Naturalizacja w Holandii: zasada pięciu lat, propozycja dziesięciu lat i co obowiązuje teraz

Jeśli mieszkasz w Holandii na podstawie zezwolenia na pobyt i rozważasz holenderski paszport, prawdopodobnie czytałeś, że wymóg dotyczący pobytu wkrótce się podwoi. Informacja ta była prawidłowa w momencie jej sporządzenia, ale została zdezaktualizowana przez wydarzenia. W tym artykule opisano wymogi prawne obowiązujące od 29 sierpnia 2026 r., co stało się z dziesięcioletnią propozycją oraz różnice między dwiema drogami do uzyskania obywatelstwa holenderskiego – naturalizacją i procedurą opcyjną – w praktyce.

Na jakim etapie jest dziesięcioletnia propozycja

Krótka odpowiedź: zasada pięciu lat nadal obowiązuje . Propozycje wydłużenia tego okresu do dziesięciu lat były omawiane, ale żadna nie weszła w życie i żadne przedłużenie nie jest prawem. Każdy, kto spełnia warunki określone w art. 8 Rijkswet op het Nederlanderschap (RWN), może złożyć wniosek już dziś.

Dłuższa odpowiedź ma znaczenie, ponieważ propozycja formalnie nie zniknęła i może powrócić w innej formie.

Co zostało zaproponowane

26 września 2025 r. ówczesny gabinet opublikował projekt Rijkswet do konsultacji w Internecie: Wijziging van de Rijkswet op het Nederlanderschap ter verlenging van de termijnen voor verlening van het Nederlanderschap . Konsultacje zakończyły się na początku grudnia 2025 r. Projekt zawierałby:

• rozszerzono ogólny wymóg nieprzerwanego, legalnego zamieszkiwania i stałego zamieszkania w Królestwie z pięciu do dziesięciu lat;
• wprowadziła wymóg pięcioletniego pobytu dla małżonków i zarejestrowanych partnerów obywateli holenderskich, którzy obecnie nie podlegają odrębnemu okresowi pobytu;
• podniesiono skrócony trzyletni okres karencji – dla partnerów niebędących w związku małżeńskim, osób bezpaństwowych i osób uznanych za osoby dorosłe – do pięciu lat;
• zniesiono skróconą ścieżkę dla osób zamieszkujących w danym miejscu przez dziesięć lat, nie w sposób ciągły.

Dziesięć lat to maksymalny okres dozwolony przez Europejską Konwencję o Obywatelstwie, więc propozycja mieściła się w limicie prawnym.

Dlaczego nie kontynuowano

Trzy rzeczy wydarzyły się w krótkim odstępie czasu. 21 stycznia 2026 roku Adviescollege toetsing regeldruk odradziło przedłożenie projektu ustawy w obecnej formie, uznając, że uzasadnienie nie wykazało w wystarczającym stopniu związku między projektem a jego deklarowanym celem. IND opublikowało następnie ocenę wdrożenia, ostrzegając przed poważnymi konsekwencjami, w tym wzrostem liczby wniosków między ogłoszeniem a wejściem w życie, i zalecając okres przejściowy trwający co najmniej rok.

Co najważniejsze, wybory 29 października 2025 roku wyłoniły inny rząd. Umowa koalicyjna D66, VVD i CDA została opublikowana 30 stycznia 2026 roku, a nowy gabinet objął urząd 23 lutego 2026 roku. Umowa ta nie przedłuża dziesięcioletniej kadencji i w tamtym czasie konsekwentnie informowano o jej zniesieniu dla zwykłych migrantów. Żadne opublikowane później dokumenty nie przywróciły jej.

Należy zwrócić uwagę na jedną komplikację. W odpowiedzi na pytania parlamentarne z 20 lutego 2026 r. ustępujący minister nadal opisał projekt ustawy jako będący w przygotowaniu, z planowanym terminem złożenia w trzecim kwartale 2026 r. Odpowiedź ta nadeszła od tymczasowego rządu na kilka dni przed przekazaniem władzy i odzwierciedla plany poprzedniego gabinetu, a nie obecnej koalicji. Żaden taki projekt ustawy nie został zgłoszony, a doradca Afdeling van de Raad van State nie opublikował żadnej opinii doradczej na jego temat: projekt nie przeszedł konsultacji publicznych otwartych 30 września 2025 r. i oceny wdrożenia IND, która nastąpiła po nim. To, czy został on zdjęty z kalendarza legislacyjnego, czy po prostu pozostawiony w uśpieniu, jest pytaniem do wetgevingskalender na stronie rijksoverheid.nl, które należy sprawdzić przed zaleceniem złożenia wniosku.

Co zamiast tego zasygnalizowała obecna koalicja

• Osoby posiadające status azylowy: sześć lat zamiast pięciu, co odzwierciedla dwa kolejne zezwolenia tymczasowe. Jest to zapis w umowie koalicyjnej, a nie instrument. To, czy został on opracowany w formie projektu, można sprawdzić na stronie internetconsultatie.nl i w kalendarzu wetgevingskalender; do czasu wejścia w życie artykułu 8 ustawy Rijkswet op het Nederlanderschap, który określa pięć lat dla wszystkich.
• Znajomość języka:wskazanie, że wymóg może wzrosnąć z poziomu A2 do B1. Nie jest to nowość — przejście na poziom B1 zostało poddane konsultacjom już w 2020 roku jako poprawka do ustawy o obywatelstwie i nadal nie zostało wprowadzone w życie. Poziom A2 pozostaje poziomem operacyjnym.
• Podwójne obywatelstwo:brak rozluźnienia; zasada wyrzeczenia pozostaje taka sama.

Historia zaleca ostrożność w obu kierunkach. Ostatnia próba wydłużenia kadencji – projekt ustawy 33852 (R2023), z pięciu do siedmiu lat – została złożona w styczniu 2014 roku i odrzucona przez Izbę Obywatelską 3 października 2017 roku.

Co by to oznaczało, gdyby powróciło

Projekt zawierał prostą zasadę przejściową: wnioski złożone przed wejściem w życie nowej ustawy będą rozpatrywane zgodnie z zasadami obowiązującymi w dniu ich złożenia. Liczy się data złożenia wniosku. Jeśli podobny wniosek zostanie ponownie rozpatrzony, opinia będzie taka sama jak w 2025 roku – jeśli już się kwalifikujesz, nie czekaj na rozpatrzenie wniosku.

Dwie drogi do uzyskania obywatelstwa holenderskiego

RWN oferuje dwie oddzielne ścieżki. Nie są to alternatywy, między którymi można wybierać: albo mieścisz się w danej kategorii opcji, albo nie.

Warunki naturalizacji

Legalny pobyt i jego czas trwania

Musisz mieć pięć lat nieprzerwanego, legalnego pobytu w Królestwie bezpośrednio przed złożeniem wniosku, posiadając zezwolenie, które jest wliczane do tego celu — zezwolenie na pobyt stały, zezwolenie na pobyt długoterminowy UE, zezwolenie na azyl lub zezwolenie nietymczasowe, takie jak zezwolenie na pobyt rodzinny. Zezwolenia udzielone w celu, który prawo uznaje za tymczasowy, takim jak studia, zazwyczaj nie są wliczane. Czas pobytu na zezwoleniu tymczasowym, który został później przekonwertowany, jest trudną kwestią i częstym powodem odrzucenia wniosków w urzędzie.

Krótsze terminy mają zastosowanie w kilku sytuacjach zgodnie z art. 8 RWN:

• Małżonkowie i zarejestrowani partnerzy obywatela holenderskiego:brak odrębnego pięcioletniego okresu zamieszkania, pod warunkiem, że byliście w związku małżeńskim lub zarejestrowaliście się przez trzy lata i mieszkaliście razem przez cały ten czas. W przypadku par małżeńskich wspólne zamieszkiwanie mogło mieć miejsce za granicą.
• Niezamężni partnerzy obywatela holenderskiego:trzy lata w stałym związku z niezamężną obywatelką Holandii.
• Osoby bezpaństwowe:trzy lata.
• Osoby, które uzyskały obywatelstwo holenderskie poprzez uznanie lub legitymizację:trzy lata.
• Byli obywatele holenderscy:brak odrębnego okresu zamieszkania, choć procedura opcjonalna jest często lepszym rozwiązaniem.
• Długie, niekolejne zamieszkanie:dwa lata, pod warunkiem, że miałeś wstęp i stałe miejsce zamieszkania w Królestwie przez co najmniej dziesięć lat łącznie.

Integracja

Musisz zdać egzamin z integracji społecznej lub test naturalizacyjny na poziomie A2 z zakresu czytania, słuchania, mówienia, pisania i wiedzy o społeczeństwie holenderskim. Niektóre holenderskie kwalifikacje na poziomie średnim i wyższym zwalniają Cię z obowiązku integracji. Zwolnienie lub zwolnienie z obowiązku integracji na mocy ustawy Wet inburgering nie jest automatycznie równoznaczne ze spełnieniem warunku naturalizacji, co często stanowi problem.

Porządek publiczny

Naturalizacja jest odmawiana na podstawie art. 9 RWN, jeśli istnieją poważne podejrzenia, że ​​stwarzasz zagrożenie dla porządku publicznego lub bezpieczeństwa narodowego. IND stosuje Handleiding Rijkswet op het Nederlanderschap, który działa z okresem rehabilitacji od czterech do pięciu lat przed decyzją w przypadku przestępstw ukaranych nakazem karnym ( strafbeschikking ), grzywną lub nakazem prac społecznych. Handleiding wyklucza naturalizację na podstawie pojedynczej sankcji finansowej w wysokości 900 euro lub wyższej; na podstawie kilku sankcji w wysokości 450 euro lub wyższej, każda o łącznej długości 1,350 euro lub wyższej; na podstawie pojedynczego nakazu prac społecznych w wymiarze 36 godzin lub wyższej; na podstawie kilku nakazów prac społecznych w wymiarze 18 godzin lub wyższej, każdy o łącznej długości 54 godzin lub wyższej; oraz na podstawie jakiejkolwiek kary pozbawienia wolności, zawieszonej lub niezawieszonej. Toczące się postępowanie karne blokuje wniosek w ten sam sposób. Ocena biegnie do momentu podjęcia decyzji, więc wyrok skazujący wydany w trakcie postępowania może unieważnić wniosek, który był zasadny w momencie złożenia.

Tożsamość i inne warunki

Musisz mieć ukończone 18 lat, być w stanie udowodnić swoją tożsamość i obywatelstwo na podstawie ważnego paszportu i zalegalizowanego aktu urodzenia (obowiązują nieliczne wyjątki, zwłaszcza w przypadku osób, które uzyskały status uchodźcy), nie być w związku małżeńskim z więcej niż jedną osobą oraz być gotowym złożyć deklarację solidarności podczas ceremonii.

Procedura opcyjna

Opcja to deklaracja, a nie wniosek. Jeśli spełniasz kryteria określone w art. 6 RWN i spełniasz jej warunki, gmina potwierdza nabycie obywatelstwa holenderskiego; nie rozważa zasadności. Nie ma egzaminu integracyjnego. Kategorie obejmują:

• osoby urodzone w Królestwie i mające tam nieprzerwane stałe miejsce zamieszkania od urodzenia;
• osoby, które mają stałe miejsce zamieszkania w Królestwie od czwartego roku życia;
• byli obywatele holenderscy, mieszkający w Królestwie na podstawie niestałego pobytu;
• małżonkowie lub zarejestrowani partnerzy obywatela holenderskiego oraz osoby w wieku 65 lat i starsze, po piętnastu latach zamieszkania w Królestwie;
• osoby urodzone przed 1 stycznia 1985 r., których matka była Holenderką;
• małoletnie dzieci uznane przez rodzica holenderskiego lub pozostające pod jego władzą oraz niektóre osoby bezpaństwowe.

Zrzeczenie się dotychczasowego obywatelstwa zazwyczaj nie jest wymagane w ramach procedury wyboru obywatelstwa. Wyjątkiem jest droga stałego pobytu dla osób mieszkających w Królestwie od czwartego roku życia, gdzie ma to zastosowanie. Warunek porządku publicznego i ceremonia obowiązują w przypadku opcji, tak jak w przypadku naturalizacji.

Procedura, opłaty i ceremonia

Obie ścieżki rozpoczynają się w urzędzie gminy, w której jesteś zarejestrowany, a nie w IND i nie online. Umawiasz się na wizytę, składasz dokumenty i uiszczasz opłatę. Gmina weryfikuje Twoje dane w Basisregistratie Personen, weryfikuje Twoje dokumenty i przekazuje je do IND wraz z rekomendacją.

W przypadku naturalizacji IND ocenia wniosek i, jeśli zostanie przyznany, obywatelstwo holenderskie zostaje nadane dekretem królewskim. Decyzja musi zostać podjęta w ciągu roku od momentu uiszczenia opłaty, umorzenia opłaty lub otrzymania dokumentów niezbędnych do uzupełnienia wniosku, a rozpatrywanie wniosku może być dwukrotnie wstrzymane na okres sześciu miesięcy (art. 9 RWN); złożone sprawy – sporna tożsamość, niekompletne dokumenty stanu cywilnego, nierozwiązana sprawa karna – zazwyczaj trwają dłużej. O wyborze opcji decyduje sama gmina, zazwyczaj w ciągu około trzech miesięcy.

Opłaty IND od 1 stycznia 2026 r.:

• naturalizacja, pojedynczy wnioskodawca: 1,139 euro
• naturalizacja z partnerem: 1,454 euro
• naturalizacja, stawka obniżona dla osób bezpaństwowych i posiadaczy zezwoleń na azyl: 847 euro dla osoby samotnej, 1,163 euro z partnerem
• małoletnie dziecko naturalizowane z rodzicem: 168 €
• opcja, pojedynczy deklarant: 241 €
• opcja z partnerem: 412 €
• małoletnie dziecko objęte deklaracją opcyjną: 27 €

Kwoty te weszły w życie 1 stycznia 2026 r., stanowiąc 4.4% indeksację kwot z 2025 r. i zostały opublikowane w „Staatscourant” jako poprawka do „Handleiding Rijkswet op het Nederlanderschap 2003”. Są one ponownie indeksowane każdego 1 stycznia. Opłata nie podlega zwrotowi w przypadku odrzucenia wniosku.

Pozytywna decyzja sama w sobie nie czyni Cię Holendrem. Musisz osobiście wziąć udział w ceremonii nadania obywatelstwa i złożyć deklarację solidarności w języku niderlandzkim w ciągu roku od wydania decyzji. W przeciwnym razie decyzja traci ważność i musisz zacząć – i zapłacić – od nowa.

Podwójne obywatelstwo

Stanowisko Holandii w sprawie podwójnego obywatelstwa jest asymetryczne, co jest przyczyną większości nieporozumień. Osoba naturalizująca się musi zasadniczo dołożyć wszelkich starań, aby zrzec się swojego dotychczasowego obywatelstwa (art. 9 RWN). Obywatel holenderski z urodzenia nie podlega takiemu wymogowi, ale naraża się na inne ryzyko, opisane poniżej.

Zwolnienia są szerokie i w praktyce wielu wnioskodawców się do nich zalicza. Zrzeczenie się nie jest wymagane, gdy między innymi:

• jesteś w związku małżeńskim lub zarejestrowanym partnerze obywatela holenderskiego;
• urodziłeś się w Królestwie i mieszkasz tam w momencie składania wniosku;
• posiadasz zezwolenie na pobyt w celu uzyskania azylu lub jesteś uznanym uchodźcą;
• Twój kraj pochodzenia nie zezwala na zrzeczenie się prawnie lub praktycznie;
• zrzeczenie się wiązałoby się z nieproporcjonalnie dużymi kosztami lub powodowałoby poważne straty finansowe, np. w zakresie praw do dziedziczenia;
• rezygnacja wymagałaby odbycia służby wojskowej;
• w każdym przypadku automatycznie tracisz obywatelstwo w momencie nabycia obywatelstwa holenderskiego;
• jesteś osobą niepełnoletnią;
• Twój kraj jest stroną Drugiego Protokołu do Konwencji Strasburskiej.

To, czy przysługuje Ci zwolnienie, zależy od Twojego konkretnego obywatelstwa i okoliczności, warto to ustalić przed złożeniem wniosku.

Utrata obywatelstwa holenderskiego poprzez nabycie innego

Ryzyko lustrzanego odbicia wynika z art. 15 RWN: dorosły obywatel Holandii, który dobrowolnie nabywa inne obywatelstwo, traci obywatelstwo holenderskie z mocy prawa, natychmiast i bez konieczności podejmowania jakiejkolwiek decyzji. Istnieją wyjątki – zwłaszcza jeśli urodziłeś się w innym kraju i miałeś tam stałe miejsce zamieszkania w momencie jego nabycia, jeśli mieszkałeś tam przez co najmniej pięć lat przed ukończeniem 18 lat oraz jeśli jesteś w związku małżeńskim z obywatelem tego państwa. Naturalizacja za granicą bez wcześniejszego sprawdzenia tego jest kosztownym błędem.

Utrata obywatelstwa holenderskiego w wyniku długotrwałego pobytu za granicą

Obywatel Holandii, który posiada również inne obywatelstwo, traci obywatelstwo holenderskie z mocy prawa po trzynastu latach nieprzerwanego stałego zamieszkania poza Holandią i Unią Europejską. Okres ten wynosił dziesięć lat, dopóki ustawa Rijkswet z 17 listopada 2021 r. nie zastąpiła w artykule 15 terminu „dziesięć lat” terminem „trzynaście lat”; zmiana ta weszła w życie 1 kwietnia 2022 r.

Bieg terminu zostaje przerwany i zaczyna biec od nowa wraz z okresem pobytu w Holandii lub UE oraz wydaniem ważnego holenderskiego paszportu, holenderskiego dowodu osobistego lub oficjalnego oświadczenia konsularnego o posiadaniu obywatelstwa holenderskiego (art. 15 RWN). W praktyce odnowienie holenderskiego paszportu przed upływem jego ważności nie jest formalnością administracyjną dla obywateli Holandii przebywających za granicą; jest to element podtrzymujący ich obywatelstwo.

Automatyczna utrata nie zawsze oznacza koniec sprawy. W sprawie Tjebbes (Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, 12 marca 2019 r., C-221/17, ECLI:EU:C:2019:189) Trybunał orzekł, że w przypadku gdy utrata obywatelstwa holenderskiego pociąga za sobą również utratę obywatelstwa UE, konsekwencje należy ocenić pod kątem proporcjonalności w indywidualnym przypadku. W odpowiedzi zmieniono RWN, a art. 6 RWN przewiduje obecnie alternatywną drogę umożliwiającą niektórym osobom, które utraciły obywatelstwo holenderskie z mocy prawa, jego odzyskanie.

Dzieci

Dzieci małoletnie mogą zostać uwzględnione we wniosku o naturalizację rodzica lub w oświadczeniu o wyborze opcji i uzyskać obywatelstwo holenderskie razem z tym rodzicem, po obniżonej opłacie. Nie muszą one przystępować do egzaminu integracyjnego.

Zasady ceremonii różnią się w zależności od wieku. Dzieci poniżej 16 lat nie muszą uczestniczyć w ceremonii, ale stają się Holendrami tylko wtedy, gdy rodzic jest obecny i składa deklarację. Dzieci w wieku 16 i 17 lat muszą być obecne osobiście, samodzielnie złożyć deklarację i wyrazić zgodę. Dzieci w wieku od 12 do 15 lat są proszone o wyrażenie swojej opinii.

Dzieci również mogą je utracić: zgodnie z art. 16 RWN małoletni zazwyczaj następuje po rodzicu, który traci obywatelstwo holenderskie, z pewnymi wyjątkami — zwłaszcza gdy drugi rodzic pozostaje Holendrem lub gdy dziecko urodziło się lub mieszkało co najmniej pięć lat w kraju, którego obywatelstwo uzyskało.

Co to oznacza w praktyce

Jeśli spełniasz warunek pięciu lat, wniosek jest prosty. Nie dlatego, że dziesięcioletni okres oczekiwania jest nieuchronny – w obecnej sytuacji tak nie jest – ale dlatego, że przepisy dotyczące obywatelstwa są restrykcyjne od ponad dekady, przepisy przejściowe są tu uzależnione od daty złożenia wniosku, a jego rozpatrzenie trwa już około roku. Jeśli Twoja sytuacja jest skomplikowana – niejasna historia zezwoleń, sprawa karna, niepewna sytuacja w sprawie zrzeczenia się, dokumenty z kraju, którego akt stanu cywilnego nie jest akceptowany – rozwiąż te kwestie przed udaniem się do urzędu miasta, a nie po odmowie.

Naturalizacja to nie jedyna droga. Jeśli nie masz jeszcze pewności, która ścieżka jest dla Ciebie odpowiednia, nasz przegląd procesu uzyskiwania obywatelstwa holenderskiego przedstawia zarówno naturalizację, jak i skróconą procedurę, a także wyjaśnia, która z nich jest odpowiednia dla Twojej sytuacji.