Przestrzeganie sankcji oznacza ustalenie, przed przepływem pieniędzy lub wysłaniem towarów, że żaden kontrahent, właściciel, statek ani użytkownik końcowy nie jest objęty środkami ograniczającymi, a następnie zamrożenie i zgłoszenie tego, co zgodnie z prawem musi zostać zamrożone i zgłoszone. Dla przedsiębiorstw w Holandii wiążącymi przepisami są bezpośrednio obowiązujące unijne przepisy dotyczące sankcji, egzekwowane na szczeblu krajowym na mocy ustawy Sanctiewet z 1977 r.; naruszenie jest przestępstwem gospodarczym na mocy ustawy Wet op de economische delicten (WED). Przepisem, który zaskakuje większość firm, nie jest sama lista, ale test własności i kontroli: spółka nienotowana na giełdzie jest traktowana jako notowana na giełdzie, gdy jedna lub więcej notowanych stron posiada 50% lub więcej jej udziałów.
Jakie sankcje musi spełniać przedsiębiorstwo w Holandii, aby przestrzegać ich przepisów?
Każde przedsiębiorstwo zarejestrowane w Holandii podlega sankcjom UE, podobnie jak każdy obywatel Holandii i każda działalność gospodarcza prowadzona w całości lub w części na terytorium Holandii. Obowiązek ten wykracza daleko poza eksporterów i banki. Dotyczy przewoźnika, który organizuje przesyłkę, firmy produkującej oprogramowanie, która udziela licencji, księgowego, który wystawia fakturę, wynajmującego powierzchnię magazynową oraz akcjonariusza, który otrzymuje dywidendę. Środki restrykcyjne uderzają w fundusze i zasoby gospodarcze, w towary i technologie oraz w coraz szerszą gamę usług.
Sprowadzony do sedna, obowiązek ten składa się z czterech powtarzających się zobowiązań. Musisz wiedzieć, z kim masz do czynienia, w tym kto jest ich ostatecznym właścicielem i kontroluje. Musisz wiedzieć, co dostarczasz i gdzie to tak naprawdę trafi. Musisz zatrzymać się i zamrozić w momencie pojawienia się dopasowania, a nie po zasięgnięciu porady. I musisz zgłosić to organowi wyznaczonemu w przepisach w wyznaczonym terminie. Każda polityka, narzędzie kontroli i sesja szkoleniowa istnieją tylko po to, aby te cztery rzeczy były realizowane niezawodnie i powtarzalnie.
Nie ma progu de minimis. Niewielka płatność na rzecz podmiotu notowanego na liście stanowi naruszenie dokładnie tak samo jak duża, a fakt, że przesyłka była rutynowa, nieopłacalna lub stanowiła przysługę dla długoletniego klienta, niczego nie zmienia. Naruszenie sankcji nie jest również kwestią samego zamiaru: zakazy są sformułowane obiektywnie, a brak złej wiary wpływa na karę, a nie na samo przestępstwo. Nieznajomość struktury własnościowej kontrahenta nie stanowi obrony, jeśli rozsądne dochodzenie mogłoby ją ujawnić.
Warto na wstępie omówić jedną kwestię słownictwa, ponieważ powoduje ona prawdziwe zamieszanie. Słowo „sankcja” jest używane w prawie holenderskim w dwóch zupełnie różnych znaczeniach. Niniejszy artykuł dotyczy środków ograniczających nakładanych na państwa, podmioty i osoby fizyczne jako instrumentu polityki zagranicznej. Informacje na temat sankcji w rozumieniu kar nakładanych w postępowaniu karnym i administracyjnym można znaleźć w naszym kompletnym przewodniku po międzynarodowych i krajowych środkach karnych.
Skąd pochodzą przepisy: przepisy UE, ustawa Sanctiewet z 1977 r. i ustawa WED
Sankcje UE mają formę rozporządzeń Rady, które obowiązują bezpośrednio w Holandii, bez konieczności ich implementacji. Wchodzą one w życie z chwilą publikacji w Dzienniku Urzędowym, w praktyce w dniu ich wydania, dlatego kontrahent, który był akceptowany w piątkowe popołudnie, może zostać objęty zakazem w poniedziałek rano. Przepisy, które mają największe znaczenie w praktyce, to rozporządzenie o zamrożeniu aktywów przyjęte w 2014 roku w odpowiedzi na sytuację na Ukrainie, sektorowe rozporządzenie dotyczące Rosji z tego samego roku, rozporządzenie dotyczące Iranu z 2012 roku oraz rozporządzenie dotyczące podwójnego zastosowania z 2021 roku.
Prawo krajowe zapewnia mechanizm egzekwowania prawa. Ustawa Sanctiewet z 1977 r. jest aktem ramowym: upoważnia właściwych ministrów do wydawania przepisów regulujących przestrzeganie przepisów, ustanawia nadzór i tworzy mechanizm, który przekształca naruszenie przepisów UE w czyn karalny w Holandii. W przypadku instytucji finansowych ustawa Sanctiewet z 1977 r. wyznacza De Nederlandsche Bank i Autoriteit Financiele Markten jako organy nadzoru, a ustawa Regeling toezicht Sanctiewet z 1977 r. nakłada na te instytucje obowiązek utrzymywania odpowiedniej organizacji administracyjnej i kontroli wewnętrznej oraz niezwłocznego zgłaszania wszelkich naruszeń organowi nadzoru. Przedsiębiorstwa spoza sektora finansowego nie mają organu nadzoru opartego na licencji, co często jest błędnie interpretowane jako brak obowiązku. Tak nie jest; oznacza to po prostu, że egzekwowanie prawa odbywa się za pośrednictwem organów celnych i prawa karnego, a nie poprzez dialog nadzorczy.
Prawo karne to Wet op de economische delicten (przestępstwa gospodarcze). Naruszenie przepisów ustanowionych na mocy Sanctiewet z 1977 r. jest przestępstwem gospodarczym; popełnione umyślnie stanowi przestępstwo (misdrijf), w przeciwnym razie przestępstwo regulacyjne (overtreding). Ustawa WED przewiduje kary pozbawienia wolności i grzywny, konfiskatę uzyskanego zysku oraz dodatkowe środki, takie jak objęcie przedsiębiorstwa zarządem komisarycznym lub nakazanie jego zamknięcia. Dochodzenia prowadzi FIOD pod kierownictwem Functioneel Parket, wyspecjalizowanej jednostki prokuratury zajmującej się przestępstwami gospodarczymi i finansowymi.
Warto zwrócić uwagę na dwa wydarzenia. Na poziomie UE dyrektywa (UE) 2024/1226 z 24 kwietnia 2024 r. zobowiązuje państwa członkowskie do kryminalizacji określonego katalogu naruszeń sankcji, w tym obchodzenia sankcji, oraz do zapewnienia skutecznych kar dla osób prawnych. Na poziomie krajowym projekt ustawy o międzynarodowym egzekwowaniu sankcji (Wet internationale sanctiemaatregelen) został złożony do Izby Dwunastej (Tweede Kamer) 17 lutego 2026 r. i jest nadal rozpatrywany. W dużej mierze zastąpiłby on ustawę Sanctiewet z 1977 r., utworzyłby jeden centralny punkt sprawozdawczy (Centraal Meldpunt Sancties) oraz dodałby egzekwowanie administracyjne obok ścigania karnego. Do czasu uchwalenia tej ustawy i wprowadzenia jej w życie dekretem królewskim, ustawa Sanctiewet z 1977 r. nadal obowiązuje w pełnym zakresie.
Treść pakietu środków dotyczących Rosji zmienia się z każdym pakietem, a jego przytoczenie tutaj zajęłoby kilka tygodni. Aby poznać kształt kolejnych pakietów i ich zakres, zapoznaj się z naszym przeglądem dodatkowych sankcji wobec Rosji , a aby poznać praktyczne aspekty handlu z regionem, zapoznaj się z naszym Biurem ds. Eurazji i WNP.
Kontrola: które listy sprawdzasz i jak często
Kontrola jest operacyjnym rdzeniem przestrzegania sankcji i polega na sprawdzaniu list, a nie krajów. Wiarygodnym źródłem informacji dla firm w Holandii jest skonsolidowana lista osób, grup i podmiotów objętych sankcjami finansowymi UE, prowadzona przez Komisję Europejską i publikowana na Mapie Sankcji UE. Oznaczenia Organizacji Narodów Zjednoczonych docierają do Państwa za pośrednictwem tej samej listy UE. Obok niej znajduje się krajowa lista terrorystów prowadzona przez rząd Holandii, a w przypadku firm mających kontakty ze Stanami Zjednoczonymi – lista osób oznaczonych w specjalny sposób (Specially Designated Nationals) publikowana przez Urząd Kontroli Aktywów Zagranicznych (Office of Foreign Assets Control).
Zakres stron, które weryfikujesz, jest szerszy niż zakres strony, na którą wystawiasz fakturę. Program, który można obronić, weryfikuje klienta, spółkę dominującą klienta i akcjonariuszy, dyrektorów i ostatecznych beneficjentów rzeczywistych, dostawców i podwykonawców, agentów i pośredników, spedytorów i przewoźników, banki po obu stronach płatności, ubezpieczycieli oraz użytkownika końcowego wskazanego w dokumentach przewozowych. W przypadku towarów przewożonych drogą morską lub powietrzną, statki i samoloty są oznaczane osobno i identyfikowane numerem IMO lub znakiem rejestracyjnym, a nie nazwą, ponieważ nazwy ulegają zmianie, a numery IMO pozostają niezmienne.
Czas ma równie duże znaczenie, co zakres ochrony. Samo sprawdzanie podczas rejestracji jest bezużyteczne, ponieważ oznaczenia są dodawane w sposób ciągły i wchodzą w życie natychmiast. Praktycznym rytmem jest sprawdzanie podczas rejestracji, sprawdzanie przed każdą transakcją lub wysyłką materiałów oraz automatyczne ponowne sprawdzanie całego pliku kontrahenta przy każdej aktualizacji listy UE. Rejestruj datę, wersję listy i wynik każdej kontroli. Kiedy organy ścigania przeglądają plik dwa lata później, pytanie nie brzmi, czy miałeś rację, ale czy potrafisz udowodnić, co wiedziałeś i kiedy.
Spodziewaj się fałszywych trafień i przygotuj się na nie. Transliteracja z cyrylicy i języka perskiego prowadzi do wielu zapisów tego samego nazwiska, popularne nazwiska generują szum, a zbyt ściśle ustawiony próg dopasowania rozmytego ukrywa rzeczywiste trafienia, a zbyt luźno ustawiony próg uniemożliwia pracę inspektorowi zgodności. Rozwiązaniem jest pisemna procedura obsługi trafień: kto weryfikuje potencjalne dopasowanie, jakie dodatkowe informacje są gromadzone, kto może je zatwierdzić i kto musi zostać poinformowany, jeśli jest ono ważne. Zatwierdzenia to decyzje, które powinny być zawarte w aktach wraz z uzasadnieniem.
Kontrola sankcji jest często mylona z należytą starannością wobec klienta na mocy ustawy Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terroriste (WWFT), a te dwa systemy są zasadniczo różne. Należyta staranność w ramach WWFT dotyczy wyłącznie wyznaczonych instytucji, jest oparta na ryzyku i dopuszcza podejście proporcjonalne. Zasady dotyczące sankcji dotyczą wszystkich i nie dopuszczają proporcjonalności: podmiot wymieniony na liście jest zakazany, kropka. Oba systemy wzmacniają się wzajemnie w praktyce, a ten sam plik zazwyczaj służy obu. Aby zapoznać się z aspektem identyfikacji klienta w tej pracy, zapoznaj się z naszym przewodnikiem po obowiązkach KYC , a aby zapoznać się z szerszym obrazem przestępstw finansowych, zapoznaj się z naszym przewodnikiem po praniu pieniędzy w Holandii . Należy pamiętać, że samo pranie pieniędzy jest kryminalizowane w artykułach 420bis do 420quater ustawy Wetboek van Strafrecht, a nie w WWFT, która nakłada jedynie obowiązki prewencyjne.
Test własności i kontroli: dlaczego decyduje 50 procent
Podmiot, który w ogóle nie znajduje się na liście, jest mimo to traktowany jako wpisany na listę, jeśli jest własnością podmiotu notowanego na liście lub jest przez niego kontrolowany. Jest to najważniejsza zasada w praktyce sankcji handlowych, a zarazem najczęściej pomijana, ponieważ sprawdzenie nazwy na skonsolidowanej liście nie zwraca żadnych wyników, a sprawa zostaje zamknięta.
Własność to test jasnej granicy. Jeżeli osoba lub podmiot notowany na giełdzie posiada 50% lub więcej praw własności do innego podmiotu, podmiot ten jest objęty zakazem, a jego fundusze i zasoby ekonomiczne muszą zostać zamrożone w ten sam sposób. Udziały mogą być bezpośrednie lub pośrednie, a udziały kilku podmiotów notowanych na giełdzie są sumowane. Dwóch notowanych akcjonariuszy posiadających odpowiednio 30% i 25% udziałów przekracza zatem próg, mimo że żaden z nich nie robi tego sam. Ponieważ test jest agregowany, należy prześledzić łańcuch pośrednich spółek holdingowych, a nie zatrzymać się na pierwszym, nienotowanym poziomie.
Kontrola to osobny test i nie jest w ogóle brana pod uwagę. Podmiot notowany na giełdzie może kontrolować jednostkę poprzez prawo do powoływania lub odwoływania większości członków zarządu, poprzez umowę akcjonariuszy, która daje mu dominujący wpływ, poprzez kontrolę bieżącego zarządzania, poprzez gwarantowanie długów jednostki lub poprzez inne ustalenia, które pozwalają mu kierować sprawami jednostki. Udział mniejszościowy w połączeniu z takimi prawami jest wystarczający. Dlatego sam schemat własnościowy jest niewystarczający, a w przypadku kontrahentów o wyższym ryzyku należy zapoznać się z dokumentami założycielskimi i wszelkimi umowami akcjonariuszy.
Transakcje z podmiotem, którego 50% lub więcej udziałów należy do notowanego podmiotu, są prawnie równoważne z transakcjami z samym notowanym podmiotem. Brak analizy struktury własnościowej nie stanowi podstawy do obrony.
Nie należy mylić tego progu z progiem 25% znanym z rejestru UBO. Dwadzieścia pięć procent to próg WWFT dla identyfikacji ostatecznego beneficjenta rzeczywistego; wskazuje on, kogo należy zidentyfikować. Pięćdziesiąt procent lub więcej to próg sankcji; wskazuje on, komu nie można płacić. Mieszanie tych dwóch wartości prowadzi do dwóch klasycznych błędów: umorzenia relacji, ponieważ żaden pojedynczy akcjonariusz notowany na giełdzie nie osiągnie 25%, oraz zamrożenia relacji, która w rzeczywistości nie spełnia kryterium własności.
W praktyce oznacza to poproszenie każdego kontrahenta o wyższy poziom ryzyka o aktualny wykaz właścicieli, aż do osób fizycznych, sprawdzenie go w rejestrach spółek, jeśli są wiarygodne, odnotowanie daty weryfikacji i żądanie od kontrahenta powiadomienia o wszelkich zmianach. Struktury właścicielskie są również celowo restrukturyzowane, aby zejść poniżej progu, dlatego wykaz uzyskany przed oznaczeniem powinien zostać zaktualizowany po jego otrzymaniu.
Zamrażanie i zgłaszanie: co musisz zrobić i kogo musisz powiadomić
Po potwierdzeniu dopasowania, obowiązek jest natychmiastowy i dwojaki: zamrożenie i zgłoszenie. Zamrożenie oznacza, że nic nie pozostaje poza Twoją kontrolą. Płatności zostają wstrzymane, towary nie są zwalniane, usługi zawieszone, salda kredytowe pozostają bez zmian, a żadne zasoby ekonomiczne nie są udostępniane stronie wymienionej, bezpośrednio ani pośrednio. Udostępnienie jest rozumiane szeroko: obejmuje ono zapłatę dostawcy, który przekaże pieniądze dalej, zwolnienie towarów nadających się do sprzedaży lub świadczenie usług o wartości ekonomicznej. Zamrożonej kwoty nie można rozliczyć z długiem ani zwolnić towarów na podstawie gwarancji bankowej.
Sprawozdawczość w Holandii jest obecnie rozproszona, co jest właśnie tym problemem, który ma rozwiązać oczekująca na rozpatrzenie ustawa Wet internationale sanctiemaatregelen za pomocą jednego Centraal Meldpunt Sancties. Do tego czasu raport trafia do ministerstwa odpowiedzialnego za rodzaj aktywów, których dotyczy. Zamrożone aktywa finansowe zgłaszane są do Ministerstwa Finansów. Przedsiębiorstwa i udziały, które same nie są notowane na giełdzie, trafiają do Ministerstwa Gospodarki. Nieruchomości zgłaszane są do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Stosunków z Królestwem, statki i samoloty do Ministerstwa Infrastruktury i Gospodarki Wodnej, a dobra kultury do Ministerstwa Edukacji, Kultury i Nauki. Aktualne adresy do zgłaszania są publikowane na stronie rijksoverheid.nl, a Holandia przekazuje te informacje Komisji Europejskiej.
Same podmioty wpisane na listę mają odrębny obowiązek. Osoba lub organizacja wskazana przez reżimy Rosji, Białorusi, Haiti lub Iranu musi ujawnić aktywa, które posiada w Unii Europejskiej w ciągu sześciu tygodni od momentu umieszczenia na liście. Niezłożenie takiego oświadczenia samo w sobie stanowi naruszenie i jest jedną z dróg wyjścia na jaw ukrytych aktywów.
Instytucje finansowe nadzorowane przez De Nederlandsche Bank lub Autoriteit Financiele Markten niezwłocznie zgłaszają dopasowanie swojemu nadzorcy zgodnie z ustawą o bezpieczeństwie z 1977 r. (Regeling toezicht Sanctiewet), a także wszelkie informacje o aktywach do ministerstwa. Dla wszystkich pozostałych praktyczna zasada jest prosta: jeśli posiadasz coś, co należy do podmiotu notowanego na giełdzie lub przynosi mu korzyści, należy o tym natychmiast powiadomić kogoś z rządu.
Odmrożenie nie jest decyzją, którą można podjąć samodzielnie. W przypadku gdy rozporządzenie zezwala na odstępstwo, np. w przypadku podstawowych potrzeb, honorariów zawodowych, umów zawartych wcześniej lub w celach humanitarnych, właściwe ministerstwo musi je przyznać z wyprzedzeniem, na piśmie i na warunkach określonych w rozporządzeniu. Okresy karencji działają w ten sam sposób: są to stałe terminy zapisane w rozporządzeniu, a nie negocjowalny okres karencji, a po ich upływie świadczenie staje się zabronione, niezależnie od zapisów umowy.
Kontrola eksportu, towary podwójnego zastosowania i zakaz obchodzenia środków
Kontrola sankcji dotyczy tego, kto jest objęty kontrolą; kontrola eksportu dotyczy tego, co jest przedmiotem kontroli. Produkty podwójnego zastosowania, czyli towary, oprogramowanie i technologie o zastosowaniach cywilnych i wojskowych, wymagają zezwolenia na eksport z Unii Europejskiej zgodnie z rozporządzeniem w sprawie produktów podwójnego zastosowania. W Holandii zezwolenia wydaje Centrale Dienst voor In- en Uitvoer, część Służby Celnej, na podstawie polityki Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Lista kontrolna ma charakter techniczny i obejmuje znacznie więcej niż tylko broń: znajdują się na niej komputery o wysokiej wydajności, niektóre czujniki i lasery, obrabiarki, oprogramowanie szyfrujące oraz sprzęt do produkcji półprzewodników.
Dwie cechy regularnie zaskakują firmy. Pierwsza jest uniwersalna: nawet produkt, który nie znajduje się na liście kontrolnej, wymaga zezwolenia, jeśli władze poinformowały Cię lub w inny sposób wiesz, że jest lub może być przeznaczony do celów wojskowych lub do programu broni masowego rażenia. Świadomość ocenia się na podstawie tego, co sumienny eksporter wywnioskowałby z okoliczności. Druga, to fakt, że sankcje dla poszczególnych krajów nakładają na listę produktów podwójnego zastosowania własne zakazy eksportu, co doprowadziło do tego, że zwykłe towary przemysłowe, pojazdy, chemikalia i towary luksusowe stały się zakazane w Rosji. W przypadku określonej grupy towarów wrażliwych przepisy UE wymagają również od eksporterów uwzględnienia w umowach sprzedaży umownego zakazu reeksportu do Rosji oraz zapewnienia środków zaradczych w przypadku naruszenia tego zakazu przez kupującego.
Obok zakazów obowiązuje zasada przeciwdziałająca obejściu: zabrania się świadomego i celowego udziału w działaniach, których celem lub skutkiem jest obejście środka ograniczającego. To właśnie na tym obszarze koncentruje się większość obecnych działań egzekucyjnych, a ich celem jest przekierowanie towarów przez państwa trzecie. Sygnały ostrzegawcze są spójne i warto przeszkolić personel, aby je rozpoznawał. Na rynku, który nie ma historii zakupu produktu, pojawia się nowy pośrednik. Zadeklarowany użytkownik końcowy prowadzi działalność, która prawdopodobnie nie potrzebuje towarów. Wolumen zamówień gwałtownie rośnie. Płatność pochodzi z jurysdykcji niezwiązanej z kupującym. Klient odmawia podpisania oświadczenia użytkownika końcowego, odmawia wizyty na miejscu lub jest wyjątkowo obojętny na cenę, specyfikację lub wsparcie posprzedażowe.
Usługi stały się odrębnym obszarem kontroli. Przepisy UE zakazują świadczenia szeregu usług podmiotom z siedzibą w Rosji, w tym księgowości, audytu, doradztwa biznesowego i zarządczego, public relations, doradztwa IT oraz niektórych usług doradztwa prawnego, z zastrzeżeniem określonych wyjątków. Holenderska firma konsultingowa lub dostawca oprogramowania może zatem naruszyć sankcje bez konieczności wysyłania fizycznego produktu. Przechowuj oświadczenia użytkowników końcowych, licencje, dokumenty przewozowe i korespondencję przez odpowiedni okres i upewnij się, że w pliku wyjaśniono nie tylko, co zostało ustalone, ale także dlaczego.
Egzekwowanie, kary i odpowiedzialność osobista
Egzekwowanie prawa w Holandii przebiega jednocześnie kilkoma torami. Służba celna kontroluje przesyłki na granicy i zatrzymuje te, które budzą wątpliwości. FIOD bada podejrzenia popełnienia przestępstwa i współpracuje z Functioneel Parket, który decyduje o wszczęciu postępowania karnego. De Nederlandsche Bank i Autoriteit Financiele Markten nadzorują instytucje finansowe i mogą nakładać na nie środki administracyjne. Ministerstwo Spraw Zagranicznych koordynuje politykę sankcji, natomiast wymienione powyżej ministerstwa zarządzają zamrożeniami i derogacjami w swoich obszarach działania.
Konsekwencje naruszenia nie ograniczają się do grzywny. Ponieważ przestępstwa objęte sankcjami podlegają przepisom ustawy WED, umyślne naruszenie jest przestępstwem, a opcje kary obejmują karę pozbawienia wolności, wysokie grzywny ustalane według kategorii kary, konfiskatę uzyskanej korzyści oraz środki dodatkowe, takie jak objęcie przedsiębiorstwa zarządem komisarycznym, nakazanie jego całkowitego lub częściowego zamknięcia lub pozbawienie dotacji lub uprawnień. Wyroki skazujące mogą być publikowane. Ponieważ kwoty i kategorie są okresowo korygowane, wiarygodnym oświadczeniem nie jest liczba, ale ryzyko: naruszenia sankcji są ścigane jako poważne przestępstwa gospodarcze, a nie jako pomyłka administracyjna.
Osoby fizyczne są narażane na ryzyko wraz z firmą. Zgodnie z artykułem 51 Wetboek van Strafrecht, przestępstwo popełnione przez osobę prawną może zostać zarzucone również tym, którzy nakazali lub świadomie na nie zezwolili. Dyrektor, który oddalił sprzeciw dotyczący zgodności, kierownik sprzedaży, który zaakceptował niewiarygodne oświadczenie użytkownika końcowego, lub dyrektor finansowy, który przetworzył płatność po zgłoszeniu błędu, mogą być ścigani osobiście. Samozgłoszenie ma tutaj znaczenie: dobrowolne ujawnienie, szybkie działania naprawcze i współpraca są brane pod uwagę przez prokuraturę, a udokumentowany przebieg decyzyjny sprawia, że takie ujawnienie jest wiarygodne.
Konsekwencje handlowe często pojawiają się szybciej niż prawne. Banki rezygnują z ryzyka przy pierwszym sygnale narażenia, ubezpieczyciele wycofują ochronę, przewoźnicy odmawiają rezerwacji, a klienci wymagają gwarancji sankcji przed zawarciem umowy. Przepisy UE zabraniają również stronom z listy wnoszenia roszczeń w związku z umowami objętymi sankcjami, więc druga strona nie może pozwać Cię o świadczenie, którego wykonania zgodnie z prawem wstrzymałeś, ale ochrona ta zależy od legalności wstrzymania.
Środki stosowane przez Stany Zjednoczone zasługują na ostrożne omówienie, ponieważ powszechna rada, by po prostu przestrzegać najsurowszych przepisów, jest błędna w świetle prawa UE. Główne sankcje USA wiążą Cię, gdy transakcja dotyczy osób ze Stanów Zjednoczonych, towarów lub technologii pochodzących z USA lub amerykańskiego systemu finansowego, a rozliczenie w dolarach jest wystarczające. Amerykańskie sankcje wtórne mogą ukarać firmę spoza USA za działania poza jurysdykcją USA. Jednak w przypadku określonego zestawu środków stosowanych przez Stany Zjednoczone wobec Iranu i Kuby, unijne rozporządzenie blokujące zabrania podmiotom z UE ich przestrzegania i wykonywania orzeczeń zagranicznych wydanych na ich podstawie, chyba że Komisja Europejska zezwoli na ich przestrzeganie. Holenderska firma, która znalazła się w takiej sytuacji, potrzebuje porady dotyczącej obu systemów jednocześnie, a nie ogólnej polityki przestrzegania tego, który przepis jest bardziej rygorystyczny.
Tworzenie programu przestrzegania sankcji, który się sprawdza
Organy ścigania nie oczekują, że holenderskie MŚP będą prowadzić działalność w zakresie zgodności z przepisami na poziomie bankowym. Oczekują natomiast programu proporcjonalnego do faktycznie ponoszonego przez firmę ryzyka i jego udokumentowania. Punktem wyjścia jest zatem pisemna ocena ryzyka, która rzetelnie określa ryzyko: z którymi krajami stykają się towary i pieniądze, które kategorie produktów mogą być podwójnego zastosowania, którzy kontrahenci stoją za nieprzejrzystymi strukturami, jakie waluty i banki korespondentskie są wykorzystywane oraz które szlaki transportowe przebiegają przez jurysdykcje znane z reeksportu.
Z tej oceny wypływają środki kontroli. Kontrola musi obejmować strony wskazane w ocenie ryzyka i przebiegać zgodnie z rytmem określonym powyżej, z udokumentowaną procedurą trafień i wskazaną osobą na poziomie zarządu, która jest odpowiedzialna za decyzję. Umowy muszą zawierać klauzule sankcji, które rzeczywiście działają: gwarancję, że ani kontrahent, ani jego właściciele nie zostaną wymienieni, stały obowiązek ujawniania zmian w strukturze własności i kontroli, zobowiązanie do końcowego wykorzystania i reeksportu, prawo do audytu i informacji oraz prawo do natychmiastowego zawieszenia i rozwiązania umowy bez ponoszenia odpowiedzialności w przypadku wystąpienia takiego wskazania. Klauzula, która jedynie stwierdza, że strony będą przestrzegać obowiązującego prawa, nie przynosi żadnych rezultatów.
Szkolenia powinny być prowadzone przez osoby, które jako pierwsze dostrzegają sygnały ostrzegawcze, czyli działy sprzedaży, logistyki, zaopatrzenia i finansów, a nie tylko przez dział prawny. Szkolenie powinno być konkretne: jak wygląda niewiarygodny użytkownik końcowy, dlaczego zmiana adresu dostawy ma znaczenie, co zrobić z poleceniem płatności z nieoczekiwanego kraju i do kogo się zwrócić. Należy dodać wewnętrzną ścieżkę eskalacji, która nie będzie przechodzić przez osobę, której transakcja jest zagrożona, oraz rejestr osób i terminów szkoleń.
Na koniec, zachowaj dowody. Program zgodności jest oceniany po fakcie, na podstawie akt. Dzienniki kontroli, wyczyszczone trafienia z uzasadnieniem, wykresy własności z datami weryfikacji, licencje, oświadczenia użytkowników końcowych i protokoły zarządu rejestrujące podjęte decyzje – to one zmieniają błąd popełniony w dobrej wierze w błąd możliwy do obrony. Regularnie testuj system, przeprowadzając niewielki audyt wewnętrzny lub analizując próbkę transakcji prześledzonych od początku do końca, i zapisuj swoje ustalenia i zmiany.
Typowe pytania dotyczące zgodności z sankcjami
Co się stanie, jeśli partner biznesowy zostanie dodany do listy po podpisaniu umowy?
Musisz natychmiast, w dniu publikacji, zaprzestać wszelkich zabronionych działań i zamrozić wszelkie fundusze lub zasoby ekonomiczne tego partnera, którymi dysponujesz. Płatności, dostawy i usługi zostają wstrzymane; umowa nie unieważnia przepisów. Sprawdź w przepisach odstępstwo od zasady likwidacji, które czasami pozwala na rozwiązanie umowy w określonym czasie, i pamiętaj, że taki okres jest ostateczny i może wymagać uprzedniej zgody właściwego ministerstwa. Zgłoś zamrożone aktywa właściwemu ministerstwu, zasięgnij porady na temat sposobu rozwiązania umowy w umowie i udokumentuj każdy krok. Próba restrukturyzacji wokół oznaczenia jest sama w sobie przestępstwem polegającym na obejściu.
Czy możemy współpracować z firmą, która nie jest notowana na giełdzie, ale jest własnością podmiotu notowanego na giełdzie?
Nie, jeśli spełniony jest test własności lub kontroli. Podmiot jest traktowany jako notowany na giełdzie, jeżeli podmioty notowane posiadają 50% lub więcej udziałów, bezpośrednio lub pośrednio, licząc łącznie swoje udziały, lub jeżeli podmiot notowany kontroluje go poprzez prawa do mianowania członków zarządu, umowę akcjonariuszy, dominujący wpływ lub porównywalne ustalenia. W takim przypadku fundusze i zasoby ekonomiczne podmiotu są zamrożone i nie można mu niczego udostępnić. Weryfikacja nazwy, która nie zawiera żadnych nieprawidłowości, to zatem dopiero pierwszy krok; dokumentem rozstrzygającym jest struktura własności.
Czy dobra humanitarne, takie jak żywność i leki, są wyłączone z opodatkowania?
Nie automatycznie. Systemy sankcji zawierają wyjątki humanitarne, ale są one wąskie i warunkowe, a nie stanowią ogólnego wyjątku. Towary mogą być dozwolone, podczas gdy cała transakcja nie, ponieważ wyznaczony bank obsługuje płatność, wyznaczony przewoźnik przewozi ładunek lub odbiorca jest własnością podmiotu wymienionego na liście. Kilka systemów wymaga wcześniejszej licencji od właściwego organu na dostawy humanitarne, a warunki licencji są wiążące. Każde ogniwo w łańcuchu, od banku i ubezpieczyciela, przez armatora, po odbiorcę końcowego, musi zostać sprawdzone.
Czy stosujemy sankcje UE czy USA?
Sankcje UE i Holandii są prawnie wiążące i nie są opcjonalne. Sankcje USA nie są prawem holenderskim, ale stwarzają realne ryzyko, gdy transakcja obejmuje dolary amerykańskie, amerykańskie banki jako pośredników, osoby z USA lub towary i technologie pochodzące z USA, a amerykańskie sankcje wtórne mogą dotyczyć działań, które w ogóle nie mają związku z USA. Praktycznym rozwiązaniem jest dostosowanie obu systemów i świadome zarządzanie ryzykiem handlowym. Ważnym zastrzeżeniem jest rozporządzenie blokujące UE, które w przypadku niektórych środków USA dotyczących Iranu i Kuby zabrania podmiotom z UE stosowania się do nich bez zezwolenia Komisji Europejskiej. W przypadku rzeczywistego konfliktu między tymi dwoma systemami, konflikt ten należy rozwiązać za pomocą porady, a nie poprzez domyślne stosowanie bardziej rygorystycznych przepisów.
Law and More Doradza firmom w Holandii w zakresie kontroli sankcji, analizy własności i kontroli, licencjonowania eksportu, obowiązków zamrażania i raportowania, klauzul umownych i dochodzeń wewnętrznych, a także reprezentuje je w kontaktach z urzędem celnym, FIOD i organami nadzoru. Jeśli masz kontrahenta, co do którego nie masz pewności, przesyłkę, która została zatrzymana, lub program zgodności, który nigdy nie został przetestowany, nasza prawnicy ds. zgodności są dostępni, aby omówić to z Tobą.
