nie może przenosić niczego za granicę. Należy również pamiętać, że to, co nie podlega rejestracji, jest chronione jako tajemnica handlowa tylko wtedy, gdy podjęto rozsądne kroki w celu zachowania jej w tajemnicy, co oznacza umowy o poufności, ograniczenia dostępu i procedury wyjścia, a nie tylko klauzulę. Nasz przewodnik po prawie własności intelektualnej w Holandii przedstawia prawa i sposoby rejestracji.

Obecność, agenci i dystrybutorzy

Sposób wejścia firmy na rynek determinuje, które prawo będzie dla niej odpowiednie. Holenderska spółka z ograniczoną odpowiedzialnością działająca za granicą bez siedziby zachowuje holenderskie prawo korporacyjne, ale może przejąć obowiązki podatkowe i pracownicze gdzie indziej; oddział musi zostać zarejestrowany lokalnie; spółka zależna jest odrębną osobą prawną z własnym systemem zarządzania i własną odpowiedzialnością. Odwrotna zasada obowiązuje w przypadku firm zagranicznych wchodzących na rynek holenderski, które muszą zarejestrować oddział lub spółkę zależną w Izbie Handlowej oraz zarejestrować swoich beneficjentów rzeczywistych w holenderskim rejestrze.

W przypadku, gdy wejście na rynek odbywa się za pośrednictwem pośrednika, wybór między agentem a dystrybutorem pociąga za sobą konsekwencje, których nie da się uniknąć. Agent handlowy prowadzi negocjacje w imieniu zleceniodawcy i korzysta z obowiązkowej ochrony Kodeksu Cywilnego, obejmującej okresy wypowiedzenia wydłużające się wraz z czasem trwania relacji oraz premię pieniężną w przypadku rozwiązania umowy, jeśli agent pozyskał nowych klientów, a zleceniodawca nadal czerpie korzyści. Dystrybutor kupuje i odsprzedaje we własnym imieniu i nie podlega żadnym ustawowym regulacjom, jednak holenderskie orzecznictwo wymaga rozsądnego okresu wypowiedzenia w przypadku rozwiązania długotrwałej relacji dystrybucyjnej, a to, co jest rozsądne, zależy od czasu trwania, zależności dystrybutora oraz inwestycji poczynionych na żądanie dostawcy. Rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia prowadzi do odszkodowania, którego wysokość często przewyższa marżę.

Obie relacje podlegają również prawu konkurencji. Artykuł 101 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz holenderska ustawa o konkurencji zakazują porozumień ograniczających konkurencję, a wyłączenie grupowe dla porozumień wertykalnych zapewnia bezpieczną przystań tylko w ramach swoich warunków. Obowiązek utrzymywania cen odsprzedaży i bezwzględna ochrona terytorialna pozostają zasadniczymi ograniczeniami, a klauzula tego rodzaju jest nieważna i może skutkować wszczęciem dochodzenia przez Urząd ds. Konsumentów i Rynków.

Dane i ograniczenia tego, co może ustalić umowa

Każda międzynarodowa działalność przesyła dane osobowe, a następnie podlega przepisom ogólnego rozporządzenia o ochronie danych (RODO). Przekazywanie danych do krajów spoza Europejskiego Obszaru Gospodarczego wymaga decyzji o odpowiednim stopniu ochrony, standardowych klauzul umownych popartych oceną skutków transferu lub jednego z wyjątków, a odpowiedzialności nie można przenieść na odbiorcę na mocy umowy. W przypadku gdy dostawca przetwarza dane w Państwa imieniu, obowiązkowa jest umowa o przetwarzaniu danych o treści ustawowej, a zasada rozliczalności oznacza, że ​​dokumentacja musi istnieć, zanim zażąda jej organ nadzorczy, a nie później.

Praktyczny porządek pracy

Zacznij od czterech pytań, które decydują o wszystkim: jakie prawo ma zastosowanie do umowy, które forum rozstrzyga spór, czy orzeczenie może być egzekwowane, jeżeli druga strona posiada aktywa, oraz jakie bezwzględnie obowiązujące przepisy mają zastosowanie niezależnie od odpowiedzi. Wybór sądu w stanie, w którym druga strona nie posiada żadnych aktywów, jest mniej wart niż klauzula arbitrażowa, która trafia na jej rachunki bankowe.

Następnie działaj na zewnątrz. Świadomie zdecyduj, czy Konwencja Wiedeńska ma zastosowanie, czy jest wyłączona, i upewnij się, że dołączone są ogólne warunki umowy i są sporządzone w odpowiednim języku. Sprawdź kontrahentów i towary pod kątem sankcji i reżimów kontroli eksportu przed podpisaniem umowy, a nie przed jej wysyłką. Zarejestruj znaki towarowe, które mają znaczenie na ważnych rynkach i wprowadź architekturę poufności przed pierwszym spotkaniem technicznym. Od samego początku przypisz odpowiedzialność za konsekwencje podatkowe doradcy podatkowemu, ponieważ struktura prawna i podatkowa muszą zostać ustalone wspólnie, a zespół prawny nie podejmuje tej decyzji. Regularnie przeglądaj standardowy zestaw umów: opisane tutaj instrumenty ulegają zmianie, a szablon opracowany pięć lat temu prawdopodobnie będzie zawierał nazwę systemu, który został zastąpiony.

PYTANIA I ODPOWIEDZI

W jaki sposób Law and More może pomóc

Law & More Doradza holenderskim i zagranicznym przedsiębiorstwom w zakresie umów i struktur regulujących handel międzynarodowy: umów dostaw, dystrybucji i agencji, ogólnych warunków umów, klauzul wyboru prawa właściwego i forum, arbitrażu oraz kwestii zgodności z przepisami dotyczącymi kontroli eksportu, sankcji i transferu danych. Reprezentujemy w sporach transgranicznych przed sądami holenderskimi i w arbitrażu, a w przypadku konieczności objęcia jurysdykcją zagraniczną współpracujemy z lokalnymi prawnikami. Aby omówić transakcję lub spór, prosimy o kontakt. Law & More lub przeczytaj nasze wprowadzenie do prawo umów w Holandii.