Ograniczona wspólność majątkowa w Holandii: co dotyczy Twojego małżeństwa

Jeśli zawarliście związek małżeński w Holandii 1 stycznia 2018 roku lub później bez podpisania umowy notarialnej, jesteście małżeństwem z ograniczoną wspólnością majątkową ( beperkte gemeenschap van goederen ). Pytanie jest zawsze to samo: które składniki majątku są wspólne, które pozostają wyłączną własnością małżonków i co musicie udowodnić w przypadku rozwiązania małżeństwa? Ten artykuł odpowiada na to pytanie i wskazuje, jakie różnice powinny zostać wprowadzone w przypadku małżeństw międzynarodowych.

Co zmieniło się 1 stycznia 2018 r.

Do 31 grudnia 2017 roku holenderską domyślną wspólnotą była wspólnota uniwersalna (algehele gemeenschap van goederen) . Po zawarciu małżeństwa praktycznie wszystko, co posiadał lub był winien każdy z małżonków, łączyło się w jeden wspólny majątek: mieszkanie kupione przez jednego z małżonków dekadę wcześniej, dług studencki drugiego oraz wszelkie dziedziczenie i darowizny, chyba że darczyńca aktywnie je wykluczył.

Ustawa o wzajemnych stosunkach małżeńskich (Stb. 2017, s. 177) zastąpiła tę zasadę w przypadku małżeństw zawartych od 1 stycznia 2018 r. w art. 1:94 Kodeksu cywilnego (BW). Małżonkowie dzielą się teraz tym, co wspólnie zgromadzili, a nie tym, co każdy z nich wniósł do małżeństwa lub otrzymał od własnej rodziny. Wspólność majątkowa jest ograniczona, a nie zniesiona: znaczny majątek wspólny nadal powstaje automatycznie. Te same zasady dotyczą zarejestrowanych związków partnerskich, ponieważ art. 1:80b Kodeksu cywilnego (BW) uznaje za odpowiednio stosowane odpowiednie tytuły z Księgi 1.

Małżeństwa zawarte przed 1 stycznia 2018 r.

Przepisy nie mają mocy wstecznej. Jeśli zawarliście Państwo związek małżeński wcześniej, bez umowy przedmałżeńskiej, pozostajecie we wspólnocie powszechnej do czasu zmiany ustroju w formie aktu notarialnego. Dwie pary rozwodzące się w tym samym miesiącu mogą podlegać różnym podziałom, w zależności jedynie od tego, czy zawarły związek małżeński w grudniu 2017 r., czy w styczniu 2018 r.

Co mieści się w ograniczonej wspólnocie

Zgodnie z art. 1:94 BW wspólność majątkowa obejmuje wszystko, co należało do małżonków przed jej powstaniem, wraz ze wszystkim, co którykolwiek z nich nabędzie od początku wspólności majątkowej do chwili ustania wspólności: wynagrodzenia, oszczędności, dom kupiony w czasie trwania małżeństwa, inwestycje pochodzące z dochodów małżeńskich oraz wszelkie aktywa zapisane na nazwisko jednego z małżonków, ale opłacone ze wspólnych środków.

Włączenie do wspólnego majątku przedmałżeńskiego jest dla par nie lada wyzwaniem. Jeśli kupiliście mieszkanie razem przed ślubem i jedno z was wpłaciło cały zadatek, wchodzi ono do wspólności majątkowej w równych częściach w dniu ślubu. Sąd Najwyższy zajął się tą kwestią w wyroku z 21 marca 2025 r. (Hoge Raad, ECLI:NL:HR:2025:436): jeśli jeden z małżonków ma roszczenie wobec drugiego z tytułu zmiany majątku wynikającej z tego nabycia lub ze spłaty związanego z nim długu, dług ten nie wchodzi do wspólności majątkowej na mocy art. 1:94 BW. Większy wkład nie jest zatem dzielony na pół.

Co pozostaje poza społecznością

Majątek posiadany przed ślubem

Wszystko, co było własnością jednego z małżonków przed dniem ślubu, pozostaje własnością prywatną tego małżonka: mieszkanie, portfel akcji, udziały. Małżeństwo nie powoduje ich włączenia do wspólnoty.

Prezenty i spadki

To jest najistotniejsza zmiana. Art. 1:94 BW umieszcza aktywa nabyte w drodze dziedziczenia ustawowego, zapisu, obciążenia testamentowego lub darowizny poza wspólnością majątkową, niezależnie od tego, czy zostały otrzymane przed zawarciem małżeństwa, czy w jego trakcie. Zgodnie ze starym prawem podlegały one wspólności, chyba że testator lub darczyńca zamieścił klauzulę wyłączenia ( uitsluitingsclausule ). Klauzula ta jest teraz zbędna, a darczyńca musi skorzystać z lustrzanego odbicia klauzuli wyłączenia , aby dokonać podziału majątku.

Ten sam artykuł nadaje klauzuli wyłączenia rzeczywistą moc: jeśli testament lub akt darowizny stanowi, że majątek i jego plony nie wchodzą we wspólność majątkową, pozostają one poza nią, nawet jeśli małżonkowie uzgodnili w umowie przedmałżeńskiej, że odziedziczone lub darowane aktywa wchodzą we wspólność majątkową. Rodzice mogą zatem jednostronnie chronić majątek rodziny. Pożytki z majątku prywatnego również są prywatne, więc czynsz z odziedziczonej nieruchomości i dywidendy z odziedziczonych udziałów pozostają poza wspólnością, podobnie jak roszczenie o odszkodowanie za zastąpienie majątku prywatnego.

Aktywa zakupione częściowo za prywatne pieniądze

Art. 1:95 BW dotyczy finansowania mieszanego. Majątek nabyty przez małżonka w inny sposób niż w drodze darowizny pozostaje poza wspólnością, jeśli ponad połowa świadczenia pochodzi z majątku prywatnego małżonka. Jeśli środki prywatne pokrywają połowę lub mniej, majątek wchodzi do wspólnoty, a małżonek wnoszący wkład nabywa roszczenie o zwrot. Roszczenia takie są obliczane zgodnie z art. 1:87 BW, który od 1 stycznia 2012 r. stosuje zasadę beleggingsleer : roszczenie przenosi się wraz z wartością majątku, a nie jest zamrożone na poziomie zainwestowanej kwoty.

Problem prowadzenia dokumentacji

Majątek prywatny i wspólny leżą teraz obok siebie w jednym gospodarstwie domowym i ktoś musi wskazać, który jest który, czasami wiele lat później. Art. 1:94 BW rozstrzyga tę kwestię na twoją niekorzyść, jeśli nie możesz tego zrobić: gdy małżonkowie spierają się o to, do którego z nich należy dany składnik majątku, a żadne z nich nie może udowodnić swojego prawa, składnik majątku jest traktowany jako majątek wspólny. Domniemanie to nie działa na niekorzyść wierzycieli.

Druga zasada zawarta jest w art. 1:96 BW: małżonek, który poinformuje wierzyciela, że ​​dochodzony przez niego majątek nie należy do wspólności majątkowej, ponosi ciężar udowodnienia tego. Słabe zapisy w księgach rachunkowych narażają Cię na straty finansowe w dwóch przypadkach, a tylko jeden dotyczy Twojego małżonka. Od dnia zawarcia małżeństwa oznacza to:

• Sporządź datowany harmonogram tego, co każdy z małżonków posiada i jest winien w dniu zawarcia małżeństwa, wraz z dokumentami.
• Odziedziczone i podarowane pieniądze przechowuj na oddzielnym koncie na nazwisko tego samego człowieka, poza wspólnym rachunkiem bieżącym.
• Zachowaj testament lub akt darowizny oraz wyciąg bankowy z przelewu tak długo, jak długo trwa małżeństwo.
• W przypadku, gdy prywatny kapitał kupuje lub ulepsza wspólny składnik majątku, należy odnotować kwotę, datę i całkowitą cenę zakupu: w obliczeniach według art. 1:87 BW wymagana jest proporcja, a nie tylko suma.
• Przechowuj dokumentację dotyczącą sprzedawanych i wymienianych aktywów prywatnych: wymiana musi być możliwa do prześledzenia w całym łańcuchu dostaw.

Majątek przedsiębiorstwa i odszkodowanie należne społeczności

Firma, którą jeden z małżonków posiadał przed ślubem, pozostaje poza wspólnotą, podobnie jak odziedziczone lub podarowane udziały. Wygląda to na czystą ochronę, ale art. 1:95a Kodeksu Cywilnego nakłada cenę.

W przypadku gdy działalność gospodarcza nie jest objęta wspólnotą, rozsądne wynagrodzenie za wiedzę, umiejętności i pracę włożoną przez małżonka w jej realizację przypada na rzecz wspólnoty, o ile takie wynagrodzenie nie przyniosło już korzyści obojgu małżonkom w inny sposób. Artykuł rozszerza tę zasadę na działalność gospodarczą prowadzoną za pośrednictwem spółki osobowej lub osoby prawnej, w której uprawnienie nie jest objęte wspólnotą, a uprawniony małżonek ma w przeważającej mierze prawo decydować o tym, że zyski do niego trafią. Struktura spółki nie wyłącza tego obowiązku.

Przedsiębiorca, który pozostawia zyski w firmie i wypłaca sobie niską pensję, może być winien wspólnocie znaczną sumę w przypadku rozwodu lub śmierci. Jeśli na wspólne konto wpłacono wynagrodzenie zgodne z zasadami rynkowymi, odszkodowanie może wynieść zero. Sądy niższej instancji ustalają tę kwotę, porównując faktycznie pobrane wynagrodzenie z wynagrodzeniem rynkowym za wykonaną pracę, co sprawia, że ​​rachunki własne firmy stanowią dowód po obu stronach kalkulacji. Wypłacaj sobie udokumentowane wynagrodzenie, które można obronić, i prowadź oddzielne rachunki firmowe od prywatnych.

Długi, w tym długi zaciągnięte przed zawarciem małżeństwa

Art. 1:94 BW reguluje kwestie zobowiązań w tym samym artykule. Wspólność majątkowa obejmuje długi wspólne, które powstały przed jej powstaniem, długi dotyczące majątku, który małżonkowie już posiadali wspólnie, oraz wszelkie długi każdego z małżonków powstałe w czasie trwania wspólności. Wyłączone są długi dotyczące majątku nieobjętego wspólnością, długi należące do spadku, do którego uprawniony jest małżonek, oraz długi wynikające z niektórych darowizn i umów zgodnie z Księgą 4.

Pożyczka studencka lub dług biznesowy zaciągnięty przez jednego z małżonków przed ślubem nie staje się zatem długiem drugiego małżonka. Nie pozbawia to jednak majątku drugiego małżonka możliwości zaspokojenia. Art. 1:96 BW pozwala wierzycielowi długu jednego z małżonków na dochodzenie roszczeń zarówno z majątku wspólnego, jak i z majątku prywatnego tego małżonka, niezależnie od tego, czy dług wszedł do wspólności. Dwie formy ochrony łagodzą tę sytuację. Drugi małżonek może wskazać wierzycielowi wystarczający majątek prywatny dłużnika, w takim przypadku majątek wspólny nie może zostać sprzedany. Regres z majątku wspólnego w przypadku długu spoza wspólności jest ograniczony do połowy kwoty uzyskanej ze sprzedanego składnika majątku, a druga połowa przypada małżonkowi niebędącemu dłużnikiem. Małżonek ten może również przejąć składnik majątku, płacąc połowę jego wartości z własnego majątku.

Dług przedmałżeński nie czyni już małżonka dłużnikiem, ale nadal może kosztować majątek wspólny połowę wartości wspólnego majątku. Rejestrowanie długów każdego z małżonków w dniu zawarcia małżeństwa jest równie ważne, jak rejestrowanie majątku każdego z nich.

Rozwód

Zgodnie z art. 1:99 BW, wspólność majątkowa ulega rozwiązaniu z mocy prawa z chwilą wniesienia pozwu rozwodowego, a nie z chwilą wydania lub zarejestrowania orzeczenia. Data ta decyduje o tym, co należy do wspólności; dochody uzyskane i długi zaciągnięte później pozostają własnością prywatną. Rozwiązanie w wyniku wniesienia pozwu można powołać wobec osób trzecich, które nie były o tym poinformowane, tylko jeśli pozew został wpisany do rejestru dóbr osobistych.

Art. 1:100 BW przyznaje małżonkom równe udziały w rozwiązanej wspólności majątkowej, chyba że umowa przedmałżeńska lub pisemna umowa zawarta w związku z przewidywanym rozwiązaniem wspólności majątkowej stanowi inaczej. Jeżeli majątek wspólny nie wystarcza na pokrycie długów wspólnych, niedobór pokrywa się po równo, chyba że rozsądek i słuszność wymagają inaczej.

Podział równy dotyczy wspólnoty, a nie wszystkiego, co posiada para. Podział obejmuje zatem dodatkowy krok: najpierw należy ustalić, co jest wspólnotą, a co prywatnym majątkiem, uregulować roszczenia na podstawie art. 1:87 BW i art. 1:95a BW, a następnie podzielić wspólnotę na pół. Prawa emerytalne nabyte w trakcie małżeństwa nie podlegają wspólności na podstawie art. 1:94 BW i są rozpatrywane na podstawie ustawy Wet verevening pensioenrechten bij scheiding (Wet verevening pensioenrechten bij scheiding). Projekt ustawy zastępującej tę ustawę, Wet pensioenverdeling bij scheiding 2022 (Wet pensioenverdeling bij scheiding 2022), uczyniłby przekształcenie we własne prawo emerytalne domyślnym zamiast wyrównania, ale ustawa ta nadal znajduje się w kręgu wyborczym Tweede Kamer i weszłaby w życie w dniu ustalonym dekretem królewskim. Do tego czasu ustawa z 1994 r. obowiązuje bez zmian, więc nie należy planować ugody z założeniem, że przekształcenie jest już regułą.

Śmierć

Śmierć również rozwiązuje wspólność majątkową z chwilą śmierci, zgodnie z art. 1:99 Kodeksu cywilnego. Połowa majątku należy do współmałżonka zmarłego z jego prawa i nie wchodzi w skład spadku. Druga połowa wchodzi w skład spadku wraz z majątkiem prywatnym zmarłego i przechodzi na mocy testamentu lub dziedziczenia ustawowego.

W przypadku braku testamentu i pozostawienia przez zmarłego małżonka i dzieci, stosuje się ustawowy podział określony w art. 4:13 Kodeksu cywilnego (BW): małżonek pozostający przy życiu nabywa majątek spadkowy i długi, a każde dziecko otrzymuje roszczenie pieniężne wobec tego małżonka, które co do zasady nie podlega spłacie do momentu śmierci małżonka, ogłoszenia upadłości lub restrukturyzacji zadłużenia. Ponieważ spadki, darowizny i majątek przedmałżeński są obecnie prywatne, majątek jest często większy, a połowa majątku małżonka pozostającego przy życiu jest mniejsza niż w okresie obowiązywania starego prawa. Testament sporządzony na podstawie starych założeń powinien zostać poddany przeglądowi.

Jak umowy przedmałżeńskie oddziałują na system ustawowy

Ograniczona wspólność majątkowa jest jedynie domyślna. Pary mogą ustalić coś innego w drodze umowy o partnerstwie (huwelijkse voorwaarden) przed lub w trakcie małżeństwa. Art. 1:115 BW wymaga aktu notarialnego pod rygorem nieważności, zatem prywatna umowa pisemna nie ma mocy prawnej, niezależnie od jej starannego sporządzenia. Zgodnie z art. 1:116 BW, na jej postanowienia można powoływać się wobec osób trzecich, które nie były ich świadome, tylko jeśli umowa została zarejestrowana w publicznym rejestrze małżeństw (huwelijksgoederenregister ), prowadzonym przez rejestr sądowy właściwy dla okręgu, w którym zawarto małżeństwo, lub w Hadze w przypadku małżeństw zawartych za granicą.

Pary wykorzystują taką umowę w jednym z trzech celów: aby wykroczyć poza ustrój ustawowy, zazwyczaj w przypadku całkowitego rozdzielenia majątku z klauzulą ​​okresowego rozliczenia, gdy jeden z małżonków prowadzi działalność gospodarczą – klauzula ta, jeśli nigdy nie zostanie faktycznie wykorzystana w trakcie małżeństwa, uruchamia art. 1:141 BW, zgodnie z którym domniemywa się, że majątek obecny na koniec małżeństwa powstał z tego, co powinno zostać uregulowane; aby powrócić do dawnej, powszechnej wspólnoty majątkowej; lub aby zachować ustrój ustawowy, ale dodać brakujące mechanizmy, a mianowicie zestawienie majątku i długów przedmałżeńskich załączone do aktu własności oraz uzgodnioną metodę obliczania odszkodowania na podstawie art. 1:95a BW. Trzecia opcja jest najcenniejsza i najmniej wykorzystywana.

Co pary międzynarodowe powinny zrobić inaczej

Określ, którego kraju prawo ma zastosowanie

Wszystkie powyższe przepisy dotyczą prawa holenderskiego i mają znaczenie tylko wtedy, gdy prawo holenderskie ma zastosowanie w danym kraju. Samo zawarcie związku małżeńskiego w holenderskim ratuszu nie oznacza, że ​​prawo holenderskie ma zastosowanie, a zawarcie związku małżeńskiego za granicą nie wyklucza jego stosowania.

W przypadku małżonków, którzy zawarli związek małżeński lub wskazali prawo właściwe 29 stycznia 2019 r. lub później, rozporządzenie (UE) 2016/1103 ustala odpowiedź w uczestniczących państwach członkowskich, w tym w Holandii. W przypadku braku wyboru, art. 26 rozporządzenia stosuje hierarchię: pierwsze wspólne miejsce zwykłego pobytu małżonków po zawarciu związku małżeńskiego, w razie jego braku – ich wspólne obywatelstwo w chwili zawarcia związku małżeńskiego, a w razie jego braku – państwo, z którym są najbliżej związani. Dwoje Włochów, którzy pobrali się w Rzymie i przeprowadzili się do Eindhoven Miesiąc później zazwyczaj okazuje się, że ich majątek podlega prawu holenderskiemu. Artykuł 20 nadaje rozporządzeniu uniwersalny charakter, a artykuł 21 stosuje jedno prawo do wszystkich aktywów, niezależnie od ich lokalizacji.

W przypadku małżeństw zawartych od 1 września 1992 r. do 28 stycznia 2019 r. włącznie w Holandii obowiązuje Konwencja haska z 1978 r. o prawie właściwym dla małżeńskich ustrojów majątkowych. Jej najbardziej nietypową cechą jest automatyczna zmiana prawa właściwego, która może z czasem doprowadzić do podziału małżeństwa na dwa ustroje; w rozporządzeniu zrezygnowano z tego mechanizmu. Do małżeństw zawartych przed 1 września 1992 r. mają zastosowanie starsze normy kolizyjne: w przypadku tych małżeństw prawo właściwe określa się na podstawie przepisu zawartego w sprawie Chelouche/Van Leer (Hoge Raad z 10 grudnia 1976 r.), a późniejsze zmiany w ustawodawstwie same w sobie nie zmieniają prawa majątkowego małżeńskiego, któremu podlega dane małżeństwo.

Dokonaj wyboru prawa i zrób to właściwie

Artykuł 22 Rozporządzenia pozwala małżonkom na wybór prawa państwa, którego jedno z nich jest obywatelem, lub prawa miejsca zwykłego pobytu jednego z małżonków w chwili dokonywania wyboru. Zmiana dokonana w trakcie trwania małżeństwa ma skutek na przyszłość tylko wtedy, gdy małżonkowie uzgodnią inaczej, i nie może naruszać praw osób trzecich. Artykuł 23 wymaga, aby wybór został sporządzony na piśmie, opatrzony datą i podpisany przez oboje małżonków, oraz dodaje wymogi formalne państwa członkowskiego miejsca zwykłego pobytu, co w Holandii oznacza akt notarialny w rozumieniu art. 1:115 BW. W przypadku pary pozostającej przez kilka lat, a następnie zmieniającej miejsce zamieszkania, wyraźny wybór ustala jeden ustrój majątkowy na całe małżeństwo. Poza mechanizmem automatycznej zmiany prawa zawartym w Konwencji, ustrój ten jest w pozostałym zakresie trwały: ani późniejsza zmiana ustawodawstwa, ani przeprowadzka do innego kraju nie zastępują małżeńskiego ustroju majątkowego, który obowiązywał na początku, chyba że małżonkowie wyraźnie dokonali nowego wyboru prawa.

Aktywa zagraniczne i dokumenty zagraniczne

Ponieważ aktywami, niezależnie od ich lokalizacji, rządzi jedno prawo, mieszkanie w Lizbonie lub portfel w Singapurze są uwzględniane w analizie holenderskiej, jeśli ma zastosowanie prawo holenderskie. Oto kilka punktów:

• Spadek lub darowizna zagraniczna jest prywatna na mocy art. 1:94 BW, ale aby to udowodnić, potrzebny jest zagraniczny testament, akt notarialny lub wyciąg z banku.
• Reżimy zagraniczne nie pokrywają się z holenderskim. Małżeństwo common law z rozdzielnością majątkową, małżeństwo francuskie communauté réduite aux acquêts i ograniczona społeczność holenderska dają różne wyniki na podstawie tych samych faktów.
• Aktywa przechowywane za granicą mogą zostać podzielone zgodnie z prawem holenderskim, ale przeniesione zgodnie z lokalnymi przepisami dotyczącymi własności i podatków.
• Wahania walutowe między ślubem a rozwiązaniem małżeństwa mają wpływ na roszczenia o zwrot kosztów na podstawie art. 1:87 BW. Kwoty należy rejestrować w walucie, w której dokonano płatności.

Law & More doradza parom holenderskim i międzynarodowym Eindhoven oraz Amsterdam o majątku małżeńskim, umowach przedmałżeńskich i podziale majątku w razie rozwodu lub śmierci jednego z małżonków, łącznie z kwestią prawa, któremu podlega dane małżeństwo.