Dotacje w ramach holenderskiego prawa administracyjnego: przyznanie, zobowiązania, zmiana, wycofanie i odzyskanie

Pieniądze z Holandii i UE trafiają do firm, uniwersytetów i organizacji non-profit pod wieloma nazwami – dotacja, składka, dodatek, współfinansowanie, kredyt na innowacje. Większość z nich, zgodnie z prawem, oznacza jedno: dotację . Taka klasyfikacja wprowadza system ustawowy, który pozwala instytucji wypłacającej obniżyć kwotę po latach i odzyskać to, co przelała.

Co w świetle prawa uznaje się za dotację

Art. 4:21 Awb (Algemene wet bestuursrecht, ustawa o ogólnym prawie administracyjnym ) definiuje dotację jako prawo do środków finansowych, przyznawanych przez organ administracyjny w celu realizacji określonych działań wnioskodawcy, innych niż zapłata za towary lub usługi dostarczone temu organowi. Na dotację składają się cztery elementy: prawo do środków finansowych; przyznawane przez organ administracyjny – ministerstwo, RVO, prowincję, gminę, radę ds. badań naukowych lub podmiot prywatny sprawujący władzę publiczną; powiązane z działaniami, które odbiorca ma wykonać; oraz nie jest zapłatą za to, co organ kupuje dla siebie. Ten ostatni element wyznacza granicę między dotacją a zamówieniem publicznym.

Ten sam artykuł umieszcza podatki i niektóre składki na ubezpieczenia społeczne poza zakresem tego tytułu i wyklucza środki przyznawane na podstawie przepisu dotyczącego wyłącznie osób prawnych prawa publicznego. Tytuł ten stosuje się analogicznie do finansowania edukacji i badań, dlatego uniwersytety i instytuty badawcze są objęte tym systemem, nawet jeśli ich źródło finansowania nazywa się inaczej.

Dlaczego etykieta na dokumentach nie decyduje

Klasyfikacja jest obiektywna, zatem tytuł 4.2 Awb ma zastosowanie do decyzji zatytułowanej „bijdrage”, „vergoeding” lub „umowa o dotację”, niezależnie od tego, czy program tak stanowi, czy nie. Wynikają z tego dwie konsekwencje. Relacja nie ma charakteru umownego: decyzja o przyznaniu dotacji jest decyzją jednostronną, zaskarżalną jedynie w drodze sprzeciwu i odwołania, i nie podlega renegocjacji. „Umowa” podpisana wraz z nią jest umową wykonawczą w rozumieniu art. 4.36 Awb, która wykonuje decyzję, a nie ją zastępuje.

Wymagania dotyczące podstawy ustawowej i wyjątki od nich

Art. 4:23 Awb wymaga, aby dotacja opierała się na przepisie ustawowym określającym działania, na które może zostać przyznana. Wyjątki są ograniczone: dotacja w oczekiwaniu na przyjęcie takiej zasady, dotacja oparta bezpośrednio na programie UE, dotacja dla odbiorcy i kwota określona w budżecie oraz dotacja okazjonalna dla kilku odbiorców. W przypadku zastosowania wyjątku zabezpieczenia strukturalne – opublikowany pułap, metoda dystrybucji, runda składania wniosków – mogą nie być dostępne.

Dokument programu to miejsce, gdzie toczy się postępowanie sądowe: ustawa Awb określa ramy, program określa koszty kwalifikowane, terminy, obowiązki sprawozdawcze i definicję działalności. Każde ministerstwo ma własne przepisy ramowe, więc zarządzenie rodzicielskie ma równie duże znaczenie.

Sufity, rankingi i schemat przetargowy

Art. 4:22 Awb definiuje pułap dotacji jako maksymalną kwotę dostępną na mocy przepisu w danym okresie. Art. 4:25 Awb wymaga, aby był on ustalony w przepisie ustawowym lub na jego podstawie i zobowiązuje organ do odrzucenia wniosku w zakresie, w jakim zostałby on przekroczony – jest to obowiązek, a nie decyzja. Art. 4:26 Awb wymaga, aby metoda dystrybucji została określona przy ustalaniu pułapu. Dominują trzy metody:

• Kolejność otrzymania. Data a kompletny aplikacja została odebrana, więc prośba o dalsze informacje na mocy art. 4:5 Awb może kosztować Twoje miejsce.
• Ranking według jakości. Wnioski są oceniane na podstawie opublikowanych kryteriów i przyznawane w dół, aż do osiągnięcia pułapu – niczym przetarg, z nazwy, i oceniane odpowiednio: kryteria muszą być stosowane zgodnie z opublikowanymi kryteriami, a braków nie można naprawić po upływie terminu składania wniosków. Wniosek jest ważny; wszystko, co instytucja złoży, musi się w nim znaleźć do tego czasu.
• Losowanie. Stosowane w przypadkach, gdy zastosowania są równoważne lub jednoczesne. Zgodne z prawem i praktycznie niemożliwe do zakwestionowania pod względem merytorycznym.

Dwuetapowa struktura, która przyciąga niemal każdego

Większość holenderskich dotacji, niezależnie od ich wysokości, przyznawana jest w dwóch decyzjach. Decyzja o przyznaniu subsydieverlening (subsidieverlening) na mocy art. 4:29 Awb i następnych ustanawia uprawnienie warunkowe, opisuje działania (art. 4:30 Awb) i określa kwotę lub kwotę maksymalną (art. 4:31 Awb). Decyzja o ustaleniu subsydievaststelling (subsidievaststelling) na mocy art. 4:42 Awb i następnych ustala ostateczną kwotę i daje prawo do wypłaty. Odbiorców uderza luka: pieniądze wypłacone po przyznaniu stanowią zaliczkę na poczet kwoty, która nie została jeszcze ustalona. Nie są one zarobione i można je odzyskać.

Art. 4:44 Awb reguluje wniosek o ustalenie terminu i jego rozpatrzenie; jeżeli program lub nagroda nie określa terminu, domyślny termin wynosi 22 tygodnie od zakończenia działań. W przypadku jego niedotrzymania organ może ustalić dotację z urzędu zgodnie z art. 4:47 Awb, na podstawie posiadanych dowodów.

Obowiązki związane z dotacją

Art. 4:37 Awb wymienia obowiązki, które organ może nałożyć bez dodatkowej podstawy ustawowej: charakter i skala działalności, administrowanie wydatkami i dochodami, informacje przed ustaleniem, zabezpieczenie zaliczek, rozliczanie kosztów oraz audyt księgowy. Art. 4:38 Awb dopuszcza dodatkowe obowiązki służące celowi dotacji; art. 4:39 Awb dopuszcza te, które nie służą celowi dotacji, wyłącznie w przypadku gdy przewiduje to przepis ustawowy. Art. 4:41 Awb może wymagać płatności w przypadku sprzedaży dotowanych aktywów. Trzy z nich są przyczyną niemal wszystkich problemów:

• Wykonanie czynności zgodnie z opisem. Projekt, który ulega pogorszeniu — partner odchodzi, pakiet zadań zostaje porzucony, zmieniają się produkty końcowe — nie jest już finansowaną działalnością, a różnica zostaje odliczona.
• Administracja i prowadzenie dokumentacji. Programy wymagają administracji projektu, z której można w każdej chwili zweryfikować działania, godziny i koszty, a następnie przechowywać je przez określony czas po ich ustaleniu. Obowiązek ten polega na współczesny; rekonstrukcja zmontowana później jest odpowiednio dyskontowana.
• Powiadomienie o zmianie okoliczności. Prawie każdy program wymaga niezwłocznego zgłaszania wszelkich zdarzeń mających wpływ na przyznanie dotacji: opóźnień, zmian w konsorcjum, niższych wydatków, innych źródeł finansowania tych samych kosztów, niewypłacalności. Brak zgłoszenia jest sam w sobie naruszeniem. Obowiązek ten nie wynika bezpośrednio z ustawy Awb, która nie nakłada ogólnego obowiązku powiadamiania: jest on ustanowiony przez konkretny program lub dekret ramowy albo dołączony do samej dotacji jako obowiązek wynikający z art. 4:37 ustawy Awb.

Art. 5:20 Awb oddzielnie zobowiązuje każdego do współpracy z funkcjonariuszem nadzorującym, działającym w ramach swoich uprawnień. Odmowa dostępu podczas kontroli stanowi odrębny problem, a nie pozycję negocjacyjną.

Okresy decyzyjne i co zrobić, gdy zostaną pominięte

Program zazwyczaj określa termin podjęcia decyzji; w przeciwnym razie art. 4:13 Awb wymaga podjęcia decyzji w rozsądnym terminie. Art. 4:14 Awb zobowiązuje organ do powiadomienia o opóźnieniu i podania nowej daty; art. 4:15 Awb wstrzymuje bieg terminu do czasu uzyskania informacji. Po upływie terminu należy doręczyć pisemne zawiadomienie o uchybieniu: art. 4:17 Awb może wówczas nałożyć na organ karę pieniężną, a art. 6:2 wraz z art. 6:12 Awb wnosi odwołanie od braku podjęcia decyzji. W praktyce zawiadomienie rozwiązuje większość opóźnień.

Zmiana, wycofanie i obniżenie ustalenia

Awb przewiduje kilka odrębnych instrumentów i ma znaczenie, który z nich zostanie użyty, ponieważ podstawy i ograniczenia czasowe są różne.

Zwróć uwagę na asymetrię. Przed ustaleniem stanu ciała może nastąpić redukcja w dowolnym punkcie art. 4:46 Awb, w tym, że koszty kwalifikowane były niższe. Później sytuacja jest znacznie bardziej stabilna, ponieważ art. 4:49 Awb jest węższy i ograniczony czasowo. Osiągnięcie czystego ustalenia jest najcenniejszą rzeczą, jaką może zrobić beneficjent.

Odzyskanie już zapłaconych pieniędzy

Samo obniżenie nie powoduje zwrotu. Art. 4:57 Awb pozwala organowi odzyskać kwoty subwencji i zaliczki wypłacone bezprawnie, w drodze odrębnej decyzji o odzyskaniu, i daje mu na to pięć lat. Okres ten biegnie od dnia ustalenia wysokości subwencji lub, gdy podstawą jest naruszenie zobowiązania, które nastąpiło po ustaleniu wysokości subwencji, od dnia tego aktu. Późne wykrycie nadpłaty samo w sobie nie powoduje jej wznowienia, dlatego tak ważne jest czyste ustalenie. W takim przypadku zastosowanie ma tytuł 4.4 Awb dotyczący administracyjnych długów pieniężnych, który stanowi rzeczywisty system egzekucji:

• Obowiązek zapłaty jest ustalany w drodze decyzji (art. 4:85 do art. 4:96 Awb), a termin płatności biegnie od doręczenia zawiadomienia. Odsetki ustawowe naliczane są automatycznie w przypadku zwłoki dłużnika (art. 4:97 do art. 4:103 Awb); nie jest wymagane osobne wezwanie do zapłaty.
• Po upomnieniu (art. 4:112 i art. 4:113 Awb) organ może wydać nakaz egzekucyjny i egzekwować go bez wnoszenia sprawy do sądu (art. 4:114 do art. 4:124 Awb). Przedawnienie długu podlega przepisom art. 4:104 do art. 4:111 Awb oraz art. 4:125 Awb, które wiążą odsetki, koszty i warunki płatności ze sprzeciwem od decyzji głównej.

Większość sporów dotyczy dowodów, a nie prawa

W administracji projektu często dochodzi do wygrania lub przegrania recenzji. Podstawy prawne są rzadko kwestionowane; sporne jest jedynie, czy deklarowane godziny i koszty można uzasadnić. Błędy są banalne: godziny rejestrowane co tydzień w liczbach zaokrąglonych; te same godziny deklarowane w dwóch projektach; arkusze czasu pracy bez określonego projektu i zadania; stawki wynagrodzeń nieuchwytne dla listy płac; koszty księgowane poza okresem kwalifikowalności.

W sprawie ABRvS z 3 lutego 2021 r., ECLI:NL:RVS:2021:215 , beneficjent finansowany ze środków EFRR zadeklarował te same godziny w ramach więcej niż jednego projektu; Wydział Sądownictwa Administracyjnego podtrzymał niższą decyzję na podstawie art. 4:46 Awb oraz zmianę wcześniejszej decyzji na podstawie art. 4:49 Awb, z możliwością odzyskania środków. Zasada działania: jeśli osoba z zewnątrz nie może prześledzić zadeklarowanego euro z księgi głównej do osoby, dnia, zadania i finansowanej działalności, należy spodziewać się jego odrzucenia.

Programy UE i projekty współfinansowane

W przypadku gdy środki pochodzą z programu UE, druga warstwa znajduje się nad niderlandzkim systemem. W ramach zarządzania dzielonego – funduszy strukturalnych i regionalnych – holenderska instytucja zarządzająca stosuje unijne przepisy dotyczące kwalifikowalności, nieprawidłowości i korekt finansowych, a także przepisy tytułu 4.2 Awb i odpowiada przed Komisją za wypłacone środki. W ramach zarządzania bezpośredniego beneficjent zawiera umowę z Komisją lub agencją, a przepisy Awb mogą nie mieć zastosowania do samej dotacji, choć mają zastosowanie do współfinansowania.

• Podmiot krajowy może być zobowiązany do odzyskania środków, a nie tylko uprawniony. In Sprawa C-599/13 Somvao, wyrok z dnia 18 grudnia 2014 r., ECLI:EU:C:2014:2419Trybunał Sprawiedliwości orzekł, w odpowiedzi na pytanie Izby Administracyjnego, że przepisy finansowe UE same w sobie mogą stanowić podstawę prawną dla organu krajowego do obniżenia i odzyskania dotacji w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości, nawet w przypadku braku podstawy prawnej w prawie krajowym. To, że ustawa Awb nie zezwala na odzyskanie dotacji, nie stanowi zatem pełnej odpowiedzi w przypadku, gdy zaangażowane są środki UE.
• Dodatkowa warstwa audytu. Projekty mogą być również badane przez instytucję audytową, Europejski Trybunał Obrachunkowy, Komisję i OLAF, a poważne sprawy mogą trafiać do Europejskiej Prokuratury Publicznej — długo po rozstrzygnięciu sprawy.
• Różne zasady przedawnienia. Art. 4:49 i art. 4:57 Awb podają holenderski okres pięciu lat, biegnący od zakończenia czynności lub od ustalenia dotacji. W przypadku współfinansowania ze środków europejskich, rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 ma zastosowanie równolegle z nim, z okresem czterech lat od popełnienia nieprawidłowości, przerwanym przez jakąkolwiek czynność dochodzeniową przeprowadzoną przez właściwy organ. Te dwa przepisy nie są zbieżne, a rozporządzenie nie zastępuje okresów krajowych: art. 3 rozporządzenia wyraźnie zachowuje możliwość stosowania przez państwa członkowskie dłuższego okresu niż cztery lata, więc holenderskie okresy pięcioletnie mogą mieć zastosowanie dodatkowo. Rozporządzenie dodaje zasadę przerwania — każdy akt dochodzenia lub postępowania, o którym powiadomiono osobę zainteresowaną, rozpoczyna bieg czterech lat od nowa — z zastrzeżeniem zewnętrznego limitu wynoszącego dwukrotność okresu, w którym nie nałożono żadnej kary. W bieżącym okresie programowania obowiązują następujące przepisy: rozporządzenie (UE) 2021/1060 – rozporządzenie w sprawie wspólnych przepisów na lata 2021–2027 oraz rozporządzenie (UE, Euratom) 2024/2509 – przekształcone rozporządzenie finansowe obowiązujące od 30 września 2024 r. i zastępujące rozporządzenie (UE, Euratom) 2018/1046.

Pomoc państwa i dlaczego dobra wiara nie jest ratunkiem

Subsydium dla przedsiębiorstwa może stanowić pomoc państwa w rozumieniu art. 107 TFUE. Jeżeli tak jest i nie zostało ono zwolnione lub zgłoszone i zatwierdzone, art. 108 TFUE sprawia, że ​​przyznanie jest bezprawne, ponieważ zostało przyznane przed zatwierdzeniem. Konsekwencja jest w dużej mierze poza kontrolą odbiorcy: bezprawna pomoc musi zostać odzyskana, z odsetkami od dnia, w którym została udostępniona odbiorcy, a dobra wiara zasadniczo nie stanowi obrony. W sprawie C-24/95 Land Rheinland-Pfalz przeciwko Alcan Deutschland, wyrok z dnia 20 marca 1997 r., ECLI:EU:C:1997:163 , Trybunał orzekł, że organ krajowy, który otrzymał decyzję o odzyskaniu dotyczącą bezprawnej pomocy państwa, nie może powoływać się na krajowe zasady pewności prawa lub uzasadnionych oczekiwań, jeżeli pomoc nigdy nie została zgłoszona Komisji Europejskiej, a krajowe przepisy dotyczące upływających okresów odwołania nie mogą być stosowane w sposób, który praktycznie uniemożliwia odzyskanie.

Jest to zgodne z przepisami holenderskimi w dwóch punktach. Art. 4:35 Awb zawiera podstawę odmowy przyznania dotacji, która byłaby sprzeczna z przepisami UE dotyczącymi pomocy państwa. Holandia ma również specjalną ustawę dotyczącą odzyskiwania pomocy państwa, Wet terugvordering staatssteun, obowiązującą od 1 lipca 2018 r. Oddaje ona odzyskiwanie w ręce „het bestuursorgaan dat het aangaat” — w istocie organu, który przyznał pomoc lub jest za nią odpowiedzialny, zgodnie z definicją w art. 1 — który odzyskuje pomoc na podstawie decyzji o płatności skierowanej do beneficjenta (art. 3 i art. 7, jeżeli nie ma decyzji Komisji). W przypadku odsetek ustawa pozostawia sprawę Europie: jeżeli decyzja Komisji ich nie ustala, odsetki stanowiące część pomocy podlegającej odzyskaniu są obliczane zgodnie z art. 16 i art. 33 rozporządzenia proceduralnego (UE) 2015/1589. Wada pomocy państwa może zatem spowodować ponowne otwarcie dotacji długo po tym, jak została ona uznana za zamkniętą, a holenderskie okresy nie chronią: obowiązuje dziesięcioletni okres UE. Ochrona leży na samym początku – potwierdzeniu, że program działa na podstawie ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń blokowych lub rozporządzenia de minimis, oraz przechowywaniu dowodów tej kontroli.

Sprzeciw, odwołanie, środki tymczasowe i terminy

Każdy krok — odmowa, przyznanie, ustalenie, wycofanie, odzyskanie — jest osobną decyzją i każda z nich musi być kwestionowana osobno.

• Sprzeciw. Art. 7:1 Awb wymaga wniesienia sprzeciwu do samego organu przed wniesieniem odwołania, w ciągu sześciu tygodni od powiadomienia (art. 6:7 Awb). Spóźniony sprzeciw jest zazwyczaj niedopuszczalny.
• Odwołanie. Art. 8:1 Awb odwołuje się do sąd administracyjny. To, gdzie trafi dalsze odwołanie, zależy od schematu: art. 8:6 Awb i harmonogram jurysdykcji kierują schematy dotyczące spraw gospodarczych do Trybunału Apelacyjnego ds. Handlu i Przemysłu, a większość innych do Wydziału Jurysdykcji Administracyjnej Rada Stanu. To, który z nich rozpatrzy twoją sprawę, nie jest kwestią wrażenia: sprawdź schemat według tytułu cytowanego w Bevoegdheidsregeling bestuursrechtspraak, załączniku do Awb, i porównaj go z klauzulą ​​dotyczącą środków zaradczych na dole decyzji przed upływem sześciu tygodni.
• Środki tymczasowe. Art. 8:81 Awb pozwala na złożenie wniosku do sędziego orzekającego o tymczasowym zabezpieczeniu wraz z oczekującym na rozpatrzenie sprzeciwem lub apelacją — jest to jedyny sposób na wstrzymanie egzekucji, ponieważ sprzeciw nie ma skutku zawieszającego (art. 6:16 Awb).
• Ograniczenie. Trzy okresy biegną równolegle: art. 4:49 Awb, art. 4:57 Awb oraz przedawnienie długu na podstawie tytułu 4.4 Awb. W przypadku funduszy UE lub pomocy państwa okresy UE mogą być dłuższe.

Praktyczne wskazówki

Administracja aplikacji i projektów

• Najpierw zapoznaj się z programem i nadrzędnym rozporządzeniem ramowym, a budżet ustalaj wyłącznie na podstawie kategorii kosztów, które są w nim uwzględnione.
• Opisz aktywność z poziomem szczegółowości, który będziesz mógł później udowodnić, i nie bardziej szczegółowo. Każdy szczegół staje się obowiązkiem.
• Złóż kompletny i wczesny wniosek, jeśli dystrybucja odbywa się według kolejności otrzymania; sprawdź kumulację i udokumentuj podstawę pomocy państwa.
• Już pierwszego dnia skonfiguruj administrację projektu, dostosowując ją do kategorii kosztów programu, a nie do wewnętrznych raportów.
• Rejestruj godziny codziennie, na osobę, na projekt i na zadanie, a następnie uzgadniaj je co miesiąc z listą płac.
• Zgłaszaj zmiany na bieżąco, w formie pisemnej, i zapisuj w kalendarzu termin, w którym ustalane są decyzje.

Odpowiadanie na przegląd lub audyt

• Określ podstawę i zakres przeglądu oraz osobę, która go przeprowadza — organ krajowy, organ audytowy czy instytucję UE.
• Współpracuj, ale odpowiedz na zadane pytanie; udostępnianie materiałów wykraczających poza zakres tematu poszerza go.
• Rejestruj dostarczone informacje i czas ich dostarczenia, komentuj wstępne ustalenia i zasięgaj porady przed podpisaniem jakiejkolwiek ugody lub spłaty.