Zawieszenie płatności ( surseance van betaling ) to orzeczona przez sąd chwila wytchnienia dla spółki, która nie jest już w stanie regulować swoich zobowiązań w terminie, ale niekoniecznie jest to sytuacja nie do uratowania. Jest ono przyznawane szybko i tymczasowo na wniosek spółki, a zarząd powołuje zarządcę komisarycznego: od tego momentu zarząd nie może podejmować praktycznie żadnych decyzji bez współpracy z zarządcą.

Ochrona jest węższa, niż większość ludzi się spodziewa. Zawieszenie działa tylko wobec zwykłych wierzycieli niezabezpieczonych. Wierzyciele zabezpieczeni – bank z zastawem lub hipoteką, dostawca z zastrzeżeniem własności – mogą kontynuować egzekucję, podobnie jak organy podatkowe i fundusze emerytalne w odniesieniu do niektórych roszczeń. Ponieważ to zazwyczaj liczą się wierzyciele, zawieszenie często przekształca się w upadłość w ciągu kilku tygodni; sąd może orzec taką zmianę z urzędu, gdy stanie się jasne, że spółki nie da się uratować.

Właśnie dlatego instrument ten został w dużej mierze zastąpiony w celu przeprowadzenia rzeczywistej restrukturyzacji. Od 1 stycznia 2021 r. WHOA pozwala spółce na zawarcie ugody z wierzycielami i akcjonariuszami bez konieczności wszczynania postępowania upadłościowego, przy czym zarząd zachowuje pełną kontrolę i ma okres karencji, aby powstrzymać egzekucję. Zawieszenie płatności nadal ma zastosowanie głównie w przypadku krótkotrwałego, czysto tymczasowego problemu z płynnością finansową i gdy wierzyciele zabezpieczeni są przychylni.

W tym artykule wyjaśniono, jak ubiegać się o zawieszenie płatności, jaka jest rola zarządcy, którzy wierzyciele są, a którzy nie są wstrzymywani, jak można zaproponować układ w ramach tego zawieszenia, jak się ono kończy i czym się różni od WHOA i upadłości.

Jak działa zawieszenie płatności

Zawieszenie płatności reguluje tytuł II holenderskiej ustawy o upadłości ( Faillissementswet , Fw). Zgodnie z artykułem 214 Fw dłużnik może złożyć wniosek, gdy przewiduje, że nie będzie w stanie kontynuować spłaty swoich wymagalnych długów. Istotne są trzy cechy tego sformułowania.

Firma składa wniosek samodzielnie. Wierzyciel nie może wymusić na dłużniku zawieszenia płatności; wierzyciel może jedynie złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości. Instrument ten jest przeznaczony dla przedsiębiorstw, a nie dla osób fizycznych, które podlegają procedurze restrukturyzacji zadłużenia osób fizycznych. Wymagany jest również holenderski prawnik, ponieważ wniosek ma formę pozwu do sądu, popartego zestawieniem aktywów i pasywów.

Jeśli wniosek jest kompletny, sąd prawie zawsze natychmiast orzeka tymczasowe zawieszenie, powołując zarządcę ( bewindvoerder ) i sędziego nadzorującego ( rechter-commissaris ). Od tego momentu zarząd spółki nie może już działać samodzielnie: zarządzanie i dysponowanie majątkiem wymaga współpracy zarządcy.

W ciągu kilku miesięcy odbywa się zgromadzenie wierzycieli, na którym poddaje się pod głosowanie decyzję o ostatecznym zawieszeniu. Zgodnie z artykułem 218 Fw sąd musi odmówić zawieszenia, jeśli wierzyciele reprezentujący ponad jedną czwartą wierzytelności reprezentowanych na zgromadzeniu głosują przeciwko, lub jeśli ponad jedna trzecia wierzycieli głosujących głosuje przeciwko, lub jeśli istnieje uzasadniona obawa, że wierzyciele zostaną pokrzywdzeni lub nie ma realnych perspektyw na ich ostateczne zaspokojenie. Te progi głosowania dotyczą wyłącznie zwykłych wierzycieli niezabezpieczonych.

W przypadku przyznania ostatecznego zawieszenia, sąd ustala jego czas trwania na nie więcej niż osiemnaście miesięcy. Spółka może wnioskować o przedłużenie zawieszenia przed jego upływem, każdorazowo o nie więcej niż kolejne osiemnaście miesięcy.

Którzy wierzyciele są zobowiązani, a którzy nie

To jest sedno sprawy. Zawieszenie płatności działa głównie wobec zwykłych wierzycieli niezabezpieczonych: tych, którzy nie mają pierwszeństwa i szczególnego prawa regresu. Spłata długów sprzed zawieszenia na rzecz tych wierzycieli może być wówczas dokonana wyłącznie na rzecz wszystkich wierzycieli łącznie i proporcjonalnie do ich wierzytelności (art. 233 Fw).

Sytuacja pozostałych wierzycieli jest zasadniczo odmienna.

Wierzyciele uprzywilejowani, w szczególności holenderskie organy podatkowe i zakład ubezpieczeń pracowniczych UWV, nie są związani tymi samymi zobowiązaniami co wierzyciele zwykli (art. 232 Fw). To, co mogą faktycznie zrobić w okresie zawieszenia, zależy od charakteru roszczenia, wszelkich już dokonanych zajęć oraz od tego, czy orzeczono okres karencji.
Wierzyciele zabezpieczeni posiadający prawo zastawu lub hipoteki mogą co do zasady dochodzić swoich praw z zabezpieczenia, tak jakby nie istniało żadne zawieszenie (art. 232 Fw). Nie muszą czekać na ugodę z wierzycielami zwykłymi, chyba że okres karencji tymczasowo ich ogranicza.
Zastrzeżenie własności nie stanowi w tym rozumieniu prawa zabezpieczającego. Dostawca, który ważnie wyraził zgodę na zastrzeżenie własności, może żądać zwrotu dostarczonego towaru, pod warunkiem że klauzula została prawidłowo uzgodniona, a towar można odpowiednio zidentyfikować.

Stwierdzenia, że organy podatkowe i UWV mogą po prostu „kontynuować pobieranie i zajmowanie należności” lub że wszystkie wierzytelności bankowe mogą być „natychmiast egzekwowane”, są zbyt kategoryczne. Dokładne stanowisko zależy od charakteru prawa, okresu karencji oraz obowiązujących przepisów szczególnych.

Dla wielu firm ostra presja leży właśnie po stronie organów podatkowych i banku. W takim przypadku zawieszenie płatności nie rozwiąże problemu.

Okres odstąpienia od umowy

Na wniosek zainteresowanego lub z urzędu sąd lub sędzia-komisarz może zarządzić okres karencji wynoszący do dwóch miesięcy, z możliwością jednokrotnego przedłużenia o kolejne dwa miesiące (art. 241a Fw). W tym okresie osoby trzecie, w tym wierzyciele zabezpieczeni i uprzywilejowani, nie mogą wykonywać swoich praw regresowych do składników masy upadłości bez zgody sędziego-komisarza. Wierzyciele samej masy upadłości nie są objęci tym okresem.

Okres karencji ma dać administratorowi czas na zbadanie sytuacji firmy i jej aktywów. Nie zastępuje on rozwiązania, a firma, która potrzebuje go, aby przetrwać, musi być gotowa w ciągu tych czterech miesięcy.

Pracownicy, dzierżawa i dostawcy

Zawieszenie płatności nie zwalnia spółki z nowych zobowiązań.

Wynagrodzenie: od początku okresu zawieszenia wynagrodzenie oraz związane z nim składki na ubezpieczenie społeczne stanowią długi spadkowe (art. 239(3) Fw) i muszą być płacone w pierwszej kolejności.
Rozwiązanie umów o pracę: za zgodą zarządcy firma może rozwiązać umowy o pracę z zachowaniem uzgodnionego lub ustawowego okresu wypowiedzenia, pod warunkiem, że sześć tygodni w każdym przypadku będzie wystarczające, z wyjątkiem sytuacji, gdy ustawowy okres wypowiedzenia, o którym mowa w art. 7:672(2) holenderskiego kodeksu cywilnego, przekracza sześć tygodni. W takim przypadku stosuje się dłuższy okres (art. 239 Fw). Artykuł 239 Fw reguluje wyłącznie długość okresu wypowiedzenia. To, czy wymagane jest również zezwolenie UWV, czy wniosek sądowy, wynika z prawa powszechnego dotyczącego zwolnień; w przeciwieństwie do upadłości, nie ma ogólnego ustawowego wyjątku dla zawieszenia płatności (por. art. 7:666 Kodeksu cywilnego).
System gwarancji płacowych UWV obowiązuje również w okresie zawieszenia wypłat (art. 61 ustawy o ubezpieczeniu na wypadek bezrobocia). Wynagrodzenia za okres wypowiedzenia podlegają jednak zwrotowi tylko do okresu przewidzianego w art. 40 ustawy o ubezpieczeniu na wypadek bezrobocia, wyraźnie określanego jako „zarówno w trakcie, jak i poza okresem upadłości” (art. 64 ust. 1 lit. b). Ponieważ zawieszenie wypłat może wiązać się z dłuższym ustawowym okresem wypowiedzenia, część należnego wynagrodzenia może nie podlegać zwrotowi i zostać pokryta przez masę upadłościową.
Umowa najmu: od początku zawieszenia czynsz jest długiem spadkowym (art. 238 Kodeksu postępowania cywilnego). Dłużnik może wypowiedzieć umowę najmu przed terminem, z zachowaniem zwyczajowo przyjętego terminu, z trzymiesięcznym okresem wypowiedzenia. Tylko dłużnik jako najemca może skorzystać z tego szczególnego prawa do wypowiedzenia; w przeciwieństwie do upadłości, wynajmujący nie ma takiej możliwości.
Inne koszty bieżące i nowe dostawy: energia, ubezpieczenie i inne bieżące zobowiązania muszą być opłacane terminowo, ale fakt, że zobowiązanie powstaje w okresie zawieszenia, nie oznacza automatycznie, że staje się ono długiem spadkowym. Nowym dostawcom zaleca się pisemne uzgodnienie warunków płatności, zastrzeżenia własności, limitów kredytowych i praw do zawieszenia przed dostawą.

Zawieszenie płatności czy WHOA?

Zawieszenie płatności jest rozwiązaniem w przypadku prawdziwie tymczasowego problemu z płynnością finansową, gdy firma jest w stanie wygenerować wystarczająco dużo dochodu w krótkim okresie, aby wywiązać się ze swoich zobowiązań. Od czasu wejścia w życie holenderskiej ustawy o sądowym zatwierdzaniu pozasądowych planów restrukturyzacji (WHOA) z dniem 1 stycznia 2021 r., zawieszenie zeszło na dalszy plan w przypadku rzeczywistych restrukturyzacji.

Różnica jest decydująca. W przypadku zawieszenia wymagana jest zgoda wierzycieli, a organy podatkowe i wierzyciele zabezpieczeni działają poza nią. Zgodnie z ustawą WHOA plan może zostać narzucony wierzycielom wyrażającym sprzeciw, a te same strony mogą zostać objęte jego zakresem. Sytuacja podatkowa zasługuje na osobną uwagę: holenderskie organy podatkowe oceniają każdą zaproponowaną ugodę pod kątem własnych kryteriów przed głosowaniem.

Wybór pomiędzy tymi dwoma opcjami zależy od przyczyny i przewidywanego czasu trwania problemu z płynnością, wielkości bieżących zobowiązań, równowagi między długiem zwykłym, preferencyjnym i zabezpieczonym, środków dostępnych w trakcie postępowania, wykonalności układu oraz tego, czy przedsiębiorstwo będzie rentowne po restrukturyzacji.

Jeśli zawieszenie zakończy się bankructwem i pojawi się możliwość wznowienia działalności, sytuacja pracowników ulegnie zasadniczej zmianie: wyjątek od przepisów o upadłości zawarty w artykule 7:666 Kodeksu cywilnego ma zastosowanie w przypadku upadłości, a nie w przypadku zawieszenia płatności. Co to oznacza dla transakcji, opisano w artykule „ Wznowienie działalności gospodarczej po ogłoszeniu upadłości w Holandii” oraz co to oznacza dla pracowników w artykule „Twój holenderski pracodawca zbankrutował”.

Ile kosztuje zawieszenie płatności

Koszty obejmują opłaty sądowe, koszty obsługi prawnej oraz wynagrodzenie zarządcy. Wynagrodzenie to jest ustalane przez sąd i stanowi dług masy upadłościowej, przed zaspokojeniem wierzycieli zwykłych. W przypadku ograniczonej płynności finansowej należy zatem z góry ustalić, czy istnieją wystarczające środki na kontynuowanie działalności w trakcie postępowania.

Przed złożeniem wniosku należy zapoznać się z wymogami płynności finansowej w trakcie procedury, przewidywanymi dochodami i wydatkami, gotowością kluczowych podmiotów finansujących i dostawców do współpracy, stanowiskiem organów podatkowych i innych wierzycieli uprzywilejowanych oraz możliwością sfinansowania postępowania układowego lub postępowania WHOA. Wniosek bez realistycznej prognozy płynności finansowej może osłabić pozycję firmy, a nie ją poprawić. Nasze stawki godzinowe są ustalane na podstawie honorariów adwokackich w Holandii.

Jeśli Twój klient złoży wniosek o zawieszenie płatności

Najpierw ustal, czy Twoje roszczenie jest zwykłe, preferencyjne czy zabezpieczone, a także czy powstało przed, czy po zawieszeniu. Ta klasyfikacja w dużej mierze decyduje o Twoich prawach regresowych i prawach głosu.

Z zabezpieczeniem (zastaw, hipoteka): co do zasady zachowujesz swoją pozycję, chyba że okres odstąpienia od umowy tymczasowo Cię ograniczy.
W przypadku zastrzeżenia własności: możesz odzyskać towar na stosownych warunkach, pod warunkiem, że klauzula została ważnie uzgodniona, a towar jest wystarczająco identyfikowalny.
Bez zabezpieczenia: nie możesz dochodzić swoich praw indywidualnie. Złóż wniosek do zarządcy w odpowiednim czasie i zagłosuj na zgromadzeniu wierzycieli.
W przypadku nowych dostaw w okresie zawieszenia: należy uprzednio pisemnie uzgodnić warunki płatności, limity kredytowe, zastrzeżenie własności oraz prawo do zawieszenia dalszych dostaw. Ogranicza to ryzyko, ale nie daje absolutnej pewności.

Na zakończenie

Zawieszenie płatności nie oznacza ani ogólnego zakazu windykacji, ani automatycznego ratunku. Może być skuteczne w przypadku, gdy problem z płynnością finansową ma charakter przejściowy i istnieje realna szansa na odzyskanie należności. Jest mniej odpowiednie w przypadku, gdy przedsiębiorstwo generuje straty strukturalne lub gdy najwięksi wierzyciele są zabezpieczeni lub uprzywilejowani.

Rozważasz złożenie wniosku o zawieszenie płatności lub grozi Ci zawieszenie płatności przez holenderskiego klienta? Nasi prawnicy specjalizujący się w upadłości ocenią Twoją sytuację i wspólnie z Tobą ustalą, czy zawieszenie, WHOA, czy alternatywne rozwiązanie jest dla Ciebie najkorzystniejsze. Zajrzyj na naszą stronę poświęconą upadłości i niewypłacalności.

Niniejszy artykuł stanowi ogólny przegląd prawa holenderskiego, które obowiązuje na dzień 24 sierpnia 2026 r. i nie stanowi porady prawnej w konkretnej sytuacji.